ब्रासिलिया। एक महान खेलाडी बन्ने अपेक्षा गरिएका ब्राजिलियन, जो अन्ततः खेल जगतको प्रसिद्धिको दबाबमा झुके।

‘फुटबलको सबैभन्दा ठूलो बर्बादी : म। मलाई ‘बर्बादी’ शब्द मनपर्छ। केवल यसको उच्चारणका कारण मात्र होइन, किनभने म आफ्नो जीवन खेर फाल्नमा तल्लीन छु।’

एड्रिआनो लेइट रिबेइरो - जसलाई छोटकरीमा एड्रिआनो भनेर चिनिन्छ - फुटबल प्रशंसकहरूको एक निश्चित पुस्ताका लागि अन्तिम ‘कल्ट हिरो’ मानिन्छन्। पेलेको गौरवशाली युगदेखि हालको नेयमार-नेतृत्वको युगसम्म, ब्राजिलले आफ्नो इतिहासमा प्रतिभाशाली आक्रामक खेलाडीहरूको अनन्त शृङ्खला उत्पादन गरेको छ। तर एड्रिआनो एक विशेष अध्याय थिए।

रियो दि जेनेरियोका ६ फिट २ इन्च अग्ला यी ‘टाइटन’ जस्तो विपक्षीमा डर पैदा गर्ने स्ट्राइकर सायदै कोही थिए होलान्। उनी बलिया, अत्यन्तै छिटो र प्राविधिक रूपमा उत्कृष्ट थिए, उनको बायाँ खुट्टा तोप जस्तै थियो, जसले गर्दा प्रख्यात भिडियो गेम ‘प्रो इभोलुसन सकर’ मा उनको सुटिङ क्षमतालाई असाधारण रूपमा शक्तिशाली देखाइन्थ्यो।

स्वीडेनका चर्चित खेलाडी ज्लाटन इब्राहिमोविच पनि एड्रिआनोको करियरको शिखरमा उनको गुणस्तर देखेर पूर्ण रूपमा चकित थिए। ‘उनी हरेक कोणबाट प्रहार गर्न सक्थे, कसैले उनलाई रोक्न सक्दैनथ्यो, कसैले बल खोस्न सक्दैनथ्यो, उनी साँच्चै एक जनावर थिए,’ इन्टर मिलान पूर्व स्ट्राइकरले सन् २०२० मा स्पोर्ट बाइबललाई भनेका थिए।

तर, इब्राहिमोविचको मूल्याङ्कनमा एउटा शर्त थियो। ‘मलाई उनीसँग र उनको विरुद्ध खेल्न रमाइलो लाग्यो, तर दुःखको कुरा यो धेरै छोटो समय टिक्यो,’ उनले थपे, ‘तपाईंले गर्ने हरेक कामको ५० प्रतिशत हिस्सा मानसिक पक्ष हो। यदि तपाईंको दिमागमा त्यो छैन भने, यो गाह्रो हुन्छ।’

एड्रिआनोले इन्टर मिलानमा रहँदा १७७ खेलमा ७४ गोल गरे, र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ब्राजिलका लागि थप २७ गोल गरे - जुन धेरैजसो सेन्टर-फरवार्डहरूका लागि सम्मानजनक आँकडा हो। तर उनको अप्रत्याशित स्वभाव नभएको भए उनले थुप्रै कीर्तिमान तोड्न सक्थे।

शिखरमा उनको समय धेरै छोटो रह्यो, र उनको सार्वजनिक पतन हेर्न दर्दनाक थियो। हाल ४२ वर्षका उनले हालै ‘द प्लेयर्स ट्रिब्युन’ लाई दिएको एक भावनात्मक अन्तर्वार्तामा मद्यपानसँगको आफ्नो संघर्षबारे खुलेर बताएका छन्।

तर, सान सिरो (इन्टर मिलानको घरेलु मैदान) र फराकिलो फुटबल जगतमा एड्रिआनोको अविश्वसनीय प्रभावका कारण उनको गाथा वर्षैपिच्छे बढ्दै गइरहेको छ।

