काठमाडौँ । आज कम्प्युटर र ल्यापटपले कामलाई पक्कै पनि सजिलो बनाएको छ, तर यसका साथै धेरै स्वास्थ्य समस्याहरू पनि निम्त्याएको छ। घण्टौँसम्म कम्प्युटर र ल्यापटपको अगाडि बस्नु, लगातार स्क्रिन हेरिरहनु र शारीरिक गतिविधिको कमी, यी सबै मिलेर शरीरलाई बिस्तारै कमजोर बनाउँछन्। 

विशेषगरी कम्मर दुख्ने र घाँटी कक्रक्क पर्ने अब आम समस्या बनिसकेको छ, जसले तपाईंको स्वास्थ्यलाई मात्र नभई तपाईंको कार्यक्षमतामा पनि नकारात्मक असर गरिरहेको हुन्छ। के तपाईंले कहिल्यै सोच्नुभएको छ कि तपाईंको कुर्सी, जसमा तपाईं हरेक दिन घण्टौं बस्नुहुन्छ, त्यही नै तपाईंको सबैभन्दा ठूलो शत्रु बन्न सक्छ? 

तर राम्रो खबर के छ भने यसको समाधान त्यति गाह्रो छैन। मात्र ५ मिनेटको योगले तपाईंको दिनचर्यामा ठुलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यस लेखमा हामी तपाईंलाई शारीरिक दुखाइ र थकानबाट कसरी छुटकारा पाउने भनेर बताउनेछौँ। यदि तपाईं पनि घण्टौं कुर्सीमा बस्नुहुन्छ भने, ५ मिनेटको योगले तपाईंको स्वास्थ्य र काम दुवैलाई अझ राम्रो बनाउन सक्छ।

ल्यापटपमा काम गर्नेहरूका लागि कुर्सी बन्यो शत्रु

राहुल एक सफ्टवेयर इन्जिनियर हुन्, जो दिनभर आफ्नो ल्यापटपको अगाडि बसिरहन्थे। सुरुमा सबै ठीकै थियो, तर बिस्तारै उनलाई कम्मर र घाँटी दुख्ने समस्या महसुस हुन थाल्यो। कामको दबाब यति धेरै थियो कि उनले आफ्नो स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गरिरहे। उनको कुर्सी अब आराम होइन, दुखाइको कारण बनिसकेको थियो।

लगातार स्क्रिन हेर्नाले राहुलको आँखा पोल्ने र टाउको दुख्ने समस्या पनि बढ्न थाल्यो। उनी चाँडै थाक्थे र उनको कामको उत्पादकत्व पनि घट्न थाल्यो। डाक्टरले उनलाई औषधिको साथसाथै जीवनशैली बदल्ने सल्लाह दिए।

राहुलले हरेक दिन मात्र ५ मिनेट योग गर्ने निर्णय गरे। आफ्नो दिनचर्यामा मात्र दुईवटा आसनहरू समावेश गर्नाले केही दिनमै उनले फरक महसुस गर्न थाले। यदि तपाईंलाई पनि राहुलको जस्तै समस्या भइरहेको छ भने यी दुई योगासनको अभ्यासलाई आफ्नो दिनचर्याको हिस्सा बनाउनुहोस्।

१. मार्जरी आसन

मार्जरी आसन मुख्यतया मेरुदण्डको लचकता बढाउन, ढाडको दुखाइ कम गर्न र पाचन प्रणालीमा सुधार ल्याउन गरिन्छ। यसले कम्मर, काँध र घाँटीको मांसपेशीलाई तन्काउन मद्दत गर्छ।

कसरी गर्ने अभ्यास?

• यो आसनको अभ्यास गर्न सजिलो छ। सबैभन्दा पहिले भुइँमा दुवै घुँडा र दुवै हात टेकेर बिरालो जस्तो मुद्रा बनाउनुहोस्।

• तिघ्रालाई माथितिर सिधा गरेर घुँडामा ९० डिग्रीको कोण बनाउनुहोस्।

• अब लामो सास लिनुहोस् र टाउकोलाई पछाडितिर झुकाउँदै टेलबोन (ढाडको तल्लो भाग) लाई माथि उठाउनुहोस्।

• त्यसपछि सास छोड्दै टाउकोलाई तलतिर झुकाउनुहोस् र चिउँडोलाई छातीमा छुवाउने प्रयास गर्नुहोस्।

• यो प्रक्रियालाई केही बेर दोहोर्याउनुहोस्।

२. ग्रीवा सञ्चालन (घाँटीको व्यायाम)

घाँटीका मांसपेशीहरूलाई बलियो र लचिलो बनाउन ग्रीवा सञ्चालनको अभ्यास गरिन्छ। यसले घाँटीको दुखाइ, कडापन र तनावबाट तुरुन्त राहत दिन्छ। यसको अभ्यास गर्न घाँटीलाई बिस्तारै दायाँ-बायाँ र अगाडि-पछाडि घुमाउनुहोस्। यो अभ्यासलाई ५-५ पटक गर्नुहोस्। यसले कक्रक्क परेका मांसपेशीहरूलाई खुकुलो बनाउँछ।

यी दुई योगासनको नियमित अभ्यासले केही हप्तामै कम्मरको दुखाइ निकै कम हुन सक्छ। घाँटीको कडापन पनि हट्न थाल्नेछ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा यो हो कि यसले काममा एकाग्रता बढाउँछ र तपाईंले ऊर्जावान महसुस गर्न सक्नुहुन्छ।

अस्वीकरण: यो लेख योग विशेषज्ञहरूको सुझावको आधारमा तयार पारिएको हो। आसनको सही विधिको बारेमा जान्नका लागि कुनै योग गुरुलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ। गर्भावस्थामा योग गर्नुअघि डाक्टरको सल्लाह अनिवार्य रूपमा लिनुहोला।