केन्द्रीय संस्करण

खगोल–यात्रा

इतिहासमा आजः नासा स्थापनाको प्रस्ताव अमेरिकी कंग्रेसबाट पारित access_timeसाउन १४, २०७७

आज जुलाई २९ । यस दिनलाई अन्तरिक्षमा अमेरिकाका गतिविधिहरुको संयोजन गर्ने नासाको स्थापना दिवस मानिन्छ । आजैका दिन एरोनाटिक्स एन्ड स्पेस एडमिनिस्ट्रेनशन अर्थात् नासा स्थापना गर्ने विधेयक अमेरिकी कंग्रेसबाट पारित भएको थियो । नासाले त्यसयता विभिन्न अन्तरिक्ष यात्रा, मानवसहित र...

आज पृथ्वी नजिकैबाट यात्रा गर्नेछ क्षुद्रग्रह, नासाले यसलाई मान्यो खतरनाक access_timeसाउन ९, २०७७

अमेरिकी अंतरिक्ष एजेन्सी नासाले शुक्रबार एउटा ठूलो एस्टेरोयड (क्षुद्रग्रह) पृथ्वी नजिकैबाट यात्रा गर्ने जानकारी दिएको छ । ‘२०२० एनडी’ नामको यो एस्टेरोयड करिब १७० मिटर (करिब ५५७ फिट) लामो छ र यो पृथ्वीबाट .०३४ एस्ट्रोनोमिकल युनिट (५० लाख ८६ हजार ३ सय २८ क...

शास्त्रीय मान्यताअनुसार आइतबारको खण्डग्रास सूर्यग्रहणमा के गर्ने के नगर्ने ? access_timeअसार ६, २०७७

आषाढ कृष्ण औँसीका दिन भाेलि आइतबार खण्डग्रास (आधा सूर्य ढाक्ने) सूर्यग्रहण लाग्दैछ ।     नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका अनुसार ग्रहणले बिहान १०ः५० बजे स्पर्श गर्नेछ । मध्याह्न १२ः३८ बजे मध्य र अपराह्न २ः२३ बजे ग्रहणले मोक्ष प्राप्त गर्ने समितिका अध्यक्ष प्रा ड...

पृथ्वी र चन्द्रमाको बीचबाट गुज्रियो क्षुद्र ग्रह, कसैले थाहा नै पाएनन् access_timeअसार २, २०७७

पृथ्वीको नजिकबाट यस हप्ता पाँचवटा क्षुद्र ग्रह गुज्रनेछ । अमेरिकी अन्तरीक्ष एजेन्सी (नासा) ले यसबारे जानकारी दिएको हो । नासाका अनुसार गत हप्तामात्र एक क्षुद्र ग्रह पृथ्वी र चन्द्रमाको बीचबाट गुज्रेको थियो । वैज्ञानिकहरुले उक्त क्षुद्र ग्रहरलाई ट्रयाक गर्न चुकेका थिए । नासाल...

असार ७ गते सूर्यग्रहण : नेपालमा कति बेला हेर्न सकिन्छ ? access_timeअसार १, २०७७

नेपालबाट असारको ७ गते सूर्यग्रहण देखिदै छ । नेपालबाट खण्डग्रास सूर्यग्रहण मात्र देख्न सकिन्छ । यस ग्रहणलाई कंगो, इथियोपिया, दक्षिणी सुडान, मस्कट, यमन, ओमान, पाकिस्तानको दक्षिणीभाग,भारतको देहरादून, कुरुक्षेत्र, चीनको तिब्बत, आदि ठाउँहरुवाट वलय सूर्यग्रहण देख्न सकिन्छ भने ने...

एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले गर्यो ७ सय ५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान access_timeबैशाख १८, २०७७

विज्ञान विषयका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले हालसम्म ७५८ क्षुद्रग्रहको प्रारम्भिक पहिचान गरेका छन् ।  नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले सन् २०१६ देखि नेपालमा सञ्चालन गर्दै आएको राष्ट्रिय क्षुद्रग्रह खोज अभियानमार्फत विज्ञानका नेपाली विद्यार्थी तथा शिक्षकले प्रारम्भिक रुपमा ७...

