ओट्टावा । क्यानडाले १६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिका तथा किशोर किशोरीहरूलाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न प्रतिबन्ध लगाउने नयाँ कानुन प्रस्ताव गरेको छ । यो प्रस्ताव गत वर्ष अस्ट्रेलियाले लागू गरेको समान कानुनबाट प्रेरित रहेको छ । 

तर यसमा एउटा महत्त्वपूर्ण भिन्नता रहेको छ । अस्ट्रेलियाको कानुनमा जस्तै पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइने भए पनि क्यानडाको प्रस्तावित कानुनअनुसार यदि प्रविधि कम्पनीहरूले नाबालिग प्रयोगकर्ताहरूलाई हुने हानि कम गर्न प्रभावकारी नीति र सुरक्षा उपायहरू अपनाएको प्रमाणित गर्न सके भने उनीहरूले प्रतिबन्धबाट छुट पाउन सक्नेछन् ।

प्रस्तावित सेफ सोसल मिडिया एक्टले सामाजिक सञ्जाल मात्र नभएर कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) च्याटबोटहरूको नियमन र अनलाइन हानिकारक सामग्री नियन्त्रणका लागि पनि व्यापक व्यवस्था गरेको छ । कानुन कार्यान्वयनको निगरानी गर्न नयाँ स्वतन्त्र निकाय डिजिटल सेफ्टी कमिसन अफ क्यानडा स्थापना गर्ने योजना पनि समावेश गरिएको छ । 

यो विधेयक संस्कृति मन्त्री मार्क मिलरले बुधबार क्यानडाको संसदको तल्लो सदनमा प्रस्तुत गरेका हुन् । उनले यसअघि अनलाइन हानिकारक सामग्रीविरुद्ध कानुन ल्याउनु सरकारको प्राथमिकता भएको बताउँदै बालबालिकाहरू मरिरहेको भनेका थिए ।

क्यानडामा एआई सुरक्षाको विषय विशेष रूपमा चर्चामा आएको छ । गत फेब्रुअरीमा ब्रिटिश कोलम्बियामा भएको विद्यालय गोलीकाण्डमा १८ वर्षीय सन्दिग्धले आक्रमण हुनुअघि महिनौँसम्म ओपनएआईको एआई च्याटबोट च्याटजीपीटीसँग बन्दुक हिंसाबारे छलफल गरेको खुलासा भएको थियो । 

उक्त घटनामा ६ जना बालबालिकासहित ८ जनाको मृत्यु भएको थियो । घटनापछि ओपनएआईमाथि प्रहरीले जानकारी नदिएको आरोप लागेको थियो, जसपछि कम्पनीका प्रमुख साम अल्टम्यानले पीडित परिवारसँग लिखित रूपमा माफी मागेका थिए ।

नयाँ विधेयकमा ‘हानिकारक सामग्री’का सात प्रकार उल्लेख गरिएका छन् । यसमा बालबालिकालाई दुर्व्यवहार गर्ने, घृणा फैलाउने, हिंसा भड्काउने वा उत्प्रेरित गर्ने सामग्री समावेश छन् । कानुन उल्लङ्घन गर्ने कम्पनीहरूलाई अधिकतम १ करोड क्यानडेली डलर वा विश्वव्यापी कुल आम्दानीको ३ प्रतिशतसम्म जरिवाना गर्न सकिने प्रस्ताव छ । यद्यपि सबैले यो कानुनको समर्थन गरेका छैनन् । केही अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता पक्षधर समूहहरूले यसले सरकारी सेन्सरशिप बढाउन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

यस्ता विषयहरू हालकै फौजदारी कानुनमार्फत समाधान गर्न सकिने उनीहरूको तर्क छ । बेलायतले पनि १६ वर्षमुनिका किशोर किशोरीका लागि सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धबारे विचार गरिरहेको छ।  आगामी साताभित्र यसबारे घोषणा हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । ग्रिसमा १५ वर्षमुनिका बालबालिकाका लागि सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्ध सन २०२७ जनवरीदेखि लागू हुने तयारीमा छ । छ महिनाअघि अस्ट्रेलिया सामाजिक सञ्जालमा किशोर किशोरीहरूको पहुँच प्रतिबन्ध गर्ने विश्वकै पहिलो देश बनेको थियो ।