वासिङ्टन डीसी । इरानसँगको युद्ध सुरु भएपछि पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुबिच मंगलबार वासिङ्टनमा प्रत्यक्ष भेटवार्ता हुँदै छ ।

दुवै नेताबिच पछिल्ला महिनाहरूमा देखिएको मतभेदबिच हुने यो बैठकलाई द्विपक्षीय सम्बन्ध सुधार्ने महत्त्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ ।

यो भेट यस्तो समयमा हुन लागेको हो, जब नेतन्याहु आगामी चुनावको दबाबमा छन् भने ट्रम्प पनि लोकप्रियता घट्दै गएको इरान युद्धलाई अन्त्य गर्न घरेलु दबाबको सामना गरिरहेका छन् । युद्धका कारण अमेरिकी अर्थतन्त्रमा असर परेको र इन्धनलगायत वस्तुको मूल्य बढेकाले ट्रम्पमाथि कूटनीतिक समाधान खोज्न दबाब बढेको छ ।

ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीका अनुसार बैठकमा इरानसँगको तनाव, इजरायल–हिजबुल्लाह द्वन्द्व, लेबनानको सुरक्षा अवस्था तथा अब्राहम सम्झौतालाई थप विस्तार गर्ने विषयमा छलफल हुनेछ । सोमबार पत्रकारहरूले इरानको विषयमा नेतन्याहूसँग आफ्नो मत मिल्छ कि मिल्दैन भन्ने प्रश्न गर्दा ट्रम्पले, ‘हाम्रा बिच केही मतभेद छन्, तर हामी अझै पनि धेरै नजिक छौं,’ भनेका थिए । 

सम्बन्धमा आएको उतारचढाव

ट्रम्प र नेतन्याहूबिचको सम्बन्ध विगत केही वर्षदेखि कहिले निकै घनिष्ठ त कहिले तनावपूर्ण रहँदै आएको छ । ट्रम्प दोस्रो कार्यकालका लागि ह्वाइट हाउस फर्किएपछि दुवै नेता फेरि नजिकिएका थिए । यस वर्ष फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा इरानविरुद्ध सैन्य अभियान सुरु गर्दा उनीहरू एकमत देखिएका थिए । तर त्यसपछि इरानले अमेरिकी सैन्य अड्डा, खाडी क्षेत्र र होर्मुज जलडमरूमध्यलाई लक्षित गर्दै मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेपछि युद्ध लम्बिँदै गयो र ट्रम्पमाथि युद्ध रोक्न आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढ्यो ।

यसबिच नेतन्याहू इरान र हिजबुल्लाहविरुद्ध थप सैन्य कारबाही जारी राख्न चाहन्थे भने ट्रम्पले तेहरानसँग कूटनीतिक समाधान खोज्ने प्रयासलाई प्राथमिकता दिएका छन् । यही विषय दुवै नेताबिचको मुख्य मतभेदको कारण बनेको विश्लेषण गरिएको छ । 

इरानको आणविक कार्यक्रम प्रमुख एजेन्डा

बैठकमा नेतन्याहूले इरानको आणविक कार्यक्रमसँग सम्बन्धित नयाँ गुप्तचर जानकारी ट्रम्पलाई उपलब्ध गराउने तयारी गरेको बताइएको छ । नेतन्याहूले एक अन्तर्वार्तामा ट्रम्पसँग भेटका क्रममा इरानसम्बन्धी अमेरिकी रणनीति बुझ्न चाहेको बताएका छन् । उनका अनुसार यदि सैन्य कारबाही पुनः सुरु नगरी इरानको आणविक कार्यक्रम अन्त्य गर्न सकिन्छ भने त्यो सबैभन्दा राम्रो विकल्प हुनेछ । तर जुनसुकै अवस्थामा पनि इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम समाप्त गर्नुपर्ने उनको अडान छ । इरानले पुनः इजरायलमाथि आक्रमण गरे त्यसको जवाफ अत्यन्त कडा हुने चेतावनी पनि उनले दिएका छन् ।

गाजा र लेबनानको अवस्था पनि छलफलमा

बैठकमा गाजा र लेबनानको सुरक्षा अवस्थाबारे पनि विशेष छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ । ट्रम्प प्रशासनले गाजा र लेबनानमा कूटनीतिक प्रयास तथा पुनर्निर्माणलाई अघि बढाउन चाहेको छ । यसअघि ट्रम्पले इजरायली सैन्य कारबाहीका कारण ठूलो मानवीय क्षति भएको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए ।

हाल इजरायली सेना दक्षिणी लेबनानका केही क्षेत्रमा अझै तैनाथ छ । इजरायलले परीक्षणका रूपमा केही गाउँमा लेबनानी सेनालाई सुरक्षा जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्न सहमति जनाएको छ । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार इजरायल र लेबनानबिचको अर्को चरणको वार्ता आगामी साता इटालीको रोममा हुने तय भएको छ, जहाँ उक्त सुरक्षा व्यवस्थालाई थप विस्तार गर्ने विषयमा छलफल हुनेछ ।