ग्रहिका पृथ्वीमा आइपुग्ने सम्भावना शून्य: चिनियाँ खगोलविद् access_timeबैशाख ५, २०७७

एजेन्सी । एक चिनियाँ खगोलशास्त्रीले पृथ्वीको दिशामा रहेको एउटा ग्रहिका (एस्टोरोइड) पृथ्वीमा ठोक्निसक्ने भनी आएका सूचनाहरू सही नभएको बताएका छन् । पर्पल माउन्टेन अब्जर्भेटरी नामक चिनियाँ वैज्ञानिक खोज केन्द्रका खगोलविद् झाओ हाईपिनले शुक्रबार सो कुरा बताएका हुन् । अमेरिकी...

सौर्यमण्डलकै सबैभन्दा सानो ग्रह बुध access_timeफागुन २६, २०७६

   बुध ग्रह (Mercury) सौर्यमण्डलका समस्त ग्रहहरूमध्ये सूर्यको सबैभन्दा नजिकमा अवस्थित छ । सूर्यबाट यसको दूरी ५ करोड ७९ लाख ९ हजार १ सय किमी मात्र छ । पछिल्ला अध्यायमा तिमीहरूले  पृथ्वी र सूर्यबीचको दूरीबारे पढ्यौ  । कल्पना गर  पृथ्वी सूर्यसँग ...

चन्द्रमा : पृथ्वीको एक मात्र प्राकृतिक उपग्रह access_timeफागुन १९, २०७६

  हामीले आफ्नो आखाँले आकाशमा सूर्यपछि दोस्रो जुन ठूलो पिण्ड देख्छौं, त्यो चन्द्रमा (पृथ्वीको प्राकृतिक उपग्रह ) हो । हुन त खर्वौ खरब पिण्डले भरिएको आकाशमा चन्द्रमा कुनै पनि दृष्टिकोणले ठूलो पिण्ड होइन । ठूलो देख्नुको जम्मा जम्मी कारण यत्ति नै हो, चन्द्रमा हामी बसे...

जीवन रहेको सौर्यमण्डलको एक मात्र ग्रह पृथ्वी access_timeफागुन १२, २०७६

ब्रह्माण्डमा खरबौं आकाशगंगा छन् । प्रत्येक  आकाशगंगामा खरबौ खरब तारा छन् । हाम्रो आकाशगंगा मिल्की वे ( Milky Way ) मा रहेका  खरबौ खरब ताराहरुमध्ये एउटा तारा हाम्रो सूर्य हो । हामी बसेको पृथ्वी सूर्यको सौर्यपरिवार कै सदस्य  हन् । अहिलेसम्म  ज्ञात भए...

हाम्रो सौर्यमण्डलको सबैभन्दा ठूलो पिण्ड सूर्य access_timeफागुन ५, २०७६

पहिला प्रकाशित दुबै लेख पढेर  तिमीहरूलाई थाहा भयो होला  हामी बसेको  सौर्यमण्डलको केन्द्र सूर्य हो । सौर्यमण्डलमा रहेका सबै पिण्ड (ग्रह, वामन ग्रह, क्षुद्र ग्रह, धूमकेतु आदि) सबैले सूर्यको परिक्रमा गर्छन् । तर यो प्रमाणित रूपमा थाहा भएको  धेरै समय भएको...

शनिबार पृथ्वीको नजिकबाट जानेछ विशाल क्षुद्रग्रह access_timeफागुन ३, २०७६

एउटा विशाल क्षुद्रग्रह(एस्टेरोइट) आज नेपाली समय अनुसार अपरान्ह ४ः५० बजे पृथ्वीको सबैभन्दा नजिक हुँदै जानेछ । १४४३ फिटदेखि ३२४८ फिटबीचको आकारको उक्त ग्रहले पृथ्वीलाई कुनै हानी भने पु-याउने छैन ।  आकारको तुलना गर्दा यो कुनै विशाल गगनचुम्मी भवन आकारको रहेको नास...

सौर्यमण्डल अथवा सौर परिवार access_timeमाघ २८, २०७६

  भाइ बहिनीहरु,  पछिल्लो लेखमा तिमीहरुसंग  आकाश- अन्तरिक्षबारे चर्चा गरेको थिए । थाहा पायौ होइन त कति  विशाल छ अन्तरिक्ष ? यस  विशाल अन्तरिक्षमा  खरबौं खगोलीय संरचना (Celestial Body ) छन् । तिनैमध्ये एउटा खगोलीय संरचना अथवा पिण्डल...

