केन्द्रीय संस्करण

जानकारी

सुन्दै डरलाग्ने शब्द व्याक्टेरियाः तर सबै व्याक्टेरिया खराब पनि हुँदैनन् access_timeमाघ १४, २०७६

अठाह्रौं शताब्दीको पूर्वार्द्धसम्ममा सूक्ष्म जीवाणु अर्थात् व्याक्टेरियाको बारेमा कुनै किसिमको जानकारी थिएन । तर हाल आएर यस्ता सूक्ष्म जीवाणुहरु पत्ता लगाइएका मात्र नभई यिनीहरुबाट हुने फलदायी र हानिकारक क्रियाकलापहरुबारे जानकारी हासिल गरिनुका साथै विभिन्न किसिमका अनुसन्...

आकाशमा किन बिजुली चम्कन्छ र बादल गर्जन्छ ? access_timeमाघ १४, २०७६

हेर्दा कपास जस्तै दृखिने बादल बास्तवमा पानीको बाफले बनेको हुन्छ । नदी, ताल, समुद्र भिजेको जमीन आदिबाट बाफ भएर आकाशमाथि पुग्दा पानीका कणहरु एक आपसमा आकर्षित भई नजिकिँदै बादलको सृजना भएको हुन्छ । माथि आकाशमा धेरै हावा चल्ने गर्दछ यसले गर्दा बादल यताउति बेगले जान...

३८ लाख वर्ष अघि यस्ता देखिन्थे मानवपुर्खा access_timeभदौ १७, २०७६

अफ्रिकी मुलुक इथियोपियामा झन्डैझन्डै पूर्ण अवस्थाको प्राचीन मानव खप्पर फेला परेको छ । उक्त खप्पर आजभन्दा ३८ लाख वर्ष पहिले यस धरर्तीमा विचरण गर्ने मानव पुर्खाको हो भन्ने विश्वास गरिएको छ । मानव पुर्खा मानिएको अस्ट्रालोपिथेकस एनामेनसिसको ‘पूर्ण’ खप्पर यसरी फे...

किन जुनकिरीको जीउमा बत्ती बल्ने गर्छ ? access_timeमाघ २, २०७६

के तपाईंले जुनकिरी देख्नु भएको छ ? देख्नु भएको छ भने अवश्य तपाईंले  त्यसको जीउमा कहिले बल्ने र कहिले निभ्ने बत्ती पनि देख्नु भएको छ होला । विशेष गरेर स–साना केटाकेटीहरु त्यसको अनौठो बत्ती देखेर आकर्षित हुने गर्छन् । त्यही भएर उनीहरु त्यसलाई पक्रेर बोतलमा रा...

कुकुरको सुँध्ने क्षमता मानिसको भन्दा बढी किन हुन्छ ? access_timeपुस २९, २०७६

  हामी हाम्रा वातावरण वरिपरिका गन्ध तथा वासनाहरु थाहा पाउने गर्दछौं । यी गन्ध तथा वासनाहरु हामीहरु कसरी थाहा पाउँदछौ त ? मानिसहरुको नाकको दुवै छिद्रहरुभित्र लगभग २५० वर्ग मिलीमिटर पहेंलो रंगको एउटा क्षेत्र हुन्छ, जसमा लाखौंको संख्यामा विशेष प्रकारको गन्ध...

हाम्रो कानले कसरी सुन्छ ? access_timeपुस २७, २०७६

हामी मनोरञ्जनका लागि गीत संगीत सुन्छौ । कुनै कुरा कसैलाई बताउनु पर्‍यो भने वा अभिव्यक्तिको माध्यमको रुपमा पनि आवाजकै प्रयोग गछौं । यो सबै कुरा हाम्रो कानको सुन्ने शक्तिको कारणले नै सम्भव भईरहेको छ । कानकै सुन्ने शक्तिको कारण हाम्रो जीवन सहज भई रहेको छ । एक छिन क...

