एटलान्टा । एटलान्टा स्टेडियममा अन्तिम सिट्ठी बज्नेबित्तिकै क्यामेराहरू केप भर्डेका गोलरक्षक भोजिन्हातिर फर्किए।

विश्वकपको दाबेदार स्पेनसँग आफ्नो टोलीले गोलरहित बराबरी खेलेपछि आफूले भर्खरै हासिल गरेको ठुलो उपलब्धिको महसुस गर्दै यी ४० वर्षीय खेलाडीको आँखाबाट आँसु बगिरहेको थियो।

रंगशालामा भने खुसीयाली छायो। ९० मिनेटसम्म निरन्तर चिच्याएर आफ्नो टोलीको हौसला बढाएका केप भर्डेका हजारौँ समर्थकहरूले एकअर्कालाई अँगालो हाल्दै, नाच्दै र नतिजाको मज्जा लिँदै सँगै उत्सव मनाए।

मैदानमा खेलाडीहरू पूर्ण हर्षोल्लासका साथ एकअर्कातिर दौडिए। तटस्थ दर्शकहरू पनि यो क्षणमा रमाएका थिए। खेल सकिँदासम्म धेरैले सँगै खुसीयाली मनाइरहेका थिए।

युरोपेली च्याम्पियन स्पेनविरुद्ध यी अनुभवी गोलरक्षक भोजिन्हाले आफ्नो जीवनकै उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै टोलीलाई गोल खानबाट जोगाए र आफ्नो देशको इतिहासमै सबैभन्दा स्मरणीय नतिजा दिलाए।

‘म्यान अफ द म्याच’ को अवार्ड पाएपछि भोजिन्हाले भने, ‘म हजुरबुवा र हजुरआमासँग हुर्किएको हुनाले रोएको हुँ। दुर्भाग्यवश उहाँहरू यहाँ हुनुहुन्न। उहाँहरूको केही वर्षअघि मृत्यु भयो। उहाँहरू मेरो लागि सबथोक हुनुहुन्थ्यो, मेरो जीवनको सर्वस्व हुनुहुन्थ्यो।’

‘यसका साथै मेरी आमाको कारणले पनि रोएँ। भिसाको कारण उहाँ यहाँ आउन पाउनुभएन। भिसाका लागि तिर्नुपर्ने पैसाको कारण हामीले समयमै व्यवस्था गर्न सकेनौँ। उहाँ यहाँ भइदिएको भए हुन्थ्यो भन्ने मलाई लागेको छ।’

उनले थपे, ‘हाम्रो सबैभन्दा राम्रो हतियार भनेकै हाम्रो एकता हो। आज आउने खेलाडी होस् वा १०-१५ वर्ष पुरानो खेलाडी, हामीले आफ्नो परिवारलाई जसरी व्यवहार गर्छौँ, त्यो नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो तागत हो।’

‘सबैले हामी यहाँ विश्वकपको मज्जा लिन मात्र आएका हौँ भन्ने सोचेका थिए, तर त्यस्तो होइन। हाम्रो यो पहिलो पटक भएकाले हामीले सधैँ सम्मान गर्नुपर्ने टोलीहरू यहाँ छन् भन्ने हामीलाई थाहा छ। तर हामी यहाँ प्रतिस्पर्धा गर्न आएका हौँ, हामी हाम्रो देशका लागि लड्न यहाँ आएका हौँ।’

• ‘यो मेरो बाल्यकालदेखिको सपना थियो’

भोजिन्हाका लागि यो क्षण जीवनभरिको पर्खाइको प्रतिफल थियो।

जोसिमार डायसको नाममा जन्मिएका यी केप भर्डेका गोलरक्षकले आफ्नो सम्पूर्ण करियर विश्वकप खेल्ने सपना पूरा गर्नमै बिताएका छन्।

