काठमाडौं । नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) क्षेत्र नम्बर १ का परशुराम काफ्लेलाई पूर्व सांसद तथा प्रतिनिधिसभा सदस्यका उम्मेदवार विनोद चौधरीलाई प्रश्न गर्ने मन थियो- ‘मेरो टोलका लागि बोरिङ कहिले बन्छ ?’ तत्काल समाधान नगरे पनि कम्तीमा आश्वासन पाउने उनीसँग आशा थियो । 

तर गाडीको लस्करमा फूलमालासहित सुसज्जित लस्करले काफ्लेलाई हेर्‍यो, अनि हात हल्लायो । जवाफमा उनले पनि हात हल्लाइदिए, तर जब गाडी आँखाभन्दा पर पुग्यो, अनि उनको मन भरियो । रातोपाटीसँग सम्पर्कमा आएपछि निराश हुँदै उनले भने, ‘यसपालि त भोट फेर्नुपर्छ होला ।‘

चितवनको गुञ्जननगरमा बस्ने कृष्णप्रसाद धिताललाई रेणु दाहाललाई सोध्नु थियो- 'अन्त चिल्ला सडक बन्दा मेरो घरछेउको बाटो ग्राभेलको बजेट पनि किन पर्दैन ?' 

आफ्नै टोलका मानिसहरू मिलेर घरछेउको सडकमा ग्राभेल हालेका उनीसँग भेट्न अहिलेसम्म रेणु वा उनको टिम आएको छैन । 'बाहिर चोकमा कार्यक्रम हुन्छ रे, मलाई त खबर नै गर्दैनन् । आउँछन्, बोल्छन्, जान्छन् । हाम्रो कुरा सुन्दै सुन्दैनन्,' उनको गुनासो छ । 

पूर्वी चितवनको राप्ती नगरपालिका-३ बजारहट्टी बस्ने सन्तमान तामाङलाई पनि यसअघिका सांसद तथा अहिलेका उम्मेदवार हरि ढकाललाई त्यो क्षेत्रमा सिँचाईको समस्या सुनाउनु थियो । उचाई धेरै भएकाले त्यहाँ ट्युबेलबाट पानी तान्न समस्या छ, सिँचाईको प्रबन्ध भए हिउँदे बालीको राम्रो हुने उनको अपेक्षा थियो । अरू जस्तै उनको कुरा पनि उम्मेदवारसम्म पुर्‍याउन उनले पाएनन् ।

रातोपाटीको गरेको स्थलगत रिपोर्टिङका क्रममा भेटिएका पात्र हुन् यी । समस्या व्यक्तिगत भए पनि यसले उम्मेदवारको मत माग्ने शैली र प्रवृत्ति बुझाउँछ । ‘ग्राउन्ड जिरो’ रिपोर्टिङका क्रममा रातोपाटी विभिन्न उम्मेदवारको घरदैलो र उनीहरूको प्रचार गर्ने शैली नियालेको छ । 

अधिकांश उम्मेदवारको घरदैलोले मतदातालाई कन्भिन्स गर्नेभन्दा उल्टै निराश बनाइरहेको देखिन्छ, अझ उम्मेदवारसँग प्रश्न र गुनासा भएकाहरूलाई त यो प्रवृत्तिले भोट नै बदल्ने अवस्थासम्मै पुर्‍याउने गरेको देखिन्छ ।

यो अधिकांश उम्मेदवारको प्रवृत्ति हो । दोस्रोपटक वा त्योभन्दा धेरैपटक फिल्डमा उत्रिएका उम्मेदवारहरूमा यो प्रवृत्ति अझ धेरै देखिन्छ । अझ हेभीवेट मानिने नेताहरू त घरदैलोमा समेत जाने गरेका छैनन् ।

'ग्रासरूट'सँग भोट नै माग्दैनन् उम्मेदवार 

स्थलगत रिपोर्टिङको क्रममा चितवन, नवलपरासी र तनहुँका पाँच सय भन्दा धेरैसँगको कुराकानीमा ८० प्रतिशत भन्दा धेरै मतदाताले कुनै पनि उम्मेदवारले अहिलेसम्म आएर आफूसँग भोट नमागेको बताए । यद्यपि चुनाव लागेको र भोट हाल्नुपर्छ भन्ने जानकारी भने आफूहरूलाई राम्रोसँग थाहा भएको उनीहरूको भनाइ छ । 

