केन्द्रीय संस्करण

मुक्तिबन्धु

आकाशको फल र सुखसमृद्धिको उखानतुक्का  ! access_timeफागुन ४, २०७५

आजसम्म हामी नेपाली उन्नति प्रगतिमा पछाडि पर्नुमा खास कारण के हो ? विगतमा हामै्र बराबर अवस्थामा रहेका कति मुलुक अहिले विकासले झकिझकाउ छन् । हामी झन् झन् गरीब, झन् झन् मगन्ते, झन् झन् पराश्रित, झन् झन् थर्कमान किन ? विगत एक शताब्दी त मुलुकमा जहानिया शासन रह्यो, त्यसपछिको दश ...

प्रधानमन्त्री ओलीका पाठ र समृद्धिका सपना access_timeमाघ २६, २०७५

‘सुखी नेपाली समृद्ध नेपाल !’ बडो सुन्दर शब्दविधान हो ।     वर्तमान नेपाल सरकारले यसलाई प्रगतिको आफ्नो लक्ष्य बताएको छ । प्रधानमन्त्री केपी ओली आफ्नो भाषणमा यो शब्दावली पाठ गर्न कहिल्यै छुटाउनुहुन्न । जसरी एकथरी व्राह्मणहरु प्रतिदिन खाना खानुअघि...

डा. केसीको अनशन र संसदको वज्रयुद्ध access_timeमाघ १२, २०७५

  गाउँबस्तीका भुक्तभोगीहरु भन्छन् दुई बथान ब्वाँसाका बीच घमासान लडाइँ पर्यो भने अदना गाईहरुलाई सजिलोे हुन्छ । तिनीहरु सुरक्षित रहन सक्छन् ।  हुन पनि जङ्गलराजमा कहिलेकाहीँ समानधर्मी हिंस्रकहरुका बीच घम्साघम्सी पर्दा तिनका लक्षित शिकारहरुले उम्कन पाउने सम्भावन...

लोकतन्त्रका नाममा निशाचरतन्त्र कायम नगर ! access_timeमाघ ५, २०७५

जनताका आँखामा कलङ्क बनिसक्दा पनि निर्लज्ज बनेर अझै शान दिन सक्नु सामन्तहरुको थप विशेषता हो । जुन विशेषता हामीले रुपान्तरणकारी भनिएका जनआन्दोलनपछिका शासक गिरीजाप्रसाद कोइराला र  शेरबहादुर देउवाका गणहरुमा पटक–पटक देखिआयौँ । अहिले नेकपा नामधारी पार्टी...

जनहितविरुद्ध सलबलाउने मानव देहधारी बहुला कुकुरहरु access_timeपुस २८, २०७५

वर्षौंअगाडिको कुरा हो । नदीकिनारको हाम्रो गाउँमा पल्ला गाउँतिरबाट दगुर्दै आएको एउटा बहुलाहा कुकुर गौंडा उक्लन खोज्दा नदीको एउटा दहमा खसेछ । बहुलाहा कुकुर यसै त पानीबाट डराउने, त्यसमा पनि पानीमै खसेपछि धेरै सलबलाएछ । त्यहीँ नजिकै माछा मारिरहेका एक जना माझी दाइल...

संस्कृति र परिवर्तनः मरिसक्यो दरबार र तरबारको युग access_timeपुस २१, २०७५

“संस्कार संस्कृतिबाट जुन स्वभाव बन्छ, खास मौकामा अरु सबै गुणलाई उछिनेर त्यही स्वभाव अगाडि आउँछ ।” –परम्परागत नीतिशास्त्र “प्रकृति वलवती छन् प्रेरणा यो फजूलै ।”  –विद्व्च्छिरोमणि कुलचन्द्र गौतम   १)अहिले वाइडब...

मुक्तबाँण : कालिदास र हाम्रा कालिदासहरु ! access_timeपुस १६, २०७५

विश्वसाहित्यको इतिहासमा महाकवि कालीदास एक चर्चित नाम हो । इतिहासकारहरुले उनको समय इशाको छैटौं शताव्दी मानेका छन् । उनका काव्य महाकाव्यहरुको अनुशीलन गर्ने कतिपय विद्वान्हरुले महाकवि कालिदासको जन्म र हुर्काइ नेपालमा भएको हुनसक्ने अनुमान पनि गरेका छन् । कालीदासको जी...

युधिष्ठिरको न्याय access_timeपुस १४, २०७५

हाम्रो गाउँघरमा एउटा पुरानो कथा प्रचलित छ । न्याय अन्यायका सन्दर्भमा कुरा चल्दा मानिसहरु प्रायः यो कथा सम्झन्छन् । कथा महाभारतकालीन हो । हिजो आज गाउँबस्तीका घर घरमा यो कथा चलेको छ । मानिसहरु पिरो अमिलो भएर यो कथा भन्छन्, सुन्छन् । कथा यस्तो छ :— “आ...

नेताहरुकोे स्मरणशक्ति कमजोर छ ! access_timeपुस ७, २०७५

१) ‘नेकपामा राम्रा मान्छे पनि छन् ।’ एक जना वयोवृद्ध बुद्धिजीवी साथी, जसको जीवनका अधिकांश वर्षहरु कम्युनिष्ट पार्टीमै काम गरेर बिते, वषौंसम्म एउटा कम्युनिष्ट पार्टीको कार्यवाहक नेतृत्वमै पनि हुनुहुन्थ्यो, एक पटक कुरैकुरामा उहाँले भन्नुभयो, ‘नेकपामा असल...

