वासिङ्टन डिसी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको प्रारम्भिक सम्झौतामा हस्ताक्षर भइसकेको दाबी गरेपछि अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले उक्त सम्झौताको विवरण शुक्रवार अघि नै सार्वजनिक हुन सक्ने बताएका छन् । 

भान्सका अनुसार अमेरिका र इरानबिच भएको सम्झदारीपत्र (एमओयू) करिब डेढ पृष्ठ लामो र अत्यन्त सामान्य प्रकृतिको दस्ताबेज हो । उनले यसको धेरै विवरण आगामी प्राविधिक वार्तामार्फत टुङ्गो लगाइने बताए ।

अमेरिकी वरिष्ठ अधिकारीहरूले पनि सम्झौताका केही पक्ष सार्वजनिक गर्दै स्ट्रेट अफ होर्मुज शुक्रबारदेखि पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउने जानकारी दिएका छन् । सोही दिन स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर हुने बताइएको छ । ट्रम्प यतिबेला फ्रान्समा आयोजित जी–७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन गएका छन् । सम्मेलनमा मंगलबार इरानसम्बन्धी विशेष बैठक आयोजना गरिनेछ, जसमा इजिप्ट, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सका नेताहरू पनि सहभागी हुनेछन् ।

सोमबार फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँसँगको भेटवार्ताका क्रममा ट्रम्पले सम्झौता पूर्ण रूपमा हस्ताक्षर भइसकेको भन्दै प्रारम्भिक सहमतिप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए । अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार सम्झौतामा ट्रम्प, भान्स र इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर घालिबाफले विद्युतीय हस्ताक्षर गरेका छन् । सम्झौताअनुसार इरानको आणविक कार्यक्रमबारे प्राविधिक वार्ता यसै साता सुरु हुनेछ । इरानले आफ्ना प्रतिबद्धता पूरा गरेपछि मात्र प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने वा रोक्का सम्पत्ति फुकुवा गर्ने विषयमा निर्णय हुने बताइएको छ ।

‘सम्झदारीपत्रको पहिलो अनुच्छेदमै इरानले क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरताप्रति प्रतिबद्ध रहने उल्लेख छ ।’ भान्सले भने । उनका अनुसार यसमा आतंकवादी संगठनहरूलाई आर्थिक सहयोग बन्द गर्ने र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण रूपमा आणविक हतियार निर्माण नगर्ने प्रमाणित प्रतिबद्धता पनि समावेश छ । सम्झौताले हाल कायम युद्ध विरामलाई थप ६० दिनका लागि विस्तार गर्नेछ । यस अवधिमा दुवै पक्षले अन्तिम सम्झौताका विस्तृत प्रावधानहरूमा छलफल गर्नेछन् ।

आइतबार प्रगतिको घोषणा गर्दै पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेको आफ्नो देशले युद्ध अन्त्यका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको बताएका थिए । उनका अनुसार सहमतिमा लेबनानसहित सबै मोर्चामा सैन्य गतिविधिको तत्काल र स्थायी अन्त्य समावेश छ । तर अमेरिकी अधिकारीहरूले लेबनान युद्धविरामको ढाँचाभित्र रहे पनि लेबनानी भूमिबाट इजरायली सेना फिर्ता हुनु सम्झौताको अनिवार्य सर्त नभएको स्पष्ट पारेका छन् । उनीहरूका अनुसार इजरायलले आत्मरक्षाको अधिकार कायम राख्नेछ ।

यसैबिच इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले सोमबार साँझ सुरक्षा अवस्था सामान्य नभएसम्म लेबनान, सिरिया र गाजाका सुरक्षा क्षेत्रमा इजरायली सेना तैनाथ रहने बताएका छन् ।सम्झौता भए पनि वा नभए पनि इरानलाई आणविक हतियार हासिल गर्न नदिने उनले चेतावनी दिएका छन् ।