मुम्बई । भारतीय क्रिकेट बोर्ड (बीसीसीआई) ले  इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) फ्रान्चाइजी कोची टस्कर्स केरलाका मालिकहरूलाई ५३८ करोड रुपैयाँ क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने भएको छ। बम्बई उच्च अदालतले मंगलबार मध्यस्थता न्यायाधीकरणको निर्णयविरुद्ध बीसीसीआईको निवेदन खारेज गरेको थियो।

बम्बई उच्च अदालतका न्यायाधीश आरआई छागलाले भने, ‘मध्यस्थता र मेलमिलाप ऐनको धारा ३४ अन्तर्गत अदालतको भूमिका सीमित भएकोले अदालतले यस विषयमा हस्तक्षेप गर्न सक्दैन। बीसीसीआईको चुनौती ऐनको धारा ३४ को दायराविरुद्ध छ। तपाईंलाई मन नपरेको कारणले हामी निर्णय परिवर्तन गर्न सक्दैनौँ।’

१० वर्षअघि सन् २०१५ मा, ट्रिब्युनलका न्यायाधीश आरसी लाहोटीले फ्रान्चाइजीको पक्षमा फैसला सुनाएका थिए। अदालतले बीसीसीआईले क्षतिपूर्तिको रूपमा टोलीलाई ५३८ करोड रुपैयाँ तिर्न आदेश दिएको थियो। बीसीसीआईले ट्रिब्युनलको यो निर्णयलाई बम्बई उच्च अदालतमा चुनौती दिएको थियो।

के थियो बीसीसीआई र कोची टस्कर्सको मुद्दा

१. सन् २०११ मा कोची टस्कर्स केरलालाई नयाँ आईपीएल टोलीको रूपमा थपिएको थियो। सुरुमा यो टोली रेन्डेजभस स्पोर्ट्स वर्ल्ड (आरएसडब्लू) को स्वामित्वमा थियो। पछि यसलाई कोची क्रिकेट प्राइभेट लिमिटेड (केसीपीएल) ले आफ्नो स्वामित्वमा लिएको थियो। सेप्टेम्बर २०११ मा, बीसीसीआई ले फ्रान्चाइजी खारेज गर्‍यो।

२. फ्रान्चाइजी मालिकले बीसीसीआई को बैंक ग्यारेन्टी नवीकरण गर्न सकेनन्। मालिकले २६ मार्च २०११ सम्ममा बैंकमा ग्यारेन्टी जम्मा गर्नुपरेको थियो। बोर्डले लगभग ६ महिना पर्खियो, तर १५६ करोड रुपैयाँको सम्झौता रकम प्राप्त गरेन। जसका कारण बीसीसीआई ले १९ सेप्टेम्बर २०११ मा वार्षिक बैठकमा टोलीलाई खारेज गर्‍यो।

३. बोर्डको यो निर्णय विरुद्ध सन् २०१२ मा केसीपीएल र आरएसडब्लूले मध्यस्थता प्रक्रिया सुरु गरेका थिए। सन् २०१५ मा, ट्रिब्युनलले बीसीसीआईले सम्झौता उल्लङ्घन गरेको र गलत तरिकाले ग्यारेन्टी रकम असुल गरेको फैसला सुनायो। ट्रिब्युनलले बीसीसीआईको गल्तीका कारण केसीपीएललाई ३८४ करोड भारतीय रुपैयाँको नोक्सान भएको र आरएसडब्लूलाई १५३ करोड भारुको नोक्सान भएको बताएको थियो। अर्थात्, ५३८ करोड भारुभन्दा बढीको कूल क्षतिपूर्ति तिराउने निर्णय गरिएको थियो, जसमा ब्याज र कानुनी खर्च पनि समावेश थियो।

मध्यस्थता प्रक्रिया के हो ?

मध्यस्थता भनेको एउटा यस्तो विधि हो जसमा दुई पक्षहरू (जस्तै व्यक्ति, कम्पनी वा संस्थाहरू) ले आफ्नो विवाद अदालतको सट्टा तेस्रो पक्षको अगाडि समाधान गर्छन्। तेस्रो पक्षलाई मध्यस्थकर्ता भनिन्छ। कोची टस्कर्स र बीसीसीआईबीच आर्थिक विवाद भएको थियो। दुई बिचको विवाद मध्यस्थता न्यायाधीकरणमा पुग्यो । यो न्यायाधीकरणले कोची टस्कर्सको पक्षमा फैसला गर्‍यो।

कोची टस्कर्स आईपीएलको नवौं फ्रान्चाइजी थियो। यसलाई सन् २०१० मा रेन्डेजभस स्पोर्ट्स वर्ल्ड कम्पनीले १५५५ करोड भारतीय रुपैयाँमा किनेको थियो। वास्तवमा, बीसीसीआईले सन् २०११ मा आईपीएल टोलीहरूको संख्या ८ बाट बढाएर १० पुर्‍याएको थियो।

महेला जयवर्धनेको कप्तानीमा रहेको टोलीमा ब्रेन्डन म्याकुलम, रवीन्द्र जडेजा, मुथैया मुरलीधरन, आरपी सिंह र श्रीशान्त जस्ता स्टार खेलाडीहरू थिए। यसका बाबजुद पनि, टोलीले १४ खेलमध्ये केवल ६ खेल जित्न सक्यो र अंक तालिकामा ८ औँ स्थानमा रहेर प्लेअफमा पुग्न सकेन।