पुराण, दन्त्यकथा र हामी access_timeमंसिर २९, २०७५

                                                             १) सत्ता महात्म्य      ...

यो कसको सरकार ? access_timeमंसिर २२, २०७५

१) “सरकारलाई सोधौं भने सिंहदरबारभित्र बस्छ । त्यहाँ पस्न पाइँदैन । सरकार भर्खरै तीन दिन त कालीमाटीको सोल्टी होटलमा पनि बसेछ । त्यहाँ पनि हामीजस्ता सर्वसाधारणले पस्न सकिने कुरा भएन ।  नेपालको यो अहिलेको सरकार कसको सरकार ? कसका लागि बनेको सरकार ? मनम...

कृतज्ञता र लोकतन्त्र access_timeमंसिर १५, २०७५

मानव समाजमा कृतज्ञता प्रवुद्ध संस्कृतिको उपज हो । लोकतन्त्र तथा लोकतान्त्रिक विकासका लागि त यो अपरिहार्य आवश्यकता नै हो ।  मानिसमा कृतज्ञता सुन्दर अलङ्कार हो । पशुहरुमा पनि कृतज्ञता त हुन्छ त्यो शब्द र व्यवहारको विशिष्टतामा व्यक्त हुँदैन ।  जस्तै कुकुर तथा घ...

...त्यसपछि नाति हाँस्दै हाँसेनन् access_timeमंसिर १, २०७५

 १) एउटा उदाहरणबाट कुरा सुरु गरौं । शेरबहादुर देउवा गृहमन्त्री हुँदादेखि नै जनदमनका क्षेत्रमा ख्याति कमाएका व्यक्ति हुन् ।  ०४७ को दशकमा प्रम हुँदा सांसद किनबेचमा पनि उनले ख्याति कमाएका हुन् । तत्कालीन संसदीय लोकतन्त्र किस्तीमा राखेर राजा ज्ञानेन्द्रलाई टक्र्...

नेपाल स्वयंमा अविरल उर्जा हो access_timeकात्तिक २५, २०७५

नेपालको राजनीतिक, भाषिक, जनजातीय लगायत विभिन्न फाँटको स्थितिबोध एवम् सांस्कृतिक अभियानका क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै इतिहास निर्माण गर्न सफल सरल, सुबोध, लोकप्रिय नेता पद्मरत्न तुलाधरको असामयिक निधनले धेरैलाई स्तब्ध बनायो । यसपालीको भिन्तुना यात्रा नै खल्लो भयो ।  भयङ्...

लेख्दै गएपछि किन लेख्दैछु जस्तो लाग्छ ! access_timeकात्तिक १०, २०७५

वर्षौंअघिको कुरा हो । एक सफा सुन्दर बसन्त बिहानीमा म आफ्ना गाउँका एक लब्धप्रतिष्ठ कथावाचक पण्डितकोमा थिएँ । मत्स्यपुराणमा वर्णित हिमाल र अथर्वपरिशिष्टमा उल्लिखित नेपालबारे विमर्श चलिरहेको थियो ।  अरुणेदयको आभासहितको शान्त बिहानीमा उज्यालो फलैँचामा बसेर देशदुनिय...

सत्ता र सम्पत्तिका लागि राजनीति ! access_timeअसोज २०, २०७५

हामी नेपाली जननता मुलुकका राजनेताहरुमा सिद्धान्तनिष्ठा र त्यागी चरित्र देख्न चाहन्छौं । मार्क्स, लेनिन, र माओको राजनीतिक सिद्धान्त एवम् क्रियाशीलता अनि महात्मागान्धीको जीवनशैली अर्थात् सादा जीवन उच्च विचार जनताले नेताहरुमा अपेक्षा गरिने विशेषता हो ।  गरीब जनताको ...

पण्डित हरिपाध्ये र हाम्रा क्रान्तिकारी गृहमन्त्री बादल access_timeअसोज १३, २०७५

    भनिन्छ, पुरेतहरु धर्मतुम्बी हुन्छन् तर धार्मिक हुँदैनन् ।  आफैँ पुरेत भएर पनि पुरेतहरु पुरेतद्वेषी हुन्छन् । रिसाहा हुन्छन् । आन्तरिक रुपमा हिंसक पनि हुन्छन् ।  आर्थिक मामिलामा विश्वसनीय हुँदैनन् । कुनै पुरेत आत्मप्रशंसक हुन्छन्  । कुनै ...

संस्कृतिको वीभत्सीकरण access_timeभदौ ३०, २०७५

गाउँबस्तीहरुमा वर्षको एक पटक ‘कुलदेउता पूजा’ लाई माध्यम बनाएर कुलबन्धुहरु भेला हुने, ‘कुलदेउता’को पूजा गर्ने र प्रसाद वितरण गर्ने चलन ‘कुलबन्तहरु’का समुदायमा पुरानै हो ।  यसको लागि परम्परागत रुपमा नै स्थान र दिन पनि नि...