• फावेलादेखि फ्लेमेङ्गोसम्म

एड्रिआनो रियो दि जेनेरियोको कुख्यात 'भिला क्रुजेरियो' फावेला (गरिब बस्ती) मा जन्मेका थिए - जहाँ अपराध, हिंसा र भ्रष्टाचारले भरिएको एक कठोर वातावरण थियो। उनी गरिबीमा र बाँच्नका लागि आधारभूत आवश्यकताहरूका साथ हुर्किए, तर त्यसले उनलाई तोड्न सकेन।

आफ्नो वरपरको अराजकताको बिचमा उनले एक शान्त संकल्प विकास गरे, र फुटबलमा आफ्नो भाग्ने बाटो भेट्टाए। एड्रिआनो खाली खुट्टा सडक र धुलाम्मे मैदानहरूमा आफ्नो सीपलाई तिखार्न जान्थे, ठूलो मञ्चमा मौका पाउनको लागि अथक अभ्यास गर्थे।

'द प्लेयर्स ट्रिब्युन' सँगको अन्तर्वार्तामा ती दिनहरू सम्झँदै, एड्रिआनोले आफूले पाएको ‘रमाइलो’ को मात्र कुरा गरे, र जोड दिए कि उनले ‘वास्तविक बाल्यकाल’ पाए, ‘अहिलेका बच्चाहरूले स्क्रिनमा ट्याप-ट्याप गरेर बिताउने बकवास जीवन होइन।’

सात वर्षको उमेरमा, उनी फ्लेमेङ्गोको एकेडेमीमा सामेल भए, जब उनको परिवारका सदस्यहरूले उनलाई गाभियाको स्कूलमा पठाउन पैसा जम्मा गरेका थिए। अर्को आठ वर्षसम्म, उनले व्यावसायिक फुटबलर बन्ने आफ्नो अन्तिम लक्ष्यका लागि काम गरे। एड्रिआनोलाई आफू त्यहाँ पुग्छु भन्नेमा कहिल्यै शंका थिएन। ‘मेरो खुट्टामा सधैं बल हुन्थ्यो। त्यो भगवानले नै त्यहाँ राखिदिएका थिए,’ उनले भने।

अन्ततः उनी १६ वर्षको कलिलो उमेरमा फ्लेमेङ्गोको सिनियर टोलीमा पुगे, यद्यपि प्रशिक्षकहरूलाई उनको शारीरिक आकारबारे केही शंका थियो। एड्रिआनोले आफ्नो पहिलो-टोलीको दोस्रो खेलमै साओ पाउलो विरुद्ध गोलको खाता खोले, र उनको डरलाग्दो शारीरिक बनोट चाँडै नै एक हतियार बन्यो जसलाई उनले विनाशकारी प्रभावका लागि प्रयोग गरे।

आफ्नो पहिलो सिजन सन् २०००-०१ मा एड्रिआनोले ९ गोल गरे, साथै १८ वर्षको उमेरमा ब्राजिलको राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गर्ने सबैभन्दा कान्छो खेलाडीमध्ये एक बने। अर्को सिजनको सुरुमा उनले ब्राजिलियन सिरी ए का पहिलो पाँच खेलमा तीन गोल गरे। त्यतिबेलासम्म, इन्टर मिलानले उनलाई आफ्नो अर्को ठूलो सुपरस्टारको रूपमा पहिचान गरिसकेको थियो।

• रोनाल्डोको उत्तराधिकारी

एड्रिआनोले आफ्नो पहिलो खेलमै नेराअजुरी (इन्टर मिलान) का समर्थकहरूमाझ आफ्नो आगमनको घोषणा गरे: सान्टियागो बर्नाबेउमा रियल मड्रिडविरुद्धको एक मैत्रीपूर्ण खेलमा। दोस्रो हाफमा वैकल्पिक खेलाडीको रूपमा मैदान प्रवेश गरेपछि उनले कुनै डर देखाएनन्, र हरेक अवसरमा रियलको डिफेन्समाथि धावा बोले।

