बेइजिङ । आफ्नो सन्तान गुमाउनुको पीडा आमाका लागि संसारकै सबैभन्दा ठुलो बज्रपात हो। यही पीडाबाट ८० वर्षीया वृद्ध आमालाई बचाउन चीनमा एउटा परिवारले एआई (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) को साहारा लिएर एउटा अनौठो र भावनात्मक भ्रमको सिर्जना गरेको छ।

सवारी दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका एक व्यक्तिको डिजिटल क्लोन बनाएर परिवारले वृद्ध आमालाई उनकै छोरा जीवितै रहेको र अर्को सहरमा काम गरिरहेको विश्वास दिलाइरहेको छ। साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले सार्वजनिक गरेको यो घटनाले अहिले इन्टरनेटमा नैतिकता र मानवीय भावनाको विषयलाई लिएर तातो बहस छेडिदिएको छ।

वृद्ध आमा मुटुको रोगी भएको र एक्लो छोराको मृत्युको खबरले उनलाई मर्माहत बनाउन सक्ने डरले परिवारले यो कदम चालेको हो। मृतकका छोराले एक एआई डेभलपरलाई सम्पर्क गरेर आफ्ना बुबाको फोटो, भिडियो र अडियो रेकर्डिङका आधारमा डिजिटल क्लोन तयार पार्न लगाएका थिए।

यो एआई मोडेल यति यथार्थपरक छ कि यसले मृतककै जस्तो लवज, बोल्ने शैली र कुरा गर्दा अगाडि झुक्ने जस्ता विशिष्ट व्यवहारहरू समेत दुरुस्तै उतार्छ। ती वृद्ध आमालाई आफ्नो छोरा बितेको पत्तो छैन र उनले सधैंझैँ भिडियो कलमा एआईमार्फत छोरासँग कुरा गरिरहेकी छिन्।

भिडियो कलका क्रममा आमाले आफ्नो छोरालाई आफ्नो ख्याल राख्न, राम्ररी खाना खान र न्यानो लुगा लगाउन आग्रह गर्छिन्। जवाफमा एआई क्लोनले पनि कामको व्यस्तता सकिएपछि छिट्टै भेट्न आउने बाचा गर्छ।

परिवारले रचेको यो झुटले ती वृद्धालाई बुढेसकालमा मानसिक शान्ति त दिएको छ, तर सामाजिक सञ्जालमा भने यसले दुईवटा धार सिर्जना गरेको छ । एकथरीले यसलाई परिवारको दयालु र प्रेमपूर्ण कार्य भनेका छन् भने अर्काथरीले एक आमालाई सत्य जान्ने अधिकारबाट वञ्चित गरेर मेसिनसँग कुरा गराउनु उचित नभएको तर्क गरेका छन्।

चीनमा यस्ता घटना पहिलो पटक भने सार्वजनिक भएका होइनन्। केही समयअघि एक प्रहरी अधिकारीले पनि एक वृद्धाको मृत छोरा बनेर वर्षौँसम्म कुरा गरी उनलाई सहारा दिएको घटना चर्चामा आएको थियो।

प्रविधिको विकासले मानिसको भौतिक अभावलाई केही हदसम्म पूर्ति त गरेको छ, तर के डिजिटल भ्रमले वास्तविक मानवीय सम्बन्धको ठाउँ लिन सक्छ ? के वृद्धावस्थामा एउटा मिठो झुट सत्यको तीतो पीडा भन्दा उत्तम हुन्छ ? यो प्रश्नले अहिले विश्वभरका मानिसहरूलाई सोच्न बाध्य बनाएको छ।