यसरी काम गर्दो रहेछ हाम्रो शरीरको मांसपेशीले ! access_timeपुस २७, २०७६

  हामीले शरीरिक अभ्यास गर्‍यो भने मासु ठुलो हुन्छ  र राम्रो गरी बढ्छ । हड्डीमा टाँसिएर रहेका मांसपेशीहरुकै कारण हाम्रो शरीर चल्न सकेको हो । तर यो कुनै निश्चित मासुहरुले मात्रै नभई मासुहरुको समुहको कारण मात्र चल्न सकेको हो । मासुका तन्तुहरुको ...

यी हुन् संसारका सबैभन्दा खतरनाक विषालु साँपहरु access_timeपुस २७, २०७६

  वर्षमास लाग्यो कि हामी विषालु सर्पले टोकेर धेरै मान्छेहरु मरेको खबर अखबार, टेलिभिजन तथा रेडियोमा पढ्न, हेर्न तथा सुन्न पाउँछौ । यसरी मर्नेहरुमा कति त विष नै नभएका सर्पको टोकाइमा पर्नेहरु पनि छन् । किनभने, हामी धेरैलाई के भ्रम छ भने, सर्प भन्ने वित्तिकै त्यो ...

विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिका कारणले सगरमाथा वरपर वनस्पति उम्रन र विस्तार हुन थाल्यो access_timeपुस २७, २०७६

एजेन्सी । सगरमाथा र हिमालय क्षेत्र वरपर झार र घाँस उम्रिन थालेको छ । हिमालय क्षेत्र संसारमा सबैभन्दा तिव्र गतिमा तापमान वृद्धि भइरहेको क्षेत्र हो । हिमक्षेत्र वनस्पतिको वृद्धिले पानीको आपुर्तिमा पार्ने प्रभाव हालसम्म स्पष्ट नभएको भए पनि यसले तल्लो भेगमा बाढी वृद्धि गराउने...

यस्तो पो रहेछ बोटविरुवाको रंग हरियो हुनुको कारण access_timeपुस २५, २०७६

  अधिकांश बोटविरुवाहरुको रंग हरियो हुन्छ । यो हरियोपना बोटविरुवाहरुको विशिष्टता हो । यो एउटा विशिष्टताले नै मात्र पनि प्राणी र बोटविरुवामा सजिलै भिन्नता गर्न सकिन्छ । बोटविरुवालाई हरियो बनाउने काम त्यसमा हुने क्लोरोफिल (chlorophyll)  नामक पदार्थले...

यसकारण फाइदाजनक छ बिहानको सूर्यको किरण access_timeपुस २५, २०७६

बिहान सबेरै उठेर सूर्यको न्यानो प्रकाशमा बस्न अति नै रमाइलो हुन्छ । सूर्यको प्रकाशले गर्दा रातको अन्धकारको अन्त्य हुन्छ । यसले संसारलाई नै उज्यालो बनाइदिन्छ । सूर्यकै प्रकाशले हाम्रो वरपरको वातावरणलाई निकै रमाइलो बनाइदिन्छ । सूर्य नै पृथ्वीमा ऊर्जाको प्रमुख स्रोत हो । सूर्यकै...

यस्तो छ क्यान्सरसँग समेत लड्ने क्षमता भएको चकलेटको कथा access_timeपुस २४, २०७६

  चकलेट धेरैलाई मन पर्छ । चकलेट भन्नेबित्तिकै गुलियो र मीठो भन्ने बुझिन्छ । तर वास्तवमा चकलेट बनाइने मुख्य पदार्थ आफैं चाहिँ गुलियो हुँदैन । त्यो तीतो तीतो हुन्छ । चकलेट कहको (Cacao (kah KOW) ) वा काेका रुखको फलबाट प्राप्त हुन्छ । कहकोको रुखमा एउटा विशेष कि...

