काठमाडौँ । राति राम्रो निद्राका लागि हामी ओछ्यान, गद्दा र कोठाको वातावरणमा ध्यान केन्द्रित गर्छौं ।  तर हामी एउटा महत्त्वपूर्ण तत्वलाई बेवास्ता गर्छौं, त्यो हो तकिया । 

गलत वा पुरानो तकियाले निद्राको गुणस्तरलाई त बिगार्छ नै मुद्रा र श्वासप्रश्वाससम्बन्ध समस्याहरू पनि बढाउँछ भनेर वैज्ञानिक अनुसन्धानले देखाउँछ । हामीले प्रयोग गर्ने तकिया बेला बेलामा फेरिरहनुपर्छ ।
कस्तो प्रकारको तकिया प्रयोग गर्ने ? 

पहिले, शरीरको मुद्रा बारे कुरा गरौं । हाम्रो मेरुदण्ड सीधा रेखामा रहन्छ । विशेष गरी सुत्दा यसलाई सीधै राख्नुपर्छ । तकिया धेरै अग्लो वा धेरै पातलो छ भने यसले घाँटीलाई सही सपोर्ट गर्दैन । 

यसले मेरुदण्डको सन्तुलनमा बाधा पुर्‍याउँछ र घाँटीको मांसपेशीहरूमा दबाब बढाउँछ । बिहान उठ्दा यसले दुखाइ वा कठोरता निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले, मांसपेशीलाई राहत प्रदान गर्न सही उचाइको तकिया प्रयोग गर्न जरुरी छ ।

एलर्जी

अर्को प्रमुख कारण एलर्जी र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या हो । समयसँगै, धुलो, पसिना, छालाका साना कणहरू र सूक्ष्मजीवहरू तकियाभित्र जम्मा हुन्छन् । अनुसन्धानका अनुसार, यी साना जीवहरूले एलर्जी, दम र आँखामा जलन जस्ता समस्याहरू बढाउन सक्छन् । 

हामीले तकियाको कभर परिवर्तन गरे पनि वा बारम्बार धोए पनि, भित्रको फोहोर पूर्ण रूपमा हट्दैन । त्यसैले डाक्टरहरू र निद्रा विशेषज्ञहरूले समय–समयमा तकियाहरू बदल्न सिफारिस गर्छन् ।  

कहिले फेर्नुपर्छ तकिया ?

विज्ञहरूले सामान्यतया प्रत्येक दुईदेखि तीन वर्षमा तकियाहरू बदल्न सिफारिस गर्छन्, तर यो पूर्ण रूपमा सामग्रीमा निर्भर गर्दछ । 

सिन्थेटिक फाइबर

सिंथेटिक फाइबरबाट बनेका तकियाहरूले आफ्नो आकार छिटो गुमाउँछन् र धेरै फोहोर जम्मा गर्छन्, त्यसैले प्रत्येक एकदेखि डेढ वर्षमा तिनीहरूलाई बदल्नु राम्रो हुन्छ । 

मेमोरी फोम

मेमोरी फोमजस्ता सामग्रीहरूले लामो समयसम्म आफ्नो आकार कायम राख्छन्, त्यसैले तिनीहरूलाई तीनदेखि चार वर्षसम्म प्रयोग गर्न सकिन्छ । लेटेक्स तकियाहरू सबैभन्दा टिकाउ मानिन्छन् र उचित हेरचाहको साथ, धेरै वर्षसम्म टिक्न सक्छन् । 

तकियालाई दिइएको निर्देशनअनुसार धुनुपर्छ । यसले सतहमा फोहोर र ब्याक्टेरिया कम गर्न मद्दत गर्दछ । यद्यपि, मेमोरी फोम र लेटेक्स जस्ता केही सामग्रीहरू पानीले धुन उपयुक्त हुँदैनन् । यस्तो अवस्थामा, दागहरूको लागि सतह मात्र सफा गर्न र नियमित रूपमा कभर परिवर्तन गर्न सिफारिस गरिन्छ ।