केन्द्रीय संस्करण

जानकारी

डायनोसोरभन्दा पुरानो उभयचर प्राणी access_timeअसार १९, २०७७

उभयचर प्राणीहरु यस संसारमा करोडौँ वर्ष पहिलेदेखि बस्दै आएका छन् । उनीहरु भीमकाय डायनोसोरको पालोभन्दा पनि अघिदेखि यहाँ बस्दै आएका हुन् । उनीहरुको उत्पत्ति करिब ४१ करोड वर्ष पहिले माछाबाट भएको हो । मेरुदण्ड भएको जमिनमा बस्ने पहिलो प्राणीको रुपमा उभयचर प्राणीलाई नै मान...

कोरोनाभाइरसमा म्युटेसन पुष्टिः नयाँ ‘भर्सन’ को भाइरस अझै बढी संक्रामक access_timeअसार १९, २०७७

युरोपबाट अमेरिकामा कोरोनाभाइरसको नयाँ स्वरुपको कोरोनाभाइरस फैलिएको बलियो प्रमाण भेटिएको एक अध्ययनले देखाएको छ । भाइरसमा भएको ‘म्युटेसन’ ले भाइरस मानिसमा चाँडो सर्ने बनाएको छ तर यसले मानिसलाई थप गम्भीर बिरामी भने नबनाउने शोधकर्ताहरुको एक अन्तर्राष्ट्रि...

यस कारण पो लाग्दो रहेछ हामीलाई निद्रा ! access_timeअसार १४, २०७७

तपाई हामी सबै सुत्ने गर्छौ । संसारका सबै प्राणीहरु सुत्ने गर्छन् । हामी किन सुत्छौं भने हामीलाई निद्रा लाग्छ । निद्रा लागेपछि हामीलाई केही पनि गर्न मन लाग्दैन । हामीले चाहेर पनि हाम्रो शरीरले राम्ररी काम गर्न सक्दैन । तर यो निद्रा चाहिँ किन र कसरी लाग्छ ?  झट्...

कोरोनाभाइरसको नालीबेली : विज्ञानले अहिलेसम्म जे पत्ता लगाएको छ access_timeअसार ८, २०७७

कुनै महामारी फैलिएकोबारे जाँच गर्नु भनेको जासुसी अनुसन्धानजस्तै हुन्छ । कुनै जासुसी अनुसन्धानमा प्रमाणहरु गायब हुनुभन्दा पहिला नै अपराध भएको स्थानमा पुग्नुपर्छ, प्रत्यक्षदर्शीसँग कुरा गर्नुपर्छ । त्यसपछि अनुसन्धान सुरु हुन्छ । प्रमाणहरुको कडीलाई जोडेर आगामी घटनाभन्दा अघि न...

सिंहलाई समेत मार्न सक्ने अफ्रिकी जंगली कुकुर access_timeअसार ५, २०७७

कुकुरको कुरा गर्ने बित्तिकै हामीले सोच्छौं– यो त घरमा पालिने प्राणी हो । यो कुरा केही साँचो हो तर पूरै साँचो भने होइन । घरमा पालिने कुकुरबाहेक जंगलमा पनि कुकुरहरु हुन्छन् । उनीहरु अरु जंगली जनावरहरु जस्तै जंगलमा बस्ने गर्छन् । वास्तवमा, पहिले पहिले कुकुर...

पात्रोमा नभेटिने चन्द्रग्रहण आज राति लाग्दैछ ! access_timeजेठ २३, २०७७

आज सन् २०२० को दोस्रो चन्द्रग्रहण लाग्दैछ जसलाई नेपालबाट पनि देख्न सकिन्छ। यो चन्द्रग्रहण खग्रास वा खण्डग्रास नभएर पेनम्ब्रल चन्द्रग्रहण हो। नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी (नासो) का अध्यक्ष सुरेश भट्टराईका अनुसार, यो विरल छायाँजनित ग्रहण भएकोले नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले प्रकाशन...

