विचार/दृष्टिकोण

सुपरस्टारहरू सत्ताको चाकडी किन गर्छन् ? access_timeमंसिर ६, २०७४

पछिल्लो वर्ष जतिबेला भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले फ्याट्टै एक हजार र पाँच सयको नोटमा प्रतिबन्ध लगाउने घोषणा गरे, त्यतिबेला अर्थशास्त्रीहरूको तप्काबाट विभिन्न प्रतिक्रियाहरू आए । यस्तो प्रतिक्रिया आउनु स्वभाविक थियो । तर अनपेक्षित कुरा के थियो भने भारतीय क्रिकेट टिमक...

बहस : धर्मनिरपेक्ष मुलुकको धार्मिक झण्डा ! access_timeमंसिर ६, २०७४

दिनेश पन्त र प्रतीक गुरुङ गत साउन १५ गते मार्टिन चौतारीको आइतबारे छलफलमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय मानवशास्त्रका प्राध्यापक डम्बर चेम्जोङले नेपालको संविधान २०७२ ले कसरी पृथ्वीनारायण शाहको डिजाइन र इच्छाको “असली हिन्दुस्तान” बनाउने काम गरिरहेको छ भन्ने विद्या...

को वामपन्थी ? कस्तो वामपन्थी ? access_timeमंसिर ३, २०७४

केही दिनअघि पर्वतमा आयोजित चुनावी सभालाई सम्बोधन गर्दै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले अबको ५० वर्षसम्म नेपालमा कम्युनिस्टले शासन गर्ने भाषण गरे । देश वामपन्थीमय भएको अड्कल गरेरै उनले यस्तो भनेका होलान् । तर माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको यस प्रकारको अभिव्यक्तिले सामान्य लोकतान्त्...

विप्लव माओवादीको क्रान्तिकारी मुखौटो ? access_timeमंसिर ३, २०७४

नेपाल कम्युनिस्ट माओवादी (विप्लव) सैद्धान्तिक वैचारिक र कार्यनीतिक, कार्यदिशा तथा साङ्गठनिक दृष्टिले अमाक्र्सवादी, अवस्तुवादी तथा चरम संदिग्ध पार्टीका रूपमा देखापरेको छ । माओवादी विप्लव पार्टीमा माक्र्सवादी मान्यताको सर्वाधिक अभाव देखिन्छ । यस पार्टीले समाज परिवर्तनको माक्...

ढुङ्गेल गिरफ्तारी र कम्युनिस्ट कार्यदिशा access_timeमंसिर १, २०७४

“राजनीतिक कार्यदिशा सही भए, नभएको पनि प्राप्त हुन्छ; गलत रहे, भएको पनि गुम्छ ।” माओको यो उद्गार कुनै लहड, सनक र भावावेग र तरङ्गित भनाइ होइन । यो कम्युनिस्ट पार्टीले लिने कार्यदिशाको चरित्रले विजय र पराजय निर्धारण गर्छ भन्ने वैज्ञानिक सच्चाइको अभिव्यक्ति हो । ...

अग्निपरीक्षाको कसीमा जनता access_timeकात्तिक २४, २०७४

बीबी श्रेष्ठ लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको निर्माणपछि बनेको नयाँ सविधानको कार्यन्वयनको पहिलो चरण देशभरि नै स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको छ । अहिले संविधान कार्यान्वयनको मुख्य पक्ष रहेको प्रद्रेश सभा तथा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको सम्मुखमा देश छ । निर्वाचनको यस घडीमा व...

उधारोमा उम्मेदवार, हाताहाति मतदाता access_timeकात्तिक २४, २०७४

विश्वमा लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाको अभ्यास भएका मुलुकहरूमा निर्वाचन पद्धतिलाई सुन्दर पक्ष मानिन्छ । जसमा बालिक मतदाताको प्रत्यक्ष सहभागिताबाट आफूलाई मन पर्ने सैद्धान्तिक आधार भएका दल तथा जनप्रतिनिधिको छनोट गरिन्छ । नेपालले पनि छोटो समयावधिमा विभिन्न शासन व्यवस्थाको अभ्यास ग...

