काठमाडौं । गर्मीको आगमनसँगै खानेकुराहरू छिटै बिग्रन थाल्छन् । यस्तोमा दूध, दही, मासु र अण्डा जस्ता वस्तुहरू सावधानीपूर्वक भण्डारण गर्नु अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण हुन्छ । 
प्रोटिन र धेरै आवश्यक पोषक तत्त्वहरूका कारण  अण्डा लगभग हरेक घरमा प्रयोग हुन्छ । तर अण्डालाई राम्ररी भण्डारण गरिएन भने केही दिनमै बिग्रन सक्छन् । यस्ता अन्डाको खपत स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुन सक्छ । 

धेरै मानिसहरूले अण्डालाई फ्रिज बाहिर राख्छन् । यसरी राखिएको अन्डा कति दिनसम्म खानका लागि सुरक्षित रहन्छ भन्ने कुरा थाहा पाउँदैनन् । कतिपयले भण्डारण गर्नुअघि तिनीहरूलाई धुन्छन् । यो पनि गम्भीर गल्ती हो । तापक्रम, भण्डारण स्थान र भण्डारण विधिले अण्डाको ताजापन कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने कुखुरापालन विशेषज्ञहरू भन्छन् । उचित सावधानी अपनाउने हो भने गर्मीमा पनि अण्डालाई लामो समयसम्म सुरक्षित गर्न सकिन्छ । 

विज्ञहरूका अनुसार गर्मीमा अण्डाको सेल्फ लाइफ घरको तापक्रममा निर्भर गर्दछ । यदि कोठाको तापक्रम २८ डिग्री सेल्सियसभन्दा कम छ भने, अण्डाहरू फ्रिज बाहिर लगभग १० देखि १२ दिनसम्म भण्डारण गर्न सकिन्छ । तर उच्च तापक्रमले अण्डाहरू छिटो बिग्रन्छ । अण्डालाई फ्रिजमा राखियो भने तिनीहरू लगभग २० देखि २५ दिनसम्म ताजा रहन सक्छन् । अण्डालाई प्रत्यक्ष घाममा वा तातो ठाउँमा राखियो भने यो १–२ दिनै बिग्रन सक्छन् । 

फर्टाइल र अनफटाइल अण्डाबिच के छ भिन्नता ?

बजारमा दुई प्रकारका अण्डाहरू उपलब्ध छन्ः फर्टाइल र अनफर्टाइल । फर्टाइल अण्डामा भ्रुण विकास गर्ने क्षमता हुन्छ भने अनफर्टाइल अण्डामा हुँदैन । अनफर्टाइल अण्डाको सेल्फ लाइफ लामो हुने विज्ञहरू भन्छन् । यस्तो अन्डा फर्टाइल अण्डाभन्दा लगभग ४ देखि ५ दिन बढी टिकछ । बजारमा पाइने अधिकांश अन्डा अनफर्टाइल हुन्छन्, त्यसैले धेरैजसो अण्डाहरू लामो समयसम्म बिग्रँदैनन् ।
अन्डालाई भण्डारण गर्नुअघि अण्डा धुनु किन गलत हो ?

मानिसहरूले बजारबाट घर ल्याएपछि अण्डाहरूलाई पानीले धुन्छन् र त्यसपछि फ्रिजमा राख्छन् । तर विज्ञहरू यसलाई गम्भीर गल्ती मान्छन् । अण्डामा प्राकृतिक सुरक्षात्मक तह हुन्छ जसले ब्याक्टेरियालाई प्रवेश गर्नबाट रोक्छ । अण्डा धोएपछि, यो सुरक्षात्मक तह हट्छ । त्यसपछि अण्डाहरू छिटो बिग्रन्छन र ब्याक्टेरिया भित्र पस्ने जोखिम बढ्छ । यदि अण्डा फोहोर छ भने, पकाउनु अघि सफा गर्नु राम्रो हुन्छ ।

अण्डा भण्डारण गर्ने सही तरिका

अण्डा भण्डारण गर्ने तरिकाले पनि यसको ताजापनलाई असर गर्छ । विज्ञहरूले अण्डालाई सधैँ चुच्चो छेउ तल राखेर, फराकिलो छेउ माथितिर फर्काएर भण्डारण गर्न सिफारिस गर्छन् । यसले अण्डा भित्रको एयर सेल सही स्थितिमा रहन्छ र पहेँलो भाग केन्द्रमा बस्छ, यसले अण्डालाई लामो समयसम्म ताजा रहन मद्दत गर्छ । 

कसरी पहिचान गर्ने नराम्रो अण्डा ?

कहिलेकाहीँ, बाहिरबाट हेरेर मात्र अण्डा खराब छ कि छैन भनेर भन्न गाह्रो हुन्छ । यस्तो अवस्थामा साधारण पानीको परीक्षण धेरै उपयोगी हुन सक्छ । यो गर्नको लागि गिलास वा गहिरो कन्टेनरमा पानी भर्नुहोस् र त्यसमा अण्डा राख्नुहोस् । यदि अण्डा  तल डुब्यो भने, यो ताजा छ । यदि यो तैरियो भने, बिग्रिएको छ र खानु हुँदैन । 

रेफ्रिजेरेटरको ढोकामा अण्डा भण्डारण गर्नु सही हो कि गलत ?

धेरैजसो मानिसहरूले रेफ्रिजेरेटरको ढोकामा बनेको अण्डा ट्रेमा अण्डा भण्डारण गर्छन् , तर विज्ञहरूले त्यसो नगर्न सल्लाह दिन्छन् । रेफ्रिजेरेटरको ढोका बारम्बार खोल्ने र बन्द गर्दा तापक्रममा उतारचढाव आउँछ । तापक्रम हुने यस परिवर्तनले अण्डाको ताजापनलाई असर गर्छ । त्यसकारण, अण्डाहरूलाई सधैं फ्रिजको भित्री डिब्बामा मूल कार्टनमा भण्डारण गर्नु सुरक्षित मानिन्छ ।