काठमाडौँ । हिजोआज हृदयाघात (हार्ट अट्याक) एक गम्भीर स्वास्थ्य समस्या बन्दै गएको छ। तर, यसका लक्षणहरू सबै व्यक्तिमा एउटै प्रकारले देखिँदैनन्।

केही व्यक्तिमा हृदयाघात हुनुभन्दा केही दिनअगाडि नै प्रारम्भिक सङ्केतहरू देखिन सक्छन् भने कतिपयमा कुनै चेतावनीबिना पनि हृदयाघात हुन सक्छ। त्यसैले हरेक व्यक्तिमा हृदयाघात हुनुभन्दा ठिक १४ दिनअघि नै समान लक्षण देखिन्छन् भन्नु सही हुँदैन।

यद्यपि, केही यस्ता सङ्केतहरू छन्, जसलाई कहिल्यै बेवास्ता गर्नु हुँदैन:

१. छातीमा दुखाइ वा दबाब महसुस हुनु

छातीमा भारीपन, दबाब, कसिएको अनुभूति वा पोल्ने महसुस हुनु हृदयाघातको सबैभन्दा सामान्य लक्षण मानिन्छ। यो पीडा केही मिनेटसम्म रहन सक्छ वा पटक–पटक दोहोरिन सक्छ। यदि आराम गरेपछि पनि समस्या हटेन भने तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ।

२. सास फेर्न गाह्रो हुनु

धेरै मेहनत पर्ने काम नगरीकनै सास फेर्न गाह्रो हुने, सामान्य काम गर्दा वा सिँढी चढ्दा अत्यधिक सास फुल्ने समस्या देखिएमा यसलाई सामान्य ठान्नु हुँदैन। यस्तो समस्या मुटुसम्बन्धी रोगको सङ्केत हुन सक्छ।

३. अत्यधिक थकान महसुस हुनु

कुनै स्पष्ट कारणबिना लगातार केही दिनसम्म असामान्य थकान, कमजोरी वा ऊर्जा अभाव महसुस हुनु पनि हृदय समस्याको प्रारम्भिक सङ्केत हुन सक्छ। यो लक्षण विशेष गरी महिलाहरूमा बढी देखिन सक्छ।

४. शरीरका अन्य भागमा पीडा फैलिनु

मुटुसम्बन्धी पीडा केवल छातीमा मात्र सीमित हुँदैन। यस्तो पीडा बायाँ हात, दुवै हात, काँध, घाँटी, ढाड, बङ्गारा वा पेटको माथिल्लो भागसम्म फैलिन सक्छ। यस्ता लक्षणलाई गम्भीर रूपमा लिन आवश्यक हुन्छ।

५. चिसो पसिना आउनु, वाकवाकी लाग्नु वा चक्कर आउनु

अचानक चिसो पसिना आउने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने जस्तो महसुस हुने वा चक्कर आउने समस्या पनि केही व्यक्तिमा हृदयाघातको सङ्केत हुन सक्छ। विशेष गरी छाती दुखाइसँगै यस्ता लक्षण देखिएमा सतर्क हुनुपर्छ।

६. बेचैनी वा अत्यधिक आत्तिएको महसुस हुनु

केही व्यक्तिलाई हृदयाघात हुनुअघि अचानक बेचैनी, असहजता वा ‘केही गडबड भइरहेको छ’ भन्ने अनुभूति हुन सक्छ। यद्यपि, यो मात्र हृदयाघातको निश्चित सङ्केत होइन। तर, अन्य लक्षणहरूसँगै यस्तो समस्या देखिएमा तुरुन्त चिकित्सकीय सल्लाह लिनुपर्छ।

• हृदयाघातको जोखिम कम गर्न के गर्ने ?

हृदयाघातको जोखिम कम गर्न सन्तुलित तथा मुटुका लागि लाभदायक आहार सेवन गर्नुपर्छ। नियमित व्यायाम गर्ने, धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्ने, रक्तचाप, रगतमा चिनीको मात्रा र कोलेस्ट्रोलको नियमित परीक्षण गराउने बानी बसाल्नुपर्छ। साथै, तनाव कम गर्न विश्रामका उपायहरू (रिल्याक्सेसन प्रविधि) अपनाउने र पर्याप्त निद्रा लिनु पनि आवश्यक छ।

(अस्वीकरण: सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ, थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।)