के हो आकाश र अन्तरिक्ष ? access_timeमाघ २०, २०७६

विगत लामो समयदेखि विज्ञान विषयमा समेत कलम चलाउँदै आउनुभएका ज्ञानमित्रले खगोल  अर्थात् अन्तरिक्ष विज्ञानका विषयमा केन्द्रीत रहेर तयार गर्नुभएको यो सामग्री हामी आजदेखि धारावाहिक रुपमा प्रकाशित गर्दैछौं । यसमा प्रयुक्त भाषा तथा शब्दावलीहरु मूलतः विद्यालय तहका युवा विद्...

सानोतिनो जंगलले जतिनै प्रदूषण सोस्ने यस्तो प्रविधिको विकास access_timeपुस २२, २०७६

एजेन्सी । सहरमा बढ्दो प्रदूषण रोक्नको लागि एक सानो–तिनो जंगलले जतिनै प्रदूषण सोस्ने प्रविधि विकास भएको छ ।  विश्वका कैयौं प्रमुख सहरमा प्रयोग गर्न थालिएको यो प्रविधि पछिल्लो समय लण्डनमा पनि प्रयोग गरिएको छ । ठाडो बंगैचाको रुपमा काम गर्ने यो संरचनामा स...

वैज्ञानिकहरुको अहिलेसम्मका सिद्धान्तहरुलाई फेल खुवाउने भीमकाय ‘ब्ल्याक होल’ आकाशगङ्गामा भेटियो access_timeमंसिर १३, २०७६

एजेन्सी । वैज्ञानिकहरुले एउटा यस्तो भीमकाय ‘ब्ल्याक होल’ फेला परेका छन्, जुन उनीहरुको सिद्धान्तअनुसार त्यो अस्तित्वमा नै हुनुहुँदैन । उक्त ब्ल्याक होल एउटा ‘स्टेलर ब्ल्याक’ होल हो । यस्तो ब्ल्याक होल ठूलो ताराको मृत्युपश्चात विस्फोट भएर पैदा हुन्छ ।...

सेप्टेम्बर १३ : सबैभन्दा पहिले चन्द्रमामा मानवनिर्मित वस्तु पुगेको त्यो गौरवपूर्ण दिन access_timeभदौ २७, २०७६

चन्द्र खाकी/ज्ञानमित्र आज, अंग्रेजी तारिख अनुसार सेप्टेम्बर १३ । अर्थात् अंग्रेजी क्यालेण्डरको नवौं महिनाको १३ औं दिन । तिथि, मिति र गतेका आधारमा हेर्ने हो भने अरु अरु दिनहरु जस्तै यो पनि एउटा सामान्य दिन नै हो । अझ भनौं, अंग्रेजी क्यालेण्डर नै प्रचलनमा आइसकेपछि आजसम्म...

चन्द्रमामा भेटियो विक्रम ल्याण्डर, अवस्था अज्ञात access_timeभदौ २२, २०७६

भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान केन्द्र (इसरो) ले चन्द्रयान–२ ल्याण्डर विक्रम चन्द्रमाको सतहमा फेला पार्न सफल भएको छ । इसरोका अध्यक्ष डा. के सिवनले आइतबार चन्द्रमामा विक्रम ल्याण्डर अवतरण भएको स्थानमा पत्ता लागेको जानकारी दिएका हुन् । अर्बिटरले ल्याण्डरको केही तस्विर (थर्म...

विक्रम ल्याण्डरसँगको सम्पर्क टुट्यो : सुरक्षित अवतरण असफल भएको संकेत access_timeभदौ २१, २०७६

चन्द्रयान– २ मार्फत् चन्द्रमामा पठाइएको विक्रम ल्याण्डरलाई सुरक्षित रुपमा चन्दमामा अवतरण गराउने क्रममा विक्रमसँगको सम्पर्क टुटेको छ । चन्द्र धरातलबाट २.१ किलोमिटरमाथि रहँदा सम्पर्क टुटेको थियो । यो लेख्दा बिहानको ३ बजेसम्ममा अन्तिम रुपमा घोषणा हुन बाँकी नै छ तर यसबाट ...