‘सफा’ साबुनको ‘फोहोर’ इतिहास access_timeजेठ ३, २०७७

‘साबुपानी लगाएर कम्तिमा २० सेकेन्ड मिचिमिची आफ्नो हात धुनुस्,’ कोभीड–१९ महामारी फैलिएका बेला अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडिसी) ले यही सल्लाह दिएको छ । किनभने साबुनमा पाइने तत्त्वले छालाबाट किटाणु निकाल्छ र पानीले यसलाई पखालिदिन्छ ।...

नासा स्पेस एप्स कोभिड–१९ च्यालेन्ज २०२० हुने access_timeबैशाख २९, २०७७

विश्वव्यापी रुपमा कोभिड– १९ ले पारेको प्रभाव र त्यसको समाधानको खोजीको प्रयास स्वरुप नेपालमा नासा स्पेस एप्स कोभिड–१९ च्यालेन्जकाे आयाेजना हुने भएको छ ।  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटी (नासो) को तत्वाधान आगामी  १७ र १८ गते नेपालमा सो च्यालेन्ज सञ्...

पिट्यूटरी ग्लाण्ड : मानिसलाई पुड्को र अग्लो बनाउने काम यसैले गर्छ ! access_timeबैशाख २७, २०७७

मानव शरीर विकासको लागि आवश्यक हर्मोनहरुको उत्पादन पिट्यूटरी ग्लाण्डको एन्टोरिया लोब (Anterior lobe of pituitary gland) मा हुन्छ । यस हर्मोनले एमिनो एसिडको ग्रहण एवं बोसोको प्रणालीलाई नियन्त्रण गर्दछ । त्यसै गरी, यस हर्मोनले कलेजोमा उत्पादन हुने सोमाटोमेडिन (Somatomedin...

चराले गन्ध थाहा पाउँछ कि पाउँदैन ? access_timeबैशाख २७, २०७७

  लामो समयदेखि के विश्वास गरिँदै आइएको थियो भने, चराले गन्ध थाहा पाउँदैन, त्यसले देखेको भरमा मात्र आफ्नो शिकार पत्ता लगाउँछ । तर पछिल्लो चरणमा वैज्ञानिकहरुले पत्ता लगाएका छन्, चराले गन्ध थाहा पाउँदैन भन्ने कुरा पूर्ण सत्य होइन । पहिले पहिले विश्वास गरिँदै आएज...

मलेरिया रोगको रोकथाममा नयाँ आशा : सूक्ष्मजीवले रोग ‘पूर्ण रुपमा रोकिने’ access_timeबैशाख २५, २०७७

वैज्ञानिकहरुले एउटा त्यस्तो सूक्ष्मजीव फेला पारेका छन्, जसले औलो रोग (मलेरिया) को संक्रमणबाट लामखुट्टेलाई भने पूर्ण रुपमा जोगाउने गरेको छ । केन्या र बेलायतका टोलीले यो खोजमा मलेरिया रोगको नियन्त्रणमा ठूलो सम्भावना विद्यमान रहेको बताएका छन् । औलो रोगबाट संक्रमित ...

वैशाख १७ गते पृथ्वीनजिक आउने क्षुद्रग्रहले पृथ्वीलाई खतरा छ ? access_timeबैशाख १६, २०७७

  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले एक विज्ञप्ति जारी गरी सामाजिक संजालमा भईरहेका चर्चा, केहि राष्ट्रिय, क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका अनलाइन पोर्टलमा आएका क्षुद्रग्रह १९९८ ओ‍.आर.२ सम्बन्धी समाचारहरुले नेपाली जनमानसमा पर्ने गरेको छाप प्रति ध्यानाकर्षण भएको जानका...