सार्वभौमसत्ता जनतामा कि कर ठग्नेहरूमा ? access_timeकात्तिक २२, २०७४

राजामा निहित सार्वभौमसत्ता जनताका हातमा ल्याइएको भनी निकै प्रचार गरियो । ०६२–६३ को जनआन्दोलनपछि राजतन्त्र समाप्त भयो । राजाले प्रयोग गर्दै आएको सार्वभौम अधिकार नेपाली जनताले प्रयोग गर्न पायौं भन्दै खुशियाली पनि मनाइयो ।  दुईपटक संविधानसभाको चुनाव सम्पन्न...

युवामाझ वित्तीय साक्षरताको सवाल access_timeकात्तिक २२, २०७४

वित्तीय साक्षरताबिना वित्तीय सचेतनातर्फको यात्रा प्रायः असम्भव हुन्छ । विश्वइतिहास हेर्दा सन् १९०० को दशकपछि वित्तीय साक्षरता र शिक्षाको व्यापक अभ्यास गरिँदै आएको छ । नेपालको सन्दर्भमा वित्तीय साक्षरताको सवालमा नेपाल राष्ट्र बैङ्कले आप्mनो अगुवाइमा मुख्य रूपमा दुईवटा अन्तर्राष्...

कम्युनिस्ट एकता र वैज्ञानिक समाजवाद access_timeकात्तिक २२, २०७४

आरोह–अवरोहको शृङ्खलाहरू बीचमा नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलन गुज्रिँदै आएको छ । विचलन, फुट र विग्रहले सिङ्गो आन्दोलन सङ्क्रमित देखिन्छ । मूलतः सैद्धान्तिक राजनीतिक कार्यदिशामा अनि कार्यनीतिक सवालहरूमा विवादहरू हुँदै आएको छ । सामन्यतय कम्युनिस्ट पार्टी पनि विपरीतहरू...

कमरेडले नबुझेको कम्युनिस्ट एकता access_timeकात्तिक १९, २०७४

   ने.क.पा. मालेका नेता तथा महासचिव सीपी मैनाली १७ गतेको धमलाको हमलमा ओली उपर खनिएका थिए । एक सिट पनि जित्न नसक्ने सीपीको पार्टीले पाँच सभासद् माग गर्दा ओलीले अहिले निःशर्त चुनावमा सक्रिय रहेर बाम एकताको महान् उद्देश्यलाई सफल पार्न सल्लाह दिँदा मैनाली...

कार्यकर्ता व्यवस्थापनका चुनौतीहरू access_timeकात्तिक १९, २०७४

सङ्घीय तथा प्रदेशसभा निर्वाचनका क्रममा देशभरी दोस्रो चरणमा नेपालका राजनीतिक दलहरूले पार्टीका तर्पmबाट उम्मेदवारहरूको मनोनयन गर्ने कार्य सम्पन्न गरेका छन् । उम्मेदावारहरूको मनोनयनसँगै वाम तथा लोकतान्त्रिक गठबन्धनमा बागी उम्मेदवारहरू चर्चामा रहेका छन । किन हुन्छन् कार्यकर्ताहर...

वाम गठबन्धनप्रति प्रधानमन्त्री देउवाको अभिव्यक्ति access_timeकात्तिक १७, २०७४

माओवादी जनयुद्ध सुरु हुनुभन्दा अगाडि तत्कालीन मसालका संयोजक एवं पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई ४० बँुदे माग लिएर सिहंदरबार प्रवेश गर्दा तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नै हुनुहुन्थ्यो । त्यसबेलामा मागलाई सम्बोधन गर्नतिर लागेनन् । उक्त मागलाई तिरष्कार र अवमूल्यन गर...