ल्याण्डर विक्रम चन्द्रमाको सबैभन्दा तल्लो अर्बिटमा स्थापित access_timeभदौ १८, २०७६

इसरोले आज ४ सेप्टेम्बरमा ल्याण्डर विक्रमलाई चन्द्रमाको सबैभन्दा तल्लो अर्बिटमा स्थापित गरेको छ । २२ जुलाईमा प्रक्षेपित गरिएको चन्द्रयान– २ को आज गरिएको अर्बिट परिवर्तन अन्तिम पटकको परिवर्तन हो । अब चन्द्रयान– २ अर्थात् ल्याण्डर विक्रम यसै अर्बिटबाट सोझै चन्द्रमा अवत...

चन्द्रयान २ : सुरु भयो ल्याण्डर विक्रमको उल्टो परिक्रमा access_timeभदौ १७, २०७६

इसरोका वैज्ञानिकहरुको ध्यान अब चन्द्रयान २ को आर्बिटरबाट हटेर चन्द्रमामा ओर्लिने अर्को यान ल्याण्डरमा केन्द्रित भएको छ । यस क्रममा आज ३ सेप्टेम्बरका दिन इसरोले ल्याण्डर विक्रमको इञ्जिन प्रज्वलित गरी यसको आर्बिट परिवर्तन गरेका हुन् । ३ सेप्टेबरको विहान ८ बजेर ५० मिनेटमा वैज्ञा...

इसरोले इतिहास रच्यो , ऑर्बिटरबाट ल्याण्डर सेप्रेट गरियो, अर्को ठूलो चुनौती अझै बाँकी access_timeभदौ १७, २०७६

भारतीय अन्तरिक्ष एजेन्सी इसरोले २ सेप्टेम्बरका दिन नयाँ इतिहास रचेको छ ।यस दिन  इसरोले  आफ्नो दोस्रो चन्द्रयान अभियान अन्र्तगत  पृथ्वीबाट झन्डै  ३ लाख ८४ हजार ३ सय किमि टाढा  अर्थात चन्द्रमाको सतहबाट ११९ किमीमाथि उडीरहेको मुख्ययान आर्बिटरबाट चन्द्...

हाम्रो ब्रह्माण्डको अन्तिम एवं छैटौं चरणमा प्रवेश गरिसक्यौं access_timeसाउन २६, २०७६

हाम्रो सामान्य आँखा र बुद्धिले हेर्दा ब्रह्माण्ड शताब्दियौंदेखि जस्ताको त्यस्तै देखिन्छ । ब्रह्माण्ड मात्र किन ? सामान्य बुद्धि र आँखाको आँकलनअनुसार त पृथ्वी पनि स्थिर रहेकै दृष्टिगोचर हुन्छ । तर, विज्ञानको आँखा र बुद्धि भन्छ, ‘न त पृथ्वी नै स्थिर छ र न त यो अनन्तसम्म फैल...

क्षुद्रग्रह र ऐस्टेरायडमा ठूलो भिन्नता हुन्छ access_timeसाउन २४, २०७६

आजको युगमा इन्टरनेटबिनाको जीवनबारे कल्पना गर्नु सहज छैन । हातमा बोकेको एउटा मोबाइलले मात्र जो कोहीलाई विश्व नागरिकको दर्जा र हैसियतमा पदोन्नति गरिदिन्छ । तपाईंलाई विश्वास गर्न गाह्रो लागेपनि यो सत्य हो । इन्टरनेटको आकाशी संसार वास्तविक संसारभन्दा भीमकाय, रोमाञ्चक, ...

एलियनको खोजीमा access_timeसाउन २३, २०७६

अमेरिकाको नेसनल एरोनोटिक्स एन्ड स्पेस एड्मिनिस्ट्रेसन (नासा) ले आफ्नो अत्याधुनिक दुरबिनको प्रयोग गरेर पृथ्वीबाहेका अन्य ग्रहहरुमा एलियनको खोजी गरिरहेको छ । नयाँ ट्रान्सिटिङ एक्प्लानेट सर्वे सेटेलाइट (टेस) नामक दुरबिनका माध्यमले पहिले तीनवटा नयाँ ग्रह पत्ता लगाएको छ । तीमध्...

Page 1 of 2