साँपको पनि मुटु र हड्डी जस्ता अंगहरु हुन्छन् ! access_timeपुस २२, २०७६

  साँप तपाई हमीलेदेखे जानेकै जीव हो यो टाउकोदेखि पुच्छारसम्म नै करीब करीब डोलो हुन्छ । यसको  एका पट्टि मुख र अर्कोतिर पुच्छर हुन्छ । यो लचिलो हुन्छ । र, यसको हड्डी हुँदैन जस्तो हामीलाई लाग्छ । झट्ट हेर्दा साँपको बनौट यस्तो देखिन्छ । तर यस्को टाउको र पु...

किन फर्कन्छ हाम्रो शरीरको मासु ? access_timeपुस २२, २०७६

हाम्रो शरीरमा करीव ६ सय पचास वटा मांशपेशीहरु हुन्छन् । र, प्रत्येक मांशपेशीका आफ्नै निश्चित कामहरु हुन्छन् । हाम्रो शरीरको तौलको करीब ४० प्रतिशत भाग त मासु नै हुन्छ । मासु केले बनेको हुन्छ ? मासु तन्कन सक्ने फाइबर जस्ता पदार्थहरुका समुहहरु मिलेर मासु बनेको हुन्छ ।...

आधा मस्तिष्क सुत्ने, आधा उठ्ने अनौठो जीवहरु access_timeपुस १८, २०७६

  व्हेल र डल्फिन पनि हामी मानिसजस्तै स्तनपायी जनावर हुन् । त्यही भएर तिनीहरुको विभिन्न कुराहरु हामीसँग मिल्दाजुल्दा छन् । तिनीहरुको हाडको बनावट पनि हाम्रो जस्तो नै हुन्छ । त्यसको साथसाथै तिनीहरु स्तनपायी जनावर भएकोले तिनीहरुको रगत पनि हाम्रो जस्तो तातो हुन्छ । त...

एकैदिनमा पनि कपाल बढ्ने गति फरक फरक हुन्छ ! access_timeपुस १९, २०७६

  तपाईं कपाल वर्षभरिमा कतिपटक काटनु हुन्छ ? तपाईं–हामीमध्ये प्रायःधरै महिना–दुई महिनामा कपाल काट्छौं होला । तपाईं– हामीले याद गरेको पनि होला–तालु खुइले बन्दै गईरहेको वइक्तिमा कपाल त्यति चाँडो बढ्दैन । तर युवाहरुमा  चाहिँ कपा...

अचम्मको कीरा : एकैदिनमा ३० हजार अण्डा पार्छ ! access_timeपुस १६, २०७६

धमिराको रानी  धमिरा तपाईं हामीले देखिरहेको जीव हो । मौरी, कमिलाजस्तै यो जीव पनि रानीको नेतृत्वमा समूहमा बस्ने गर्छ । रानीको मुख्य काम नै अण्डा पार्ने हो । धमिराका कतिपय प्रजातिमा त रानीले प्रतिदिन ३० हजारसम्म अण्डा पार्न सक्छ । यसको अण्डा पार्ने यो विलक्षण क्षमता ...

हाम्रो शरीरका अंगहरुबारे रमाइला र अनौठा तथ्यहरु access_timeपुस १६, २०७६

  खाना पचाउने एसिडले पेट किन जल्दैन ? https://images.fineartamerica.com खानेकुरा पचाउन हाम्रो आमाशयमा एसिड पैदा हुने गर्छ । त्यो एसिडले खानेकुराहरुलाई टुक्रा टुक्रा पारिदिने काम गर्छ । त्यसरी एसिडले टुक्रा टुक्रा पारिदिएको खानेकुरा आन्द्रामा जान्छ...

चित्रकला प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक access_timeपुस १५, २०७६

नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले आयोजना गरेको तेश्रो राष्ट्रिय अंतरिक्ष्य चित्रकला प्रतियोगिताको नतिजा सार्वजनिक भएको छ । सो प्रतियोगितामा क्याम्पियन स्कुल, लगनखेल, ललितपुरमा कक्षा आठमा अध्ययन रत सुश्री सुयेन भट्टराईे प्रथम भएका छन् । त्यसैगरी गण्डकी बोर्डिङ्ग स्कुल, लामाचौर, ...