नवलपरासी-१ पिपलटारमा सैलुन व्यवसाय सञ्चालन गर्ने हरिन्द्र ठाकुर २१ गते चुनावमा भोट हाल्नुपर्छ भन्ने आफूलाई थाहा भएको र कसैले नमागे पनि कसलाई भोट हाल्ने भन्ने निर्णय समेत गरिसकेको बताउँछन् ।

राजनीतिक विश्लेषक एवं प्राध्यापक विनोदखण्ड तिमल्सिना अहिलेको भोट माग्ने शैली समृद्ध र प्रभावकारी नभएको बताउँछन् । घरदैलो गरेकै आधारमा मतदाताले मतदान नगर्ने भन्दै उनीहरूको समस्या र जिज्ञासाको समाधान गर्ने प्रणाली विकास गर्नुपर्नेमा उनको भनाइ छ । 

तिमल्सिनाका अनुसार लोकतान्त्रिक रूपमा समृद्ध भएका मुलुकहरूमा चुनावी प्रचारको शैली अलि फरक हुने भए पनि तत्काल नेपालमा त्यो सम्भव नभएको बताउँछन् । त्यस्ता देशमा उम्मेदवारले घोषणापत्र मार्फत एजेन्डा प्रस्तुत गर्ने, सार्वजनिक बहस गर्ने र त्यसैका आधारमा कसलाई भोट हाल्ने प्रचलन रहेको उनको भनाइ छ ।

अहिले सामाजिक सञ्जाल र स्थानीय स्तरमा हुने बहस र आकलनका आधारमा मतदाताले कसलाई भोट हाल्ने भन्ने निर्णय गर्ने गरेको बताए । हामीले प्रत्यक्ष कुराकानी गरेका झण्डै ३० प्रतिशत मतदाता अहिलेसम्म कसलाई भोट हाल्ने निर्णय गरिनसकेको बताउँछन् । अन्तिम समयको चुनावी अभियान र मतदान केन्द्रको माहोलले ती मतदाताको भोटसम्बन्धी निर्णय निर्धारण हुने गरेको  देखिएको छ । 

तनहुँको आँबुखैरेनीकी बिबा थापालाई कहिले भोट हाल्छु भन्ने अहिलेसम्म थाहा छैन । निर्माण क्षेत्रमा मजदुरी गर्ने उनलाई चुनाव आयो र भोट हाल्न जानुपर्छ भन्ने थाहा भए पनि कुन दललाई हाल्ने भन्ने थाहा छैन । कसलाई भोट हाल्नुहुन्छ भन्ने प्रश्नमा उनी भन्छिन्, 'त्यहाँ (मतदान केन्द्र) जाँदा जसलाई दिनु भन्नुहुन्छ, उसैलाई दिन्छु ।'

त्यही अवस्था पाहुना थारूको छ । नवलपरासीको दाउन्नेमा सडक निर्माणमा संलग्न रहेका उनी बर्दियाका मतदाता हुन् । अघिल्लोपटक ढकियामा भोट हालेका उनलाई पनि कसलाई भोट हाल्छु भन्ने थाहा छैन । गाउँमा गएपछि कसलाई भोट हाल्छु भन्ने थाहा हुने उनको भनाइ छ ।

'हामी यहाँ २१ जना छौं, चुनावमा पाँच दिन छुट्टी त छ, सामान कुर्न बस्यो भने ओटी (ओभरटाइम) पाइन्छ । के गर्छु भन्ने थाहा छैन,' उनी भन्छन् । अहिलेसम्म फोनबाट वा प्रत्यक्ष रूपमा भेटेर कुनै पनि उम्मेदवारले भोट नमागेको उनी बताउँछन् ।

केही उम्मेदवारको भने प्रवृत्ति फरक छ । उनीहरू ठाउँ-ठाउँमा गएर जनताको कुरा सुन्ने गरेका छन् । खासगरी यसअघि निर्वाचित नभएका उम्मेदवारहरू घरदैलोका क्रममा मतदातासँग प्रत्यक्ष रूपमा अन्तरक्रिया गरिरहेका भेटिन्छन् ।

तनहुँ क्षेत्र नम्बर १ का उम्मेदवार गोविन्द भट्टराई आफूले सम्भव भएसम्म धेरै प्रश्नको जवाफ दिने प्रयास गरिरहेको बताउँछन् । 'उम्मेदवार वा जनप्रतिनिधि जे हुँदा पनि हामी प्रश्नबाट भाग्नु हुँदैन,' भट्टराई भन्छन्, 'घरदैलोमा जाँदा होस् वा फोनबाट होस्, मैले जवाफ दिने गरेको छु, दिइरहन्छु ।'