वासिङ्टन डीसी । अमेरिकाको स्ट्यान्फोर्ड विश्वविद्यालयले आधुनिक चीनका संस्थापक माओत्सेतुङका पूर्वसचिव ली रुईका डायरीहरू आफ्नो स्वामित्वमा राख्न पाउने भएको छ । क्यालिफोर्नियाको अदालतले उक्त निर्णय सुनाएको हो । 

जीवनको पछिल्ला दिनहरूमा ली रुई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी)का आलोचकका रूपमा चिनिन्थे । उनले दशकौँसम्म सावधानीपूर्वक डायरी लेखेका थिए । यी डायरीहरू आधुनिक चीनको इतिहास बुझ्न अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दस्ताबेज मानिन्छन् । यी दस्ताबेजहरूमा सन् १९३८ देखि २०१९ सम्मका डायरी, पत्राचार, बैठकका टिपोट, व्यक्तिगत टिप्पणी, कविता र तस्बिरहरू समावेश छन् । यसले सीसीपीको शासनकालको लामो अवधि समेट्छ ।

लीको जीवनकालमै उनकी छोरीले उनका डायरीहरू हूभर इन्ष्टिच्यूटमार्फत स्ट्यानफोर्डलाई दान गर्न थालेकी थिइन् । यो दान पिताको इच्छाअनुसार भएको उनले भनेकी छिन् । तर लीको निधनपछि उनकी श्रीमतीले ती दस्ताबेजहरू बेइजिङ फिर्ता गर्नुपर्ने माग गर्दै मुद्दा दायर गरेकी थिइन् । स्ट्यानफोर्डले भने यसलाई चिनियाँ सरकारी सेन्सरसिप विरुद्धको लडाइँको रूपमा प्रस्तुत गर्दै डायरीहरू फिर्ता भएमा ती प्रतिबन्धित वा नष्ट हुनसक्ने तर्क गरेको थियो ।

अदालतले मङ्गलवार दिएको निर्णयमा उक्त दान कानुनी रूपमा वैध र ली रुईको इच्छाअनुसार भएको ठहर गरेको छ । साथै, ली रुईले आफ्ना कागजातहरू सीसीपीद्वारा गोप्य राखिने, सम्पादन गरिने वा नष्ट गरिने आशङ्का गरेका कारण ती चीन बाहिर सुरक्षित राख्न चाहेको निष्कर्ष पनि अदालतले निकालेको छ । 

यो निर्णयले आधुनिक चीनको इतिहाससम्बन्धी महत्त्वपूर्ण प्रत्यक्ष अभिलेखहरू अध्ययनका लागि खुला रहने सुनिश्चित गरेको हूभर इन्ष्टिच्यूटका अहिलेका निर्देशक तथा पूर्व अमेरिकी विदेश मन्त्री कन्डोलिजा राइसले बताएकी छिन् ।