आफ्नै मात्रै पेवा ठान्ने खुनी मानवतालाई के को हक छ हौ पृथ्वी दिवस मनाउने ! access_timeबैशाख ११, २०७७

लगभग एक लाख वर्ष अगाडि अफ्रिकामा आफ्नो शैशवकालको कोक्रो छाडेर बाहिर बामे सर्दा मानवता कति अबोध देखिँदो हो ! हिँड्दै र दुनियाँमा फैलदै जाँदा बाटोमा उसले औजार बनायो ! आधाभूत आवश्यकता अनेक चिजबिज पोल्टामा हाल्यो - पोषिलो चामल, दाल, फलफुल, तरकारी , अन्नपात, माछा,...

कोरोना महामारीमा एकअर्काप्रति समर्थन जनाउन फेसबुकले ‘केयर रियाक्सन’ ल्याउँदै access_timeबैशाख ७, २०७७

फेसबुकले केयर रियाक्सन थपेर आफ्नो लाइक रियाक्सनलाई विस्तार गर्दैछ । महामारीको एकआपसमा समर्थन देखाउनका लागि मानिसहरुलाई सहयोग गर्न यस्तो रियाक्सन वृद्धि गरिने फेसबुकले जनाएको छ ।  मानिसको अनुहारले हृदयलाई अंकमाल गरिरहेको यस रियाक्सनले मानिसलाई आफना आफन्त, स...

वीणा उल्कावर्षा सक्रिय access_timeबैशाख ४, २०७७

  नेपाल एस्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले यो वर्षको पहिलो उल्कावर्षा ‘वीणा उल्कबर्षा’ आज रातिबाट सक्रिय हुँदै गरेको जानकारी दिएको छ । सोसाइटीले दिएको जानकारी अनुसार  यो उल्कावर्षा वैशाख १८ गतेसम्म सक्रिय रहनेछ। सो उल्कावर्षाका सम्बन्धमा सोसाइटीले...

एयर कन्डिसनरबाट पनि फैलनसक्छ कोरोना भाइरस access_timeबैशाख ३, २०७७

‘एयर कन्डिसनरबाट आउने शक्तिशाली हावाले एक व्यक्तिको मुख वा नाकबाट निस्कने तरल पदार्थलाई अर्को व्यक्तिसम्म पु¥याउन भूमिका खेल्नसक्छ,’ गोन्जाओ शहरमा गत जनवरीको अन्त्यमा गरिएको अध्ययनले भनेको छ ।  रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र, गोन्जाओका लागि जियानय...

के साँच्चै नै पानी पिउँदा र कुल्ला गर्दा कोरोनाबाट बच्न सकिन्छ ? access_timeबैशाख २, २०७७

  सामाजिक सञ्जालमा एउटा मेसेज निक्कै भाइरल हुने गरेको छ:  नियमित रुपमा मनतातो पानी पिउने गर्यो र मुख सुख्खा राखेन भने कोरोना भाइरसबाट बच्न सकिन्छ । त्यसै गरी, बेला बेलामा नून पानी वा भिनेगर पानीले कुल्ला गर्ने तथा गारगल गर्ने गर्यो भने पनि भाइरसले सत...

अहिले अपनाइएको ६ फिटको ‘सामाजिक दूरी’ कत्तिको सुरक्षित छ ? access_timeचैत २५, २०७६

कोरोना महाव्याधिको प्रकोपले संसारभरि आक्रान्त बनाइरहेको बेला अहिले सर्वत्र सिफारिश गरिने कुरा भएको छ : सामाजिक दूरी अर्थात् सोसियल डिस्ट्यान्स । कतिले त यसलाई सामाजिक दूरी नभनेर भौतिक दूरी भनिनुपर्छ भन्ने तर्क–वितर्क पनि गर्ने गर्छन् । तर कुनै हिन्दी फिल्मको डायलगमा...

