मुम्बई । बलिउडका दिग्गज अभिनेता तथा राजनीतिज्ञ शत्रुघ्न सिन्हाले आफ्नो 'पर्सनालिटी राइट्स' (व्यक्तित्व अधिकार) को रक्षाका लागि मुम्बई उच्च अदालतमा दर्ता गरेको मुद्दामा ठुलो सफलता पाएका छन्। शनिबार अदालतले उनको पक्षमा फैसला सुनाउँदै अभिनेताको प्रसिद्ध संवाद ‘खामोश’ उनको व्यक्तित्वसँग अभिन्न रूपमा जोडिएको ठहर गरेको हो। 

अबदेखि उनको नाम, आवाज, तस्विर वा यो चर्चित संवादलाई अनुमतिविना व्यावसायिक वा डिजिटल प्लेटफर्ममा प्रयोग गर्न पाइने छैन। न्यायाधीश शर्मिला देशमुखको इजलासले शत्रुघ्न सिन्हाको संवाद बोल्ने विशिष्ट शैली र ‘खामोश’ शब्द फिल्मी तथा डिजिटल संसारमा उनको पहिचानको मुख्य हिस्सा बनिसकेको उल्लेख गरेको छ। 

अदालतले कुनै पनि व्यक्ति वा प्लेटफर्मले सामाजिक सञ्जालमा उनको नाम, तस्विर, आवाज वा अनुहारको डिजिटल रूप (एआई) प्रयोग गर्नुलाई गैरकानुनी घोषणा गरेको छ। यस्ता सामग्रीले अभिनेताको प्रतिष्ठा र साखमा गम्भीर असर पुर्‍याएको अदालतको ठहर छ।

सिन्हाले आफ्नो याचिकामा पछिल्लो समय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को दुरुपयोग गरी आफ्नो आवाज र अनुहार प्रयोग गरेर नक्कली सामग्रीहरू बनाइएको गुनासो गरेका थिए। धेरै वेबसाइट र सामाजिक सञ्जालले व्यापारिक फाइदाका लागि उनको पहिचानको दुरुपयोग गरिरहेको उनले उल्लेख गरेका थिए। 

उच्च अदालतले यसलाई निजताको अधिकार र व्यक्तित्व अधिकारको ठाडो उल्लङ्घन मान्दै त्यस्ता सबै सामग्रीहरू तत्काल हटाउन र भविष्यमा अपलोड नगर्न अन्तरिम आदेश जारी गरेको छ।

अदालतले डिजिटल युगमा सेलिब्रेटीहरूको नाम र पहिचानको व्यापारिक दुरुपयोग बढ्दै गएकाले यो फैसलाले भविष्यका लागि एउटा नजिर कायम गर्ने बताएको छ। यसअघि बलिउडका अन्य कलाकारहरूले पनि यस्तै अधिकारका लागि कानुनी लडाइँ जितेका थिए। 

अदालतले आदेश पालना नगर्ने प्लेटफर्म वा व्यक्ति विरुद्ध कडा कानुनी कारबाही हुने चेतावनी समेत दिएको छ। यस मुद्दाको अन्तिम सुनुवाइ आगामी मार्च ३०, २०२६ का लागि तय गरिएको छ।