काठमाडौँ । आँखा फर्फराउनु एउटा सामान्य समस्या हो, जसको अनुभव प्रायः हरेक व्यक्तिले जीवनको कुनै न कुनै चरणमा गरेका हुन्छन्। अधिकांश अवस्थामा यो अस्थायी र हानिरहित हुन्छ। 

तर, कहिलेकाहीँ यो शरीरमा लुकेर रहेको कुनै स्वास्थ्य समस्याको संकेत पनि हुन सक्छ। 

त्यसैले, विशेष गरी लामो समयसम्म लगातार वा बारम्बार आँखा फर्फराउने समस्या देखिएमा यसलाई बेवास्ता गर्नु उपयुक्त हुँदैन। आँखाको उचित हेरचाह नगरेमा विभिन्न समस्या निम्तिन सक्छन्।

आँखा फर्फराउनुको सबैभन्दा सामान्य कारण थकान, तनाव तथा पर्याप्त निद्राको कमी हो। आजको डिजिटल जीवनशैलीमा मानिसहरूले लामो समयसम्म मोबाइल, ल्यापटप तथा अन्य स्क्रिनको प्रयोग गर्ने भएकाले आँखामा अतिरिक्त दबाब पर्छ। साथै, अत्यधिक क्याफिन सेवन, मानसिक तनाव र आँखा सुक्खा हुने समस्याले पनि आँखाको मांसपेशीमा संकुचन गराएर परेला फर्फराउन सक्छ।

• शरीरमा कुन पोषक तत्त्वको कमीको संकेत हुन सक्छ ?

कतिपय अवस्थामा आँखा फर्फराउनु पोषणसम्बन्धी कमीका कारण पनि हुन सक्छ। विशेषगरी शरीरमा म्याग्नेसियमजस्ता खनिजको कमी हुँदा मांसपेशीको सामान्य कार्यमा असर पर्न सक्छ, जसका कारण आँखाको मांसपेशी बारम्बार फर्फराउन सक्छ। केही व्यक्तिमा एलर्जी वा आँखामा हुने जलनले पनि यो समस्या बढाउन सक्छ।

• कुन रोगको लक्षण हुन सक्छ ?

धेरैजसो अवस्थामा यो गम्भीर समस्या नहुने भए पनि, यदि आँखा फर्फराउने समस्या धेरै सातासम्म निरन्तर रहिरहे, आँखा पूर्ण रूपमा बन्द हुन थाले, अनुहारका अन्य भागमा पनि झट्का महसुस हुन थाले वा धमिलो देखिने, दुखाइ हुने तथा आँखामा रातोपन देखिने जस्ता लक्षण देखा परेमा यो स्नायुसम्बन्धी वा आँखासम्बन्धी रोगको संकेत हुन सक्छ। दुर्लभ अवस्थामा यो 'ब्लेफेरोस्पाज्म', 'हेमिफेसियल स्पाज्म' वा स्नायु प्रणालीसँग सम्बन्धित अन्य समस्यासँग पनि जोडिएको हुन सक्छ।

• समस्या कम गर्न के गर्ने ?

आँखा फर्फराउने समस्या कम गर्न पर्याप्त निद्रा लिनु, तनाव नियन्त्रण गर्नु, स्क्रिन प्रयोगको समय सीमित गर्नु तथा सन्तुलित आहार अपनाउनु आवश्यक छ। नियमित रूपमा आँखालाई आराम दिनु र पर्याप्त पानी पिउनु पनि लाभदायक हुन्छ। यदि समस्या लामो समयसम्म रहिरहे वा अन्य लक्षणसमेत देखापर्न थालेमा आँखा विशेषज्ञ वा चिकित्सकसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।

• कहिले जानुपर्छ चिकित्सककहाँ ?

आँखा फर्फराउनु प्रायः थकान, तनाव वा जीवनशैलीसँग सम्बन्धित सामान्य लक्षण भए पनि, केही अवस्थामा यसले गम्भीर स्वास्थ्य समस्याको संकेत गर्न सक्छ। त्यसैले यसको कारण बुझ्नु र आवश्यक परे समयमै चिकित्सकीय परामर्श लिनु आँखाको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

(अस्वीकरणः सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ, थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।)