सुते पछि हाम्रो शरीरमा के के हुन्छ ? access_timeपुस ९, २०७६

  के तपाईंलाई थाहा छ– सुतेपछि हाम्रो शरीरमा के के हुन्छ ? तपाईंको मनमा अवश्य पनि जिज्ञास लागेको हुन सक्छ । सुतेपछि त हामी एक किसिमले बेहोस जस्तै नै भएको हुन्छौं । हाम्रो वरिपर जे जस्तोसुकै घटना भए पनि हामीले थाहा नै पाउँदैनौ । त्यस्तो अवस्थामा हाम्...

मान्छेको नशामा हावा पस्यो भने यति खतरनाक हुन्छ access_timeपुस ७, २०७६

के तपाईंले कहिल्यै याद गर्नु भएको छ, कुनै पनि पानीको पाइपलाइनमा हावा पस्यो भने के हुन्छ ? बगिरहेको पानीको पाइपमा एउटा निश्चित परिणाममा हावा पस्ने हो भने, त्यस पाइपबाट आउने पानीको प्रवाह केही बेरको लागि रोकिन्छ । अर्थात्, केही बेरका लागि त्यस हावाले पाइपको पानीलाई ...

यस्तो पो रहेछ आँखामा आँखीभौं हुनुको रहस्य access_timeपुस ७, २०७६

  हाम्रो आँखाभन्दा माथिको डीलमा रौंको झुप्पा हुन्छ । त्यो झुप्पालाई आँखीभौं भनिन्छ । आँखीभौंले मानिसको अनुहारको स्वरुप बनाउन निकै ठूलो भूमिका खेल्छ । मानिस सुन्दर देखिनु वा नदेखिनुमा आँखीभौंको पनि केही हदसम्म योगदान हुन्छ । साँच्चै भन्ने हो भने आँखीभौ नभएको ...

रगतसम्बन्धी अनौठा तथ्यहरु access_timeपुस ७, २०७६

–मानव शरीरको कुल तौलको ७ प्रतिशत भाग रगत हुन्छ । तर त्यही रगतमा पनि ८६ प्रतिशत भाग चाहिँ पानी हुन्छ । –हाम्रो मृगौलाले प्रतिदिन १५ लिटर रगत सफा गर्ने गर्छ । –एउटा महिलाको शरीरमा औसत रुपमा ४.५ लिटर रगत हुन्छ भने पुरुषको शरीरमा चाहिँ ५.६ ...

कीरा भनेको के हो ? access_timeपुस ३, २०७६

हामी सबैले कीरा देखेका छौं। कीरा फट्यांग्राहरु हाम्रा वरिपरि प्रशस्त मात्रामा पाइने गर्छन् । वास्तवमा कीराहरु साना जीवहरु हुन् । यिनीहरुको ६ वटा खुट्टाहरु हुन्छन् । कीराको शरीरलाई तीन भागमा बाँड्न सकिन्छ । ती तीनवटा भागहरुमा टाउको, छाती र पेट पर्छन् । यिनीहरुको खुट्टा छ...

जाडो र गर्मी : एउटै मौसम तर कसैलाई कम, कसैलाई बेसी किन लाग्छ ? access_timeमंसिर ३०, २०७६

  भरखर भरखरैको कुरा हो, एउटा विवाह भोजमा जाने निम्तो आयो । निम्तो मान्न हामी सपरिवार भोजमा सरिक भयौं । जाडोको महिना हामी सबैले बाक्लै लुगा लगाएका थियौं । तर सो विवाहमा सरिक केही महिलाहरु भने विपरीत पोशाकमा थिए । उनीहरुको पातलो पोशाक देखेर मेरी १० व...

Page 1 of 3