काठमाडौं– यही वैशाख ५ गते रुपन्देही जिल्ला प्रहरी कार्यालयले मनोज पुनः समूहमा आबद्ध भएको भन्दै केही व्यक्तिको नाम सार्वजनिक गर्यो ।

त्यसमा एक थिए, लेखनाथ न्यौपाने । माओवादी केन्द्रका चार हजार केन्द्रीय सदस्यमध्येका एक रहेका उनी रुपन्देही देवदह–४ का हुन् ।
समाचार सार्वजनिक भएपछि अर्का लेखनाथ न्यौपानेको मोबाइलमा घण्टी बज्न थाल्यो । उनी थिए– राष्ट्रिय व्यक्तित्वका छवि बनाएका अखिल क्रान्तिकारीका पूर्वअध्यक्ष तथा चर्चित विद्यार्थी नेता लेखनाथ न्यौपाने ।

आफूसँग नाम मिलेको व्यक्ति मनोज पुन समूहसँग जोडिएर आएपछि अखिल क्रान्तिकारीका पूर्वअध्यक्ष लेखनाथले न्यौपानले धेरै टीकाटिप्पणी पनि सुने । नाम जुध्दा कति धेरै तनाव भोगे त माओवादी नेता लेखनाथ न्यौपानेले ? उनकै शब्दमा

मनोज पुनसँग सम्बन्धित ठेक्कापट्टादेखि लिएर हत्यासम्म सहभागी भएको भन्दै रुपन्देही प्रहरीले सार्वजनिक  गरेका धेरै मानिसमध्येका एक जना हुन् लेखनाथ न्यौपाने । यो समाचार सबैभन्दा पहिला अनलाइन मिडिया र न्युज ट्वान्टिफोरले प्रसारण गरे । यो न्युज अनलाइन र टिभीमा प्रसारण भएपछि मलाई फोन आउन सुरु भए । के हो, तपाईं समातिनुभएको हो ? के तपाईं संलग्न हुनुहुन्थ्यो र ? आदि आदि ।

म अखिल क्रान्तिकारीको केन्द्रीय अध्यक्ष हँुदा रुपन्देही देवदह–४ का लेखनाथ न्यौपाने रुपन्देही जिल्लाका अखिल क्रान्तिकारीका अध्यक्ष नै थिए । तर अहिले आएर जब उनी समातिए त्यसपछि मिडियाहरूले पनि अरू  गिरफ्तार भएका व्यक्तिहरू भन्दा पनि लेखनाथ न्यौपानेलाई नै चर्चामा ल्याए । अनलाइनहरूले समाचारको शीर्षक नै लेखनाथ न्यौपाने, पूर्वअध्यक्ष, माओवादीका नेता भन्दै हेडलाइन बनाएर हाले । यसले गर्दा माओवादीको नेता, विद्यार्थीको पूर्वअध्यक्ष, लेखनाथ हो भन्ने खालका समाचारले मलाई नै हो भन्ने भ्रम फैलिन थाल्यो ।

यो समाचारले मलाई धेरै समस्यामा पा¥यो । पहिलो त म पुस्तक लेख्दै थिएँ, लेखाइमा धेरै व्यस्त भएको समयमा यो घटना भयो । यो गिरफ्तारीको समचार आएपछि मेरा तीनथरीका मानिसमा भ्रम फैलियो । पहिलो, आफन्तहरूमा भ्रम फैलियो । दोस्रो, मेरो विचारसँग सहमत नहुने तर मसँग व्यक्तिगत रूपमा माया गर्ने ठूलो पङ्क्ति पनि भ्रमित भयो । तेस्रो, पार्टीभित्रका साथीहरू जो स्वदेश र विदेशमा बस्छन्, उहाँहरू पनि समाचारको हेडलाइन हेरेर भ्रमित भए । यसकारण मलाई तनाव र डिस्टब भयो । मलाई तनावभन्दा पनि डिस्टब बढी भयो । पुस्तकको काममा धेरै ध्यान दिएर अरू काम थाँती राखेको थिएँ । तर यो समाचार बाहिर आएपछि मेरो काम नै डाइभर्ट भयो ।

मेरा आफ्न्तहरूले मलाई, मेरी श्रीमतीलाई फोन गरेर सोध्न थाले ।  कतिपय साथीहरूले मलाई नसोधेर मेरा नजिकका साथीलाई फोन गरेर सोध्न थाले ।

यो नाम जुधेका कारण मलाई नै शङ्का गर्न थाले ।  कतै यस्तो गरेकै पो हो कि भन्दै चासो र चर्चाको विषय बन्यो । म र मेरी श्रीमतीलाई यो समाचारले तनाव दियो । आफन्तहरूले चिन्ता जाहेर गर्दै सोध्न थाले । यति फोन आउन थाल्यो कि म र मेरी श्रीमतीको काम नै सामाजिक सञ्जाल र फोनबाट स्पष्टीकरण दिन मात्र धेरै दिन खर्च भयो ।

म यस्ता घटनामा संलग्न छैन र हुँदिनँ । तर पनि मेरो नाम, थर र पार्टी एक भएका कारण भोगेको तनाव हो । यसलाई मिडियाले पनि कहीँ न कहीँ आफ्नो व्यक्तिगत फाइदाका लागि अथवा ढङ्ग पुर्याएनन् भन्ने लागेको छ । मलाई नै हो भन्दै केही मिडियाले फोटा हालेर समाचार प्रकाशन गरे ।  यदि म नै हो भने पनि यसमा खोज अनुसन्धान गर्नुपर्छ । प्रहरीले सार्वजनिक गरेको फोटा हेर्नुपर्छ  । तर एकदमै हल्का रूपमा मिडियाबाजी गरियो ।