जब यो सपना अन्ततः पूरा भयो, यसले एउटा इतिहास पनि रचेको छ। ४० वर्ष र १२ दिनको उमेरमा उनी कुनै पनि राष्ट्रको विश्वकप डेब्यु खेलमा खेल्ने सबैभन्दा पाको उमेरका खेलाडी बनेका छन्। उनले आइतबार कुरासाओका एलोय रुमले बनाएको कीर्तिमान तोडेका हुन्।

वास्तवमा, इजिप्टका एसाम अल हदारी मात्र आफ्नो विश्वकप डेब्युमा उनीभन्दा पाको उमेरका थिए। निरन्तरको लगनशीलताले भरिएको उनको करियरमा यो एउटा उल्लेखनीय कोसेढुङ्गा हो।

भोजिन्हाले भने, ‘मैले सन् २०१२ मा २५ वर्षको उमेरमा व्यावसायिक फुटबल खेल्न सुरु गरेको थिएँ। म जस्तो व्यक्तिका लागि त्यो धेरै ढिलो थियो।’

‘मैले राष्ट्रिय टोली छाड्ने बारेमा सोचेको थिएँ, तर यही सपनाका कारण मैले यसलाई निरन्तरता दिएँ।’

‘यो प्रदर्शन सबैका लागि हो। म खेलको म्यान अफ द म्याच हुँ, तर यो अवार्ड मेरा सबै सहकर्मीहरूका लागि हो, किनकि उनीहरूविना केही पनि सम्भव छैन। र, म टोली र जनताका लागि काम गरिरहनेछु।’

अफ्रिकाको पश्चिमी तटबाट करिब ६ सय किलोमिटर टाढा रहेको केप भर्डे एउटा सुन्दर तर छुट्टिएको टापु राष्ट्र हो, जहाँ युवा फुटबलरहरूका लागि सीमित अवसरहरू छन्। मिन्डेलोमा हुर्किएका भोजिन्हाले सुरुदेखि नै चुनौतीहरूको सामना गरेका थिए।

उनले सम्झिए, ‘म मेरो टापुको उत्कृष्ट गोलरक्षकहरूमध्ये एक थिएँ, तर मेरो उचाइ कम थियो। मैले राम्रो प्रदर्शन गर्दा पनि मेरो उचाइका कारण म छनोट हुँदैनथिएँ।’

उनीभन्दा अघिका धेरै खेलाडीहरू जस्तै उनी पनि अन्ततः अवसरको खोजीमा आफ्नो देशको पूर्व औपनिवेशिक शक्ति पोर्चुगलतर्फ लागे। त्यो निर्णय उनको करियरको एउटा यस्तो सुरुआत थियो, जसले उनलाई स्लोभाकिया, एङ्गोला, माल्डोभा र साइप्रससम्म पुर्‍यायो। अहिले भोजिन्हा पोर्चुगलको दोस्रो डिभिजनको क्लब चाभेसबाट खेल्छन्।

भोजिन्हाको नामले पनि फुटबल इतिहासको एउटा अंश बोकेको छ। उनका बुवाले अर्जेन्टिना र रियल मड्रिडका महान् खेलाडी जर्ज भाल्डानोको नामबाट उनको नाम ‘भाल्डानो’ राख्न चाहेका थिए, तर केप भर्डेका अधिकारीहरूले त्यसलाई अस्वीकार गरे। त्यसको सट्टा सन् १९८६ को विश्वकपमा चर्चामा आएका ब्राजिलका डिफेन्डरको नामबाट उनको नाम जोसिमार राखियो।

दशकौँपछि, विश्वकपको अर्को मञ्चमा भोजिन्हाले आफ्नै इतिहास रचेका छन्।

• ‘भोजिन्हाले यो खेलमा चमक ल्याएका छन्’

हजारौँ केप भर्डेका समर्थकहरूको हुटिङका बिच उनी स्पेनको निरन्तर आक्रमणविरुद्ध दृढ भएर उभिए र सातवटा महत्त्वपूर्ण बचाउ  गरे। ४० वर्षभन्दा बढी उमेरमा विश्वकपको एउटै खेलमा योभन्दा धेरै सेभ गर्ने एक मात्र गोलरक्षक प्याट जेनिङ्स हुन्। उनले सन् १९८६ मा आफ्नो ४१औँ जन्मदिनमा उत्तरी आयरल्यान्डका लागि ब्राजिलविरुद्ध १० वटा सेभ गरेका थिए।

