काठमाडौँ । ललितपुर जिल्लामा वितरण हुँदै आएको पानीमा फिकल कोलिफर्म रहेको पुष्टि भएको छ । जनस्वास्थ्य कार्यालय ललितपुरले जिल्लाका विभिन्न स्थानबाट सङ्कलन गरिएको पानीको नमुना परीक्षण गर्दा फिकल कोलिफर्म देखिएको हो ।

यो पनि

ललितपुरको पिउने पानीमा फिकल कोलिफर्म भेटियो, सचेत रहन आग्रह

ललितपुर जनस्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख डा. भुवन पौडेलका अनुसार परीक्षणका लागि सङ्कलन गरिएका २८ नमुनामध्ये ११ मा फिकल कोलिफर्म पुष्टि भएको हो । गोदावरी नगरपालिका, महाँकाल गाउँपालिकाको गोटीखेल र पँधेरे खोलाबाट ल्याएको जारको पानीको नमुना परीक्षण गरिएको थियो ।

बर्खाको समयमा यसरी धमाधम फिकल कोलिफर्म देखिनु भनेको हैजा तथा झाडापखालाको जोखिम बढेको अर्थमा बुझ्नुपर्ने डा. पौडेलको भनाइ छ ।

पौडेलले कोलिफर्म आफैँमा रोगको कारक नभए पनि यसले पानीमा मानव वा जनावरको दिसा मिसिएको र त्यहाँ टाइफाइड, हेपाटाइटिस, झाडापखाला जस्ता रोगका खतरनाक कीटाणु रहेको सङ्केत गर्ने बताए ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका वरिष्ठ कन्सल्ट्यान्ट डा. विमल चालिसे खानेपानीमा कोलिफर्म भएमा झाडापखाला, हैजा, टाइफाइड लगायतका पानीजन्य सरुवा रोग संक्रमण फैलिन सक्ने बताउँछन् । कोलिफर्म भेटिनुले पानी प्रदूषित भएको र ढल मिसिएको सङ्केत गर्ने उनको भनाइ छ । यसले झाडापखालादेखि हेपाटाइटिसजस्ता गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्ने उनले प्रस्ट पारे ।

विशेष गरी वर्षायाममा पानीका मुहान बढी प्रदूषित हुने भएकाले यस्ता समस्या हरेक वर्ष देखिने गर्छ । ‘पानीमा कोलिफर्म देखिनु भनेको त्यो पानी पिउनका लागि अयोग्य छ भनेर बुझ्नु पर्छ । कोलिफर्म देखिएको पानी प्रदूषित छ भन्ने बुझिन्छ । त्यसमा ढलको पानी मिसिएको हुन सक्छ,’ डा. चालिसेले भने, ‘त्यो पानी पिउनयोग्य छैन भन्ने कुरा हो ।’

डा. चालिसेका अनुसार प्रदूषित पानी पिउँदा विभिन्न पानीजन्य रोगको जोखिम बढाउँछ । यस्तो पानी पिउँदा झाडापखाला, आउँ, कलेरा, टाइफाइड, र हेपाटाइटिसजस्ता रोग लाग्न सक्ने उनको भनाइ छ ।

वर्षायाममा झाडापखालाका बिरामीको सङ्ख्यामा सामान्य वृद्धि भए पनि अवस्थाले महामारीको रूप नलिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डाक्टर प्रकाश बुढाथोकीको भनाइ छ ।

हरेक वर्ष बर्खायाममा प्रदूषित पानीका कारण हैजा, झाडापखाला लगायतको सरुवारोग फैलिने गरेको छ । अघिल्लो वर्ष ललितपुरका विभिन्न ठाउँमा हैजा फैलिएको थियो । त्यतिबेला हैजाका ५० वटा केस पुष्टि भएको थियो ।

स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा एक हजार ३१६ जनामा हैजा पुष्टि हुँदा २०८०/०८१ मा घटेर १ हजार १६ जनामा पुष्टि भएको थियो । आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा हैजा हुनेको सङ्ख्या २ हजार ३७३ पुगेको थियो ।

विशेष गरी बर्खा याममा झाडापखालाका बिरामी बढ्ने गर्छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा देशभरि १ लाख ९९ हजार १६९ जना झाडापखालाका बिरामी थिए । आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ मा २ लाख २७ हजार ४८५ जनामा झाडापखाला देखिएको थियो ।

वर्षायाममा झाडापखालाका बिरामीको सङ्ख्यामा सामान्य वृद्धि भए पनि अवस्थाले महामारीको रूप नलिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डाक्टर प्रकाश बुढाथोकीको भनाइ छ ।

चिकित्सकका अनुसार खाना खानुअघि र पछि तथा शौचालय प्रयोग गरेपछि साबुन–पानीले मिचिमिची हात धुनु पर्छ ।

‘कोलिफर्म भेटिनुमात्र ठुलो कुरा होइन, कति मात्रामा भेटियो भन्ने महत्त्वपूर्ण हो । कोलिफर्मले जनस्वास्थ्यमा असर पार्ने भएकाले खानेपानी मन्त्रालयलाई सजग गराउनुपर्छ,’ उनले भने ।

शुद्ध पानी वितरण गर्ने मुख्य जिम्मेवारी खानेपानी मन्त्रालयको भए पनि जनस्वास्थ्यमा पर्नसक्ने असरलाई ध्यानमा राख्दै स्वास्थ्य मन्त्रालयले काम गरिरहेको डा. बुढाथोकीले बताए ।

• हैजा तथा झाडापखालाबाट कसरी बच्ने ?

बर्खायाममा पानीजन्य रोगबाट बच्न सतर्कता अपनाउनु आवश्यक छ । बर्खामा उमालेर वा फिल्टर गरेको पानीमात्र पिउन चिकित्सक सुझाव दिन्छन् ।

चिकित्सकका अनुसार खाना खानुअघि र पछि तथा शौचालय प्रयोग गरेपछि साबुन–पानीले मिचिमिची हात धुनु पर्छ । बासी, सडेगलेको र झिँगा भन्केको खानेकुरा तथा बाहिरको पानी र खानेकुरा जथाभाबी नखान उनीहरूको सुझाव छ ।

फलफूल तथा हरियो तरकारीहरू सफा पानीले राम्ररी पखालेर मात्र प्रयोग गर्ने, पकाएर खान मिल्ने चिज राम्ररी पकाएर खाने गर्दा पनि पानीजन्य रोगबाट बच्न सकिने चिकित्सकको भनाइ छ ।