जब इन्टरले बक्सको ठिक बाहिर एक खतरनाक फ्रि-किक पायो, उनले त्यसलाई लिन अगाडि सर्न ढिला गरेनन्। एड्रिआनोले लामो दौड लिएर एक शक्तिशाली प्रहार गरे जुन रियलका गोलकिपर इकर क्यासिलासलाई कुनै मौका नदिई टप कर्नरमा छिर्‍यो।

उक्त विशेष गोलले, जुन उनले विश्व कीर्तिमानी १०५ माइल प्रतिघण्टाको गतिमा हानेको दाबी गरे, इन्टरको २-१ को जित सुनिश्चित गर्‍यो। र उनको समग्र प्रदर्शनले क्लबका कप्तान जेभियर जानेट्टीमा ठूलो प्रभाव पार्‍यो। अर्जेन्टिनी खेलाडीले खेलपछि पत्रकारहरूलाई भने: ‘मैले आफैलाई भनेँ - यो त नयाँ रोनाल्डो हो।’

त्यस क्षणदेखि, ‘इल फेनोमेनो’ (ब्राजिलियन रोनाल्डोलाई दिइएको नाम) सँग एड्रिआनोको तुलना हुन थाल्यो। तर उनले इन्टरमा आफ्नो ठुलो मौकाको लागि पर्खनुपर्‍यो, जसले उनको विकासका लागि लोनमा पठाउनु उत्तम हुने निर्णय गर्‍यो।

फियोरेन्टिनाले उनलाई सन् २००१-०२ सिजनको दोस्रो भागको लागि अनुबन्ध गर्‍यो, र उनले आफ्नो पहिलो १५ खेलमा ६ गोल गरे, तर इन्टरले उनलाई फिर्ता बोलाएन। त्यसपछि पार्माले दुई वर्षको सम्झौतामा उनलाई लियो, र एड्रिआनोले चाँडै नै रोनाल्डोको उत्तराधिकारीको रूपमा आफ्नो क्षमता देखाउन थाले।

अर्को दुई सिजनमा, एड्रिआनोले पार्माका लागि ३७ सिरी ए खेलमा २३ गोल गरे, र एड्रियन मुटुसँग एक घातक साझेदारी बनाए। इन्टरले उनलाई जान दिएर गल्ती गरेको महसुस गर्‍यो। उनीहरूले जनवरी २००४ मा एड्रिआनोलाई २३ मिलियन युरोमा पुनः अनुबन्ध गर्दै र चार वर्षको सम्झौता गरे।

‘म घर फर्किन पाउँदा खुसी छु,’ उनले आफ्नो अनावरणमा भने, ‘म विश्वस्त छु कि इन्टरबाट खेल्दा म एक महान खेलाडी बन्नेछु।’ 

उनको भविष्यवाणी गलत थिएन।

• मिलानको सम्राट

एड्रिआनोले इन्टरलाई आफूले के गुमाइरहेको थियो भनेर देखाउन समय खेर फालेनन्। सन् २००३-०४ सिजनको अन्त्यतिर उनलाई रोक्न नसकिने देखिए, जहाँ उनले १६ सिरी ए खेलमा ९ गोल गरे, जसमा इम्पोली विरुद्धको सिजनको अन्तिम दिनको उत्कृष्ट दुई गोल समावेश थियो।

त्यो खेलमा उनको आश्चर्यजनक प्रदर्शनले उनलाई मिलानभरिका समर्थकहरूको मनमा स्थायी स्थान दिलायो। त्यो दिन ‘मिलानको सम्राट’ को जन्म भएको थियो। 

इम्पोलीका पूर्व डिफेन्डर एमिल्सन क्रिबारीलाई त्यो दिन राम्ररी याद छ।

‘आफ्नो शिखरमा, उनी रोनाल्डोसँगै मैदानमा रोक्न सबैभन्दा गाह्रो खेलाडी थिए,’ क्रिबारीले सन् २०२२ मा ईएसपीएनलाई भने। ‘त्यो प्रसिद्ध फोटो छ, जहाँ उनी जर्सी फुकालेर खुसी मनाइरहेका छन्... त्यो मैले नै उनलाई मार्क गरिरहेको बेला थियो। उनले हामीविरुद्ध एक उत्कृष्ट गोल गरे। त्यो दिन मैले उनको सम्पूर्ण शक्ति र गुणस्तर देखेँ।’