लक्षण नै नदेखिइकन पनि कोरोनाको संक्रमण सर्न सक्छ ! access_timeचैत १७, २०७६

ख्याल गर्नैपर्ने कुरा के हो भने कोरोनाको लक्षण नै नदेखिइकन वा सामान्य लक्षण देखिएका मानिसहरुबाट पनि कोरोना भाइरस सर्न सक्छ । वास्तवमा, त्यस्ता मानिसहरुको माथिल्लो स्वासप्रस्वास नलीमा कोरोनाभाइरसको लोड धेरै बढी हुन सक्छ । उनीहरुले हाँच्छिउँ गर्दा, खोक्दा, थुक्दा, आफ्ना मुख ...

याद गरौं, यसअघिका महाप्रलयमा जेनतेन बँचेका २ हजार पुर्खाले अहिलेका रनबन ढाकेका हुन् access_timeचैत १३, २०७६

संसारमा मान्छे/मानवता नै चाहिन्छ भन्ने जिद्दी गर्नुहुन्छ भने पनि प्रागऐतिहासिक यो घटनाले तपाईंलाई अलि राहत दिन सक्छ । घटना आजभन्दा ७५ हजार बर्ष पुरानो हो । मानवता आफ्नो जन्मघर अफ्रिका छाडेर बाहिर आउने तरखरमा थियो । सायद, कुनै समूह ससानो झुण्डमा निस्किसकेको पन...

खिया किन लाग्छ ? access_timeफागुन २६, २०७६

हामीले काँटी वा फलामबाट बनेको कुनै पनि वस्तुलाई चिसो या ओसिलो ठाउँमा केही दिनको लागि राख्यौँ भने त्यसमा खिया लाग्ने गर्छ । मानौं त्यसमा कसैले आएर रातो रंग लाइदिएको होस् । आखिर खिया के हो त ? विशेष गरेर फलाम वा फलामबाट बनेका वस्तुहरुमा किन खिया लाग्छ त ? वा...

मानव शरीरका अनौठा तथ्यहरु access_timeफागुन २४, २०७६

  0       विश्वका ४६ प्रतिशत व्यक्तिहरुको रगत ‘ओ’ ग्रुपको रहेको हुन्छ । 0       मानव शरीरमा सबभन्दा लामो शिरा ‘तल्लो भेनाकाभा’ (Inferior Venacava)  हो । त्यसले म...

विशाल जन्तु हात्ती : हात्तीको पुर्खा झनै विशाल ! access_timeफागुन १९, २०७६

  लाखौं हज्जारौं वर्ष पहिले पृथ्वीको धेरैजसो भाग जंगलले भरिएको थियो । त्यस समयमा यस संसारमा धेरै ठूला जनवारहरु बस्ने गर्थे । तिनीहरु धेरै ठूला र बलिया थिए । तर तिनीहरु संसारको बद्लिँदो वातावरणसँग जुध्न भने सकेनन् । जब खानाको अभाव हुन थाल्यो र संसारको ताप...

नास्टमा स्थापना हुने भयो युवा वैज्ञानिक फोरम, हरेक प्रदेशमा अनुसन्धान केन्द्र access_timeफागुन १५, २०७६

नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा–प्रतिष्ठान (नास्ट) का उपकुलपति सुनिलबाबु श्रेष्ठले छिट्टै युवा वैज्ञानिक फोरमको शुरुआत गरिने बताएका छन् ।   बुधबार आयोजित ‘एकवर्षे कार्यकालको समीक्षा’मा उनले वैज्ञानिक क्रियाकलापमा प्रोत्साहन र युवा वैज्ञानिकक...

इल माछा, जसको करेन्टले मान्छेलाई नै मार्न सक्छ ! access_timeफागुन १५, २०७६

पृथ्वीको दुई तिहाई भाग पानीले ढाकिएको छ । यो कुरा हामी सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो  । तर त्यो पानीले ढाकिएको विशाल क्षेत्रभित्र अनन्त रहस्यहरु लुकेर रहेका छन् । आजसम्म ती रहस्यहरुमध्ये मानिसले कमै मात्र थाहा पाएका छन्, पत्ता लगाएका छन् । तर पत्ता लगाएका कुराहरुमा पन...

Page 1 of 4