काठमाडौँ । किशोरावस्था जीवनको यस्तो मोड हो, जहाँ भावना र हर्मोनको उथलपुथल चलिरहेको हुन्छ। यही उमेरमा भविष्यको जग बसाल्ने महत्त्वपूर्ण परीक्षाहरू पनि हुन्छन् र जीवनमै पहिलो पटक प्रेमको आभास पनि यही बेला हुन्छ।

अक्सर अभिभावक र शिक्षकहरू यसलाई पढाइ बिगार्ने बाटो मान्छन्। तर, मनोवैज्ञानिकहरूको भनाइ अनुसार यदि सही सन्तुलन कायम गर्ने हो भने, प्रेम र पढाइ दुवैमा एकसाथ सफलता पाउन सकिन्छ।

यदि तपाईं पनि यस्तै दोधारमा हुनुहुन्छ भने, यो गाइड तपाईंकै लागि हो।

१. प्राथमिकता निर्धारण गर्नुहोस्

सबैभन्दा पहिले प्रेम र परीक्षा मध्ये तपाईंको पहिलो प्राथमिकता के हो भनेर बुझ्न जरुरी छ। एउटा अनुसन्धानका अनुसार, आफ्नो भविष्यप्रति स्पष्ट भएका किशोर–किशोरीहरू प्रेम सम्बन्धमा पनि राम्रो गर्छन्। आफ्नो पार्टनरसँग सँगै बसेर पढ्ने समय कुन हो भन्नेबारे कुरा गर्नुहोस्। याद राख्नुहोस्, जसले तपाईंको करियरको बाटोमा तगारो हाल्छ, त्यो प्रेम होइन, बाधा हो।

२. ‘स्टडी पार्टनर’ बन्नुहोस्, बाधा होइन

प्रेम र पढाइबिच तालमेल मिलाउने सबैभन्दा राम्रो उपाय भनेको सँगै बसेर पढ्नु हो। तर यहाँ सावधान हुनुहोस्! सँगै पढ्नुको अर्थ घण्टौंसम्म गफिनु होइन। यसका लागि तपाईंले ‘पोमोडोरो प्रविधि’ अपनाउन सक्नुहुन्छ। २५ मिनेट एकाग्र भएर पढ्नुहोस् र त्यसपछि ५ मिनेट पार्टनरसँग कुरा गर्नुहोस्। एकअर्कालाई चुनौती दिनुहोस्। गाह्रो लाग्ने विषयहरू एकअर्कालाई बुझाउनुहोस्। यसले विषयवस्तु पनि याद हुन्छ र सँगै समय बिताउन पनि पाइन्छ।

३. डिजिटल सीमा तोक्नुहोस्

आजकलका सम्बन्धहरू फोनमा धेरै चल्छन्। रातभर च्याट गर्नु वा रिल सेयर गर्नुले तपाईंको निद्रा र पढाइ दुवै बिगार्छ। यसबाट बच्न ‘डिएनडी’ मोड अपनाउनु राम्रो हुन्छ, अर्थात् पढ्ने बेला फोनलाई अर्को कोठामा राख्नुहोस्। दिनभरिका म्यासेजको रिप्लाई दिनुको सट्टा रातिको कुनै निश्चित समय तोक्नुहोस्। यसले ध्यान भड्किने क्रम कम गर्छ र ‘क्वालिटी टाइम’ बढाउँछ।

४. स्वस्थ सम्बन्धका लक्षण चिन्नुहोस्

प्रेम तब मात्र सफल हुन्छ, जब यसले तपाईंलाई मानसिक शान्ति दिन्छ। यदि तपाईंको सम्बन्धले तपाईंलाई तनाव, शङ्का वा बारम्बार झगडा मात्र दिइरहेको छ भने, यसको असर तपाईंको मार्कसिटमा पक्कै देखिन्छ। एउटा स्वस्थ पार्टनर त्यही हो, जसले तपाईंलाई परीक्षामा राम्रो अङ्क ल्याउन प्रेरित गर्छ, न कि पढाइ छोडेर भेट्न आउन बाध्य पार्छ।

५. भावनात्मक व्यवस्थापन

किशोरावस्थामा ब्रेकअप वा सानातिना मनमुटावको पीडा निकै गहिरो महसुस हुन्छ। हार्वर्ड विश्वविद्यालयको एक अध्ययन अनुसार, भावनात्मक स्थिरताले विद्यार्थीहरूको एकाग्रतालाई ४० प्रतिशतसम्म बढाउन सक्छ। यदि कुनै समस्या छ भने, त्यसलाई मनमै दबाएर राख्नुको सट्टा पार्टनरसँग कुरा गरेर सुल्झाउनुहोस् ताकि दिमाग पूर्ण रूपमा पढाइमा लगाउन सकियोस्।

६. आमाबुवाबाट कुरा नलुकाउनुहोस्

सायद यो सुन्दा गाह्रो लाग्न सक्छ, तर आफ्ना मान्छेबाट कुरा लुकाउँदा मानसिक दबाब बढ्छ। यदि तपाईंले आफ्ना अभिभावकसँग पारदर्शी सम्बन्ध राख्नुभयो भने, तपाईं अपराधबोधबाट मुक्त हुनुहुनेछ। जब मन शान्त हुन्छ, तब नतिजा पनि राम्रो आउँछ।

७. आफ्नो लागि पनि समय निकाल्नुहोस्

सम्बन्धमा हुनुको अर्थ यो होइन कि तपाईं २४ सै घण्टा उपलब्ध हुनुपर्छ। आफ्ना सोख, खेलकुद र एक्लै बस्ने समयलाई नगुमाउनुहोस्। जब तपाईं आफैं खुसी हुनुहुनेछ, तब मात्र तपाईंले आफ्नो पढाइ र पार्टनर दुवैलाई खुसी राख्न सक्नुहुनेछ।

सन्तुलन नै सफलताको साँचो हो

पढाइ र प्रेम दुई अलग-अलग बाटो होइनन्, बरु एउटै जीवनका दुई पाङ्ग्रा हुन्। यदि तपाईंले अनुशासन र समझदारी देखाउनुभयो भने, एउटा उत्कृष्ट करियरका साथसाथै एउटा सुन्दर सम्बन्ध पनि निभाउन सक्नुहुन्छ। याद राख्नुहोस्, सफल त्यही व्यक्ति हुन्छ जसले आजलाई रमाएर बाँच्छ र भोलिलाई सुरक्षित पनि गर्छ। त्यसैले, जीवनको यो मोडमा आफ्नो पार्टनरको प्रेमलाई आफ्नो शक्ति बनाउनुहोस्, कमजोरी होइन!