यसमा मेरो भनाइ के हो भने राज्यको चौथो अङ्ग भनिने मिडियाले हरेक कुरालाई गम्भीर रूपमा सत्य तथ्यमा आधारित भएर सञ्चार सम्प्रेषण गर्दा सबैका लागि फाइदाको कुरा हो ।
केही मिडियाहरू त पार्टीको हितमा काम गरिरहेका छन् । यो उहाँहरूको विचारको कुरा हो । तर यिनै पार्टीका पक्षमा चलाएका मिडियाहरूले नै मलाई बदनाम गर्ने कोसिस गरे । केही यस्ता मिडिया चलाइरहेका साथीहरूलाई फोन गरेँ । उनीहरू भन्छन्–  म थिइनँ, डेक्सका साथीहरूले के गरेछन् बुझुँला ? यस्तो जवाफ दिनुहुन्छ । जिम्मेवारी बोध नै देखिएन । आफूले सञ्चालन गरेका मिडियामा के समाचार आयो ? सञ्चालक अथवा प्रमुखले जिम्मा लिनुपर्छ कि पर्दैन ?

नभरेको बन्दुक पड्कँदो रहेछ
मेरो नामसँग आरोपीको नाम मिल्दा जति पीडा, डिस्टब र भ्रम फैलियो, यसले लाग्छ कि कहिले काहीँ नभरेको बन्दुक पड्कँदो रहेछ । अब म भन्छु, सचेतनासाथ पनि यस्ता काममा जोडिने छैन ।
यो समाचार आएपछि फोन, सामाजिक सञ्जालमा त स्पष्ट पार्ने काम भयो । तर जब मेरा बारेमा चिया पसल र अन्य सार्वजनिक ठाउँमा कुराकानी हुन थाल्यो त्यसले झन् अर्को तनाव पनि भयो । चिया पसल, पत्रपत्रिका पसल र चोकमा मलाई नचिन्ने तर नाम सुनेकाहरूले चर्चा गर्न थाले । कैयौँ ठाउँमा मलाई नचिन्नेहरूले कुरा गरेको मैले नै सुने । यस्तोमा के भन्नु के गर्नु आफै अचम्मा परँे ।
बानियाँटारको चिया पसलेलाई त्यहाँ चिया खान आउनेले तपाईंकोमा चिया खान आउने लेखनाथ त समातिए छन्, मनोज पुनसँग साँठगाँठ रहेछ नि भन्दै कता राखेको छ, कस्तो छ भनेर सोधेछन् । अहिले पनि गोरखाका भाइहरूले सोधे । यो बारेमा स्पष्टीकरण दिँदैमा दिन बितिरहको छ ।

पार्टीबाट कारवाही गरेपछि पुनः तनाव
नेकपा माओवादी केन्द्रले पार्टीबाट कारवाही ग-यो भनेपछि झन पुनः मेरो चर्चा हुन थाल्यो । यही १३ गते हाम्रो पार्टीले गिरफ्तार भएका रुपन्देही देवदहका लेखनाथलाई कारवाही गरेपछि पुनः मेरा फोटा हालेर केही समाचार बनाए छन् । गिरफ्तारको स्पष्टीकरण सकेको केही समयमा पुनः मेरो स्पष्टीकरण दिने काम थपिएको छ ।

यो काम मैले मात्र होइन, मेरी श्रीमतीले पनि गर्नु परेको छ । उनलाई पनि मेरा बारेमा सोध्न बढी फोन आउँछन् । उनले पनि यही सम्झाउने काम गरिराखेकी छन् । आफ्न्त र राजनीतिक कार्यकर्ताको फोन बढी आयो । ठूला नेताहरूको भने बुझेर हो अथवा के हो फोन आएन । तर अन्य राजनीतिक कार्यकर्ताले फोन गर्छन् । कैयौंले त भेटेको समयमा पनि सोध्छन् । यस्तो सुनेका छौं, के हो भनेर । मैले हाँसेर पनि टार्ने गरेको छु । कसैलाई होइन भन्छु । कैयाैले मलाई नसोधी  प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेको पढेको छु । ठूला ठूला नैतिकता र आदर्शका कुरा गथ्र्यौ लेखनाथ न्यौपाने तर यस्तोमा संलग्न रहेछ जस्ता अभिव्यक्ति पनि आए ।

सूचनाको पहुँच राख्ने कैयौं साथीहरूले पनि मनोगत रूपमा धारणा बनाएको पाएँ । यो प्रवृत्ति झन् खतरानाक हो । यसले सही ठाउँमा पुर्याउँदैनन् ।

यसमा मेरो कुनै संलग्नता नहँुदा पनि मेरो आफन्तमा आतङ्क नै बन्यो । यसकारण म भन्छु नाम, थर र पार्टी मिलेको कुरालाई आधार बनाएर हावादारी हल्ला फैलाउने र समाचार बनाउने काम राम्रो होइन । यसमा खोज अनुसन्धान गरेर सत्य र तथ्यमा गएर लेख्दा, बोल्दा राम्रो हुन्छ ।

(कृष्ण गिरीसँग कुराकानीमा आधारित)