प्रचण्डको क्रमभंगता र ढुंगेल गिरफ्तारी प्रकरण access_timeकात्तिक १५, २०७४

लोकतन्त्र प्राप्तिको दशौं वार्षिकी मनाउने अवस्थामा पुगिसकेका हामी अझै पनि राजतन्त्र पुनस्र्थापना हुने आशंका गरिरहेका छौं । लोकतन्त्र सरकारीस्तर र जनस्तरमा मनाउँदै गरिएको छ । लोकतन्त्रलाई चुनौती दिंदै ‘राजा आऊ देश बचाउ’ भन्नेहरु पनि सडकमा संख्या बढाउँदै लग...

टिकट वितरणमा देखिएको तिकडम access_timeकात्तिक १५, २०७४

     सामान्यतय लोकतन्त्रमा प्रत्येक नागरिकले चुन्ने र चुनिने दुवै मौलिक अधिकारहरू उपयोग गर्ने व्यवस्था रहन्छ । आवधिक निर्वाचनलाई नै लोकतन्त्रको प्राण भनिँदै आएको छ । नीतिशास्त्रीय परिभाषाको कोणबाट हेर्दा न लोकतन्त्रमा खोट देखिन्छ न आवधिक निर्वाचन प्रणालीमा नै...

लोकतान्त्रिक भर्सेज कम्युनिस्ट पार्टी access_timeकात्तिक १०, २०७४

नेपाली काङ्ग्रेस आफूलाई समाजवादको संवाहक ठान्छ । उसले पटक पटक सरकार र सत्तामा बसेर देशको नेतृत्व गरिरहेको छ । नेपाली राजनीतिमा निकै ठूलो प्रभाव पारेको नेपाली काङ्ग्रेस बीपीले प्रतिपादन गरेको समाजवादको वकालत गरिरहेको छ । भलै त्यसको पृष्ठभूमि र त्यसको औचित्य पुष्टि गर्...

गठबन्धनहरूका पक्षमा access_timeकात्तिक ९, २०७४

पृष्ठभूमि: आगामी मङ्सिर १० र २१ गते सम्पन्न हुने सङ्घीय तथा प्रान्तीय संसदको निर्वाचनका सन्दर्भमा नेपाली राजनीतिले ध्रुवीकरणको नयाँ बाटो समातेको छ । वाम तथा लोकतान्त्रिक दुई ध्रुवमा जारी रहेको गठबन्धनहरूको विषयमा जारी बहसहरूकै बीचमा अनावश्यक आशङ्का तथा भय र त्रासपूर्ण अ...

पूर्वराजाको अभिव्यक्तिको कम्पन access_timeकात्तिक ८, २०७४

स्थानीय तहको निर्वाचनमा विभाजित रहेका नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र) आसन्न प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनका लागि तालमेल मिलाएर अघि बढ्ने निर्णयसँगै उम्मेदवारी चयन प्रक्रिया पनि चलिरहेको छ । एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको यो चुनावी तालमेलले नेपाली कांग्रेसम...

अक्टोबर क्रान्तिको सय वर्ष र त्यसको प्रभाव access_timeकात्तिक ८, २०७४

तारामणि सापकोटा सन् १९१७ मा भी.आई. लेनिनको नेतृत्वमा रुसमा सम्पन्न समाजवादी क्रान्तिले आज सय वर्ष पूरा गरेको छ । माक्र्सवादको पहिलो प्रयोगका रूपमा रुसी समाजवादी क्रान्तिले संसार हल्लाएको थियो । सोभियत सङ्घ विघटन भएको २८ वर्ष भइसकेको छ । हिजोको सोभियत समाजवादी व्...

वाम गठवन्धनको सैद्धान्तिक पक्ष access_timeकात्तिक ७, २०७४

     वि.सं. २००६ सालमा स्थापना भएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको इतिहास त्यति सुखद् छैन । २०१९ सालको तेस्रो महाधिवेशनपछि प्रारम्भ भएको फुटको शृङ्खला अझै यथावतछ । फुट, विग्रह र गुटबन्दी यसको पर्याय जस्तै भइसकेको छ । मानव समाजका हरेक सत्ताहरू गतिशील र परिवर्...