काठमाडाैँ।अहिलेको भागदौडपूर्ण जीवनमा मानिसहरूले आफ्नो निद्रालाई निकै बेवास्ता गरिरहेका छन् । अबेर रातिसम्म मोबाइल फोन प्रयोग गर्ने, कामको चाप र अनियमित दिनचर्याले निद्राको ढाँचालाई पूर्ण रूपमा बाधा पु‍र्‍याएको छ ।

तर अनियमित निद्राले थकान त निम्त्याउछ नै शरीर र दिमागको लागि मौन खतरा पनि निम्त्याउन सक्छ । विज्ञहरूका अनुसार राम्रो र गहिरो निद्रा स्वस्थ जीवनको जग हो । यसलाई समयमै सम्बोधन गरिएन भने यसले मानसिक तनाव, स्मरणशक्तिमा कमी र धेरै गम्भीर रोगहरू निम्त्याउन सक्छ । त्यसकारण, हामीले हाम्रो निद्रालाई प्राथमिकता दिएर केही सरल बानीहरू अपनाए यो समस्यालाई रोक्न सहयाेग पुग्छ ।

अनियमित निद्रा किन खतरनाक छ ?

• अनियमित निद्रालाई प्रायः सानो समस्या मानिन्छ, तर यसले बिस्तारै सम्पूर्ण शरीरलाई असर गर्छ । यसले मानसिक र शारीरिक स्वास्थ्य दुवैलाई हानी पु‍र्‍याउँछ ।
• स्मृति कमजोर हुन थाल्छ ।
• चिन्ता र तनाव बढ्छ ।
• डिप्रेसनको जोखिम बढ्न सक्छ।
• प्रतिरक्षा कमजोर हुन्छ ।
• मुटु र मेटाबोलिजमसम्बन्धी समस्याहरू बढ्न सक्छ ।

बेवास्ता नगराैँ यी लक्षणहरू

तपाईंले दैनिक यी समस्याहरू अनुभव गरिरहनुभएको छ भने, यो निद्रा अनियमितताको संकेत हुन सक्छ।

• बारम्बार बिर्सने
• दिनभरि थकान र आलस्य
• चिडचिडापन र मुड स्विङ
• ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाई
• निदाएको बेलामा हात र खुट्टा चलमलाइरहने

यी संकेतहरूले तपाईंको शरीर र दिमागले राम्रोसँग आराम गरिरहेको छैन भनेर संकेत गर्दछ ।

निद्रा सुधार्ने सजिला उपायहरू

• एकै समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्नुहास् । हरेक दिन एकै समयमा सुत्ने र उठ्दा शरीरको घडी सन्तुलित हुन्छ र निद्रामा सुधार हुन्छ ।
• स्क्रिन समय घटाउनुहोस् । सुत्नुभन्दा कम्तिमा एक घण्टा अघि मोबाइल फोन, टिभी र ल्यापटपबाट टाढा रहनुहोस्। स्क्रिनबाट निस्कने नीलो प्रकाशले निद्रालाई असर गर्छ ।
• क्याफिन र धुम्रपानबाट बच्नुहोस् । साँझ चिया, कफी, रक्सी वा चुरोट पिउँदा निद्रामा बाधा पुग्न सक्छ, त्यसैले यीबाट बच्नुहोस् ।
• योग र हल्का व्यायाम गर्नुहोस् । दैनिक २०(३० मिनेटको व्यायाम वा योगले शरीरलाई आराम दिन्छ र राम्रो निद्रा बढाउँछ ।
• शान्त वातावरण सिर्जना गर्नुहोस् । सुत्नुअघि राम्रो निद्राको लागि शान्त वातावरण, मधुरो प्रकाश र आरामदायी ओछ्यान आवश्यक छ ।

निद्रा विलासिता होइन, हाम्रो स्वास्थ्यको लागि अपरिहार्य हो । आफ्नो दिनचर्यामा सानो परिवर्तन गर्नाले निद्रा मात्र नभई समग्र जीवनमा पनि सुधार हुनेछ।

(अस्वीकरणः सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ, थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)