एड्रिआनोले अर्को सिजन सबै प्रतियोगितामा २८ गोल गरे र कोपा इटालिया जिते, जसले उनलाई युरोपका शीर्ष स्ट्राइकरहरू मध्ये एकको रूपमा स्थापित गर्‍यो। तर उनी आफ्नो नियन्त्रण बाहिरका घटनाहरूका कारण शिखरमा रहन सकेनन्।

• गौरवपछि त्रासदी

एड्रिआनोले सन् २००४ कोपा अमेरिकाका लागि ब्राजिलको टोलीमा स्थान पाए। ब्राजिलका २००२ विश्वकप विजेता टोलीका प्रमुख सदस्यहरूलाई आराम दिइएको थियो, जसमा रोनाल्डिन्हो, काफु, रोबर्टो कार्लोस र रोनाल्डो थिए। एड्रिआनोले प्रतियोगितामा शाब्दिक रूपमा रोनाल्डोको स्थान भरे र अपेक्षाभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरे।

उनले कोस्टारिकाविरुद्ध ह्याट्रिक गरे, र ब्राजिललाई फाइनलसम्म पुर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले। फाइनलमा उनीहरूले चिर प्रतिद्वन्द्वी अर्जेन्टिनाको सामना गरे। ८७ औं मिनेटमा अर्जेन्टिनाले २-१ को अग्रता लिएपछि ब्राजिलले हारको सामना गरिरहेको थियो। तर खेलको अन्तिम क्षणमा, एड्रिआनोले एक उत्कृष्ट भली प्रहार गर्दै गोल गरे र खेललाई बराबरीमा ल्याए।

त्यसपछि पेनाल्टी सुटआउटमा ब्राजिलले उपाधि जित्यो, जसमा एड्रिआनोले पहिलो पेनाल्टीमा गोल गरे। ‘म अहिले कस्तो महसुस गर्दैछु भनेर व्याख्या गर्न सक्दिन... यो पक्कै पनि मेरो करियरको सबैभन्दा ठूलो क्षण हो,’ उनले खेलपछि आँसु थाम्दै भने, ‘यो उपाधि मेरो बुबाको लागि हो। उहाँ मेरो जीवनको सबैभन्दा ठूलो साथी, मेरो साझेदार हुनुहुन्छ। उहाँ बिना म केही पनि होइन।’

एड्रिआनोको खुट्टामा सारा संसार थियो। उनी कोपा अमेरिका विजेताको पदक र ‘प्लेयर अफ द टुर्नामेन्ट’ को पुरस्कार लिएर मिलान फर्के, तर त्यसपछि उनले आफ्नो जीवन सधैँका लागि परिवर्तन गर्ने खबर पाए।

अगस्ट ३, २००४ मा, एड्रिआनोलाई फोनमा उनको बुबाको ४४ वर्षको उमेरमा हृदयघातका कारण मृत्यु भएको जानकारी दिइयो । एकै झट्कामा, उनले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो समर्थनको स्रोत गुमाए, जसले उनलाई सबैभन्दा कठिन परिस्थितिमा हुर्काए र उनको सपना साकार पार्न मद्दत गरे।

‘जब उनले आफ्नो बुबाको मृत्युको खबर फोनमा पाए, हामी कोठामै थियौं,’ जानेट्टीले पछि भने, ‘उनले फोन बजारे र यस्तो तरिकाले चिच्याउन थाले, जुन कसैले कल्पना पनि गर्न सक्दैन। त्यो सम्झिँदा आज पनि मेरो शरीर काँप्छ। त्यो फोन कलपछि, केही पनि पहिले जस्तो रहेन।’

• फुटबलप्रतिको प्रेम पहिले जस्तो रहेन

सन् २००४-०५ मा एड्रिआनोको उत्कृष्ट गोल रेकर्ड उनले बोकिरहेको भावनात्मक बोझलाई हेर्दा आश्चर्यजनक थियो। उनले आफ्ना गोलहरू स्वर्गीय बुबालाई समर्पित गर्दै आकाशतिर देखाउने गर्थे, तर भित्रभित्रै उनी संघर्ष गरिरहेका थिए।

