सुर्खेत । गत बिहीबार सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनले कर्णाली प्रदेशमा दलहरूको राजनीतिक पोजिसनमा बदलाव आएको छ ।

सधैँ नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी (हाल नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी) बिच पहिलो शक्ति हुने होडबाजी चल्ने गरेकोमा यो पटक नयाँ राजनीतिक दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले जबरजस्त उपस्थिति देखाएको छ ।

प्रत्यक्षतर्फ देशभर पहिलो शक्ति बन्दा कर्णालीमा रास्वपाले १२ प्रतिनिधि सभा क्षेत्रमध्ये सुर्खेत—२ मामात्र जित्न सक्यो भने अन्य ४ वटा क्षेत्रमा दोस्रो स्थानमा रह्यो ।

समानुपातिकतर्फ भने नेकपा एमाले र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी जस्ता पुराना दलहरूलाई उछिन्दै रास्वपा दोस्रो स्थानमा आएको छ । रास्वपाले १ लाख ३३ हजार ७४९ समानुपातिक मत प्राप्त गरेको छ ।

०७९ मा १ लाख ८३ हजार १३० मतसहित पहिलो दल बनेको एमाले यो पटक समानुपातिक मतमा तेस्रो नम्बरमा सीमित भएको छ । एमालेले यो पटक १ लाख २० हजार ८६३ समानुपातिक मत प्राप्त गरेको छ । प्रत्यक्षतर्फ दैलेख—२ मा मात्रै एमालेले चुनाव जित्यो । जबकि कर्णालीमा लोकप्रिय मतका आधारमा एमालेले आफूलाई पहिलो शक्ति भन्दै आएको थियो ।

०७९ मा समानुपातिकतर्फ दोस्रो नम्बरमा १ लाख ८० हजार ९०९ मत पाएको नेपाली कांग्रेस यो पटक दुवैतर्फ पहिलो दल बन्न सक्यो । कर्णालीमा प्रत्यक्षतर्फ ५ सिट जितेको कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ १ लाख ४१ हजार २३३ मतसहित पहिलो स्थान बनाएको छ ।

तर, कर्णालीलाई आफ्नो आधार क्षेत्र मान्ने नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीको समानुपातिक स्थान यो पटक चौथोमा सीमित बनेको छ । नेकपाले १ लाख ७ हजार १०१ समानुपातिक मत पाएको छ ।

प्रत्यक्षतर्फ ४ सिटसहित दोस्रो स्थान बनाएको नेकपाले चुनावअघि एकीकृत समाजवादी, माओवादी लगायत कम्युनिस्ट घटक मिलेर पार्टी गठन गर्दासमेत समानुपातिकतर्फ राम्रो मत ल्याउन नसकेको देखियो ।

कर्णालीमा दलहरूले पाएको मत विश्लेषण गर्दा प्रत्यक्षमा एउटा दलले जितेको अवस्था छ भने समानुपातिकमा सोही क्षेत्रबाट अर्को दलले मत धेरै पाएको पनि देखिन्छ ।

यस्तो छ प्रतिनिधि सभा चुनावमा कर्णालीमा दलहरूले पाएको समानुपातिक मत (जिल्लागत)

क्षेत्रगत रूपमा नेकपा एमालेलाई ठुलो क्षति

१० जिल्ला रहेको कर्णालीमा यो चुनावमा सबैभन्दा धेरै क्षति बेहोर्ने दल एमाले हो । रुकुम पश्चिममा त एमाले भन्दा प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीले समानुपातिक मत धेरै पाएको छ । प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी निर्वाचनको उम्मेदवारी मनोनयन दर्ताभन्दा केही दिनअघि गठन भएको थियो ।

प्रलोपाले ७ हजार २०२ मत पाउँदा एमालेले जम्मा ५ हजार ८४७ मत पाएको छ । जबकि रास्वपाले समेत यहाँ १० हजार १४९ मतसहित तेस्रो स्थान बनाएको छ ।

यस्तै जुम्लामा पनि एमालेलाई ठुलो क्षति भएको छ । यहाँ राप्रपाले एमालेको भन्दा धेरै मत पाएको छ ।

जुम्लामा प्रत्यक्षतर्फ राप्रपाका ज्ञानेन्द्र शाही निर्वाचित हुँदा समानुपातिकतर्फ उनको दलले ६ हजार ५५२ मतसहित तेस्रो स्थान हासिल गरेको छ । एमाले ६ हजार २९ मतसहित चौथो स्थानमा छ । यहाँ रास्वपाले ५ हजार ११८ मत पाएको छ । प्रत्यक्षतर्फ पराजित भए पनि नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले जुम्लामा पहिलो स्थानमा समानुपातिक मत पाएको छ भने कांग्रेस दोस्रोमा छ ।

रास्वपाको बलियो उपस्थिति भएका जिल्ला

सुर्खेत, सल्यान, दैलेखजस्ता जिल्लामा रास्वपाले उपस्थिति बलियो बनाएको छ ।

एमाले—कांग्रेसको बलियो किल्ला मानिएको सुर्खेतमा सम्रग रूपमा रास्वपाले ५४ हजार २२६ मतसहित समानुपातिकतर्फ शीर्ष स्थान बनाएको छ ।

क्षेत्रगत रुपमा सुर्खेत—१ मा प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवैतर्फ कांग्रेसले चुनाव जित्दा सुर्खेत—२ मा रास्वपाले दुवैतर्फ ‘क्लिन स्वीप’ ग¥यो ।

यस्तै सल्यानमा प्रत्यक्षतर्फ दोस्रो नम्बरमा मत पाएको रास्वपाले समानुपातिकतर्फ ३३ हजार ६९९ मतसहित पहिलो स्थान ओगट्न सफल भयो । अघिल्लो पटक यहाँ एमालेले धेरै मत पाएको थियो । रास्वपा हिमाली जिल्लामा फैलिन नसके पनि प्रतिस्पर्धामा आएको छ ।

वरिष्ठ पत्रकार प्रकाश अधिकारीका अनुसार कर्णालीको अधिकांश भूभाग ग्रामीण भएकाले रास्वपाको प्रभाव त्यति विस्तार हुन सकेको छैन । यहाँ रास्वपाको उपस्थिति हुन अझै समय लाग्ने उनको भनाइ छ ।

यद्यपि कर्णालीमा पहिलो पटक नै प्रत्यक्षतर्फ १ र समानुपातिकतर्फ दोस्रो स्थान हासिल गर्नु रास्वपाका लागि ठुलो कुरा भएको सरोकारवाला बताउँछन् ।

अन्य दलले कति पाए समानुपातिक मत ?

चार प्रमुख दल बाहेक कर्णालीमा पाँचौँ नम्बरमा राप्रपाले १५ हजार ७५५ मत पाएको छ ।

यस्तै जनार्दन शर्मा नेतृत्वको प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा)ले ८ हजार ५३७, विप्लव नेतृत्वको माओवादीले ५ हजार ९३६ मत पाउँदा कुनै बेलाको प्रमुख राजनीतिक शक्तिका रूपमा रहेको नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा)ले ५ हजाार १३० मत पाएको छ ।

हर्क साम्पाङ नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टीले ४ हजार ६५७, जसपाले १ हजार २४७, सार्वभौम नागरिक पार्टीले १ हजार ५३, जनता संरक्षणले १ हजार ३४, जनमोर्चाले ९५७ मत पाएका छन् ।