एटलान्टाको रंगशालामा रहेका दर्शकहरूले उनले गरेको प्रत्येक बचाउलाई केप भर्डेले गोल गरे जसरी नै स्वागत गरिरहेका थिए।

मैदानबाहिर पनि उनी भाइरल बनिरहेका थिए। ब्राजिलमा विश्वकप प्रसारणको अधिकार पाएको युट्युब च्यानल काजेटीभीले आफ्ना दर्शकहरूलाई उनलाई फलो गर्न आग्रह गरेपछि इन्स्टाग्राममा उनका फलोअर्स ५० हजारबाट बढेर १५ लाखभन्दा बढी पुगे।

पछि यसबारे पत्रकारहरूले जानकारी गराउँदा उनले भने, ‘यो त पागलपन हो।’

स्कटल्यान्डका पूर्वविङ्गर प्याट नेभिनले यी गोलरक्षकले खेलमा चमक ल्याएको बताए।

‘उनी निकै उत्कृष्ट रहे,’ नेभिनले फाइभ लाइभलाई भने, ‘उनले ४० वर्षको उमेरमा यो काम गरेका छन्। प्रत्येक क्यामेरा उनीतर्फ केन्द्रित छन्, उनका सबै खेलाडीहरूले उनलाई देखाइरहेका छन्। यो एउटा सुन्दर क्षण हो।’

‘केप भर्डेले खेलको अधिकांश समय आफ्नै १८ यार्डको बक्समा बितायो। तर पूरै समय भने होइन, र जब उनीहरू काउन्टर अट्याकमा निस्किए, उनीहरू बहादुरीका साथ र ठूलो संख्यामा अगाडि बढे।’

‘त्यसो गर्न र त्यो स्तरको एकाग्रता कायम राख्न, यदि तपाईंहरू केवल व्यक्तिहरूको समूह मात्र हो भने त्यो सम्भव हुँदैन, यदि तपाईं एउटा टिम हो भने मात्र तपाईंले त्यसो गर्न सक्नुहुन्छ।’

आईटीभीमा बोल्दै ली डिक्सनले थपे, ‘यो बिल्कुलै उत्कृष्ट छ। एक सानदार प्रदर्शन। उनीहरू अरू सबै कुराभन्दा त्यो अंकको हकदार छन् र स्पेनले लगभग एक अंक पनि पाउनु पर्दैनथ्यो। स्पेनका खेलाडी निराश हुँदै बाहिरिँदै छन् तर यो रात केप भर्डेको हो।’

‘उनीहरूमध्ये हरेकको कस्तो उत्कृष्ट प्रदर्शन, सेन्टर हाफहरू, फुल-ब्याकहरू, अनि त्यहाँ रोइरहेका ती व्यक्ति (भोजिन्हा)। म आफैँ पनि लगभग रोइरहेको छु।’

विश्वकपमा छनोट हुने अहिलेसम्मकै तेस्रो सानो देश, जहाँको जनसंख्या करिब ५ लाख मात्र छ, यो राष्ट्रका लागि यो अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण नतिजा थियो।

प्यारापिटमा उनीहरूका समर्थकहरूले त्यही स्तरको उत्साह देखाइरहेका थिए। निलो पहिरन लगाएका र रातो, सेतो तथा निलो झण्डा फहराइरहेका उनीहरूले खेलभरि गीत गाए र नाचे। हरेक कठिन क्षणमा उनीहरूले आफ्नो टोलीको मनोबल बढाइरहे। खेल सकिँदासम्म उनीहरूले तटस्थ दर्शकहरूको मन जितिसकेका थिए। केप भर्डेको कथा सबैको कथा बनेको थियो।

एउटा सानो टापु राष्ट्रले सिङ्गो फुटबल जगत्‌को ध्यान आफूतिर तानेको थियो।

बीबीसी