‘फुटबलप्रतिको मेरो प्रेम कहिल्यै पहिले जस्तो रहेन,’ उनले ‘द प्लेयर्स ट्रिब्युन’ लाई भने, ‘म इटालीमा मेरो परिवारबाट टाढा थिएँ, र मैले त्यो सहन सकिनँ। म धेरै निराश भएँ। मैले धेरै रक्सी पिउन थालेँ। मलाई प्रशिक्षण गर्न मन लाग्दैनथ्यो। यसको इन्टरसँग कुनै सरोकार थिएन। म केवल घर जान चाहन्थेँ।’

एड्रिआनोको तौल घटबढ हुन थाल्यो र सानातिना चोटहरू बारम्बार हुन थाले। भाग्यवश, उनी अझै पनि एक धेरै बलियो इन्टर टोलीमा खेलिरहेका थिए, जसले उनको खेलमा देखिँदै गएका कमजोरीहरूलाई ढाक्न मद्दत गर्‍यो।

सन् २००६ को विश्वकपमा उनी ब्राजिलको टोलीमा थिए, तर डिफेन्डिङ च्याम्पियन टोली चार वर्षअघिको जस्तो थिएन। ब्राजिल क्वार्टरफाइनलमा फ्रान्ससँग पराजित भयो। केवल २४ वर्षको उमेरमा, एड्रिआनोको करियरको उत्कृष्ट वर्षहरू अझै आउन बाँकी हुनुपर्थ्यो। तर प्रतियोगितापछि उनको प्रेरणा झनै घट्यो।

• लामो बिछोड

सन् २००६-०७ सिजनको सुरुवातसम्ममा, एड्रिआनो कूलतसँग संघर्ष गरिरहेका थिए। उनले इन्टरका अधिकारीहरूसँग झगडा गर्न थाले र नियमित रूपमा खेलहरू गुमाउन थाले।

नोभेम्बर २००७ मा, एड्रिआनोलाई १८ महिनाको बेतलबी बिदामा ब्राजिल पठाइयो। ‘म सुत्न सक्दिनथेँ, र हरेक दिन तालिममा रक्सीले मातेर पुग्थेँ,’ उनले त्यो अवधिको बारेमा भने। उनले साओ पाउलोमा लोनमा केही समय बिताए, तर उनको मैदान बाहिरको व्यवहारका कारण उनलाई फिर्ता पठाइयो।

जोसे मोरिन्होको आगमनपछि उनले केही समयका लागि आफ्नो फुटबलमा ध्यान केन्द्रित गरे, तर उनले निरन्तरता दिन सकेनन्। अप्रिल २००९ मा विश्वकप छनोट खेलपछि उनी इन्टर फर्किएनन्। अन्ततः इन्टरले उनको सम्झौता रद्द गर्‍यो।

• ब्राजिल फिर्ता र रोमाको उल्टो बाजी

फ्लेमेङ्गोले एड्रिआनोलाई खुला हृदयले स्वागत गर्‍यो। उनले मे २००९ मा एक वर्षको सम्झौता गरे र उनको डेब्युमा शानदार स्वागत पाए। भीडले नारा लगायो: ‘सम्राट फर्किए।’

उनले आफूलाई फेरि प्रमाणित गरे, र फ्लेमेङ्गोले १७ वर्षमा पहिलो पटक ब्राजिलियन च्याम्पियनसिप जित्यो। एड्रिआनो १९ गोलका साथ प्रतियोगिताको संयुक्त शीर्ष गोलकर्ता बने। तर पर्दा पछाडि, चीजहरू सोचेजस्तो राम्रो थिएनन्। उनको फिटनेस अझै चिन्ताको विषय थियो र उनलाई एक चर्चित लागूऔषध तस्करसँगको सम्बन्धको बारेमा प्रहरीले सोधपुछ पनि गरेको थियो।

त्यसपछि उनी युरोप फर्कने सम्भावना देखापर्‍यो । रोमाले जुन २०१० मा उनलाई अनुबन्ध गर्‍यो। तर रोमाको यो बाजी उल्टो पर्‍यो। एड्रिआनो अझै पनि अधिक तौलका थिए र चोटले ग्रस्त थिए। उनले रोमाको लागि एक गोल पनि गर्न सकेनन् र केही महिनामै उनको सम्झौता रद्द भयो।

• ‘मेरो गोलीगाँठोमा एउटा प्वाल छ, र अर्को मेरो आत्मामा’

एड्रिआनोले फेरि आफ्नो देशमा सान्त्वना खोजे। उनले कोरिन्थियन्समा केही समय बिताए, तर त्यहाँ पनि सफल हुन सकेनन्। प्रशिक्षणको क्रममा उनको ‘एकिलिस टेन्डन’ च्यातियो, जसले उनको करियरलाई थप असर गर्‍यो।

फ्लेमेङ्गोले उनलाई अन्तिम मौका दियो, तर उनी त्यहाँ तीन महिना मात्र टिके। त्यसपछि एथ्लेटिको पारान्से र अमेरिकाको मियामी युनाइटेडमा असफल कार्यकालपछि, उनले अन्ततः सन् २०१६ मा ३४ वर्षको उमेरमा आफ्नो बुट थन्क्याए। एड्रिआनोले पछि स्वीकार गरे कि उनलाई धेरै पहिले नै आफ्नो खेल सकिएको थाहा थियो।

‘जब २०११ मा मेरो एकिलिस च्यातियो । यार, मलाई थाहा थियो कि शारीरिक रूपमा मेरो खेल त्यहीँ सकियो,’ उनले 'द प्लेयर्स ट्रिब्युन' लाई भने, ‘मेरो विस्फोटकता हरायो। मेरो सन्तुलन गुम्यो। अझै पनि म लङ्गडाएर हिँड्छु।’

‘यो मेरो बुबाको मृत्यु हुँदा जस्तै थियो। फरक यति थियो कि त्यो दाग मेरो भित्र थियो,’ त्यसपछि उनले हृदयविदारक स्वीकारोक्ति गरे, ‘मेरो गोलीगाँठोमा एउटा प्वाल छ, र अर्को मेरो आत्मामा।’

• ‘मेरो नाइटो फावेलामै गाडिएको छ’

आजकल, एड्रिआनो आफ्नो गृहनगर भिला क्रुजेरियोमा समय बिताउँछन्, जहाँ पूर्व स्ट्राइकरले स्वीकार गर्छन् कि उनी ‘सबै कुरा बिर्सिने गरी’ फावेलाका आफ्ना साथीहरूसँग रक्सी पिउँछन्।

‘म भिला क्रुजेरियोमा केवल शान्ति खोज्छु,’ उनले भने, ‘यहाँ म खाली खुट्टा र सर्ट मात्र लगाएर हिँड्छु। म डोमिनोज खेल्छु, पेटीमा बस्छु, मेरो बाल्यकालका कथाहरू सम्झन्छु, संगीत सुन्छु, मेरा साथीहरूसँग नाच्छु, र भुइँमा सुत्छु।’

यो जीवन एक यस्तो खेलाडीको लागि उपयुक्त नदेखिन सक्छ जसलाई अझै पनि खेलको एक क्षणिक प्रतीकको रूपमा माया गरिन्छ, तर एड्रिआनो जोड दिन्छन् कि उनी यहीँ हुन चाहन्छन्।

सन् २०२१ मा, उनलाई माराकाना स्टेडियमको ‘वाक अफ फेम’ मा समावेश गरियो, जुन सम्मानले एड्रिआनोलाई रुवायो। खेलको इतिहासमा केवल सबैभन्दा पौराणिक खेलाडीहरूले मात्र त्यो सम्मान पाएका छन्, जसमा रोनाल्डिन्हो, पेले, रोमारियो, जिको र गारिन्चा जस्ता महान् खेलाडीहरूको साथमा उभिएका छन्।

एड्रिआनो पक्कै पनि त्यही श्रेणीमा उल्लेख गर्न योग्य छन्। लङ लिभ ल’इम्पेरातोरे (सम्राट अमर रहून्)।

गोल डटकम