विराटनगर बजारको इतिहास १ सय वर्ष पुरानो छ । त्यसको तुलनामा विराटनगरसँगै जोडिएको भारतीय बजार जोगवनीको व्यापारिक इतिहास ६० देखि ७० वर्षको मात्रै छ । तर, घरायसी खाद्यान्नका सामानदेखि लत्ताकपडा किनमेलका लागि जोगवनी जाने नेपालीको भीड थामिनसक्नुको देखिन्छ । 

दसैँको टिकाको मुखमा नेपालीहरू उल्लासका साथ जोगवनीमा किनमेलका लागि गइरहेको देखिन्छ । टिकाअघिको अगाडिको अन्तिम शनिबार बिहानैदेखि जोगवनी बजार अन्य दिनभन्दा धेरै चलायमान छ । किनमेलका लागि त्यहाँ पुगेका नेपालीको भीडका कारण बाटोमा आवतजावत गर्ने साना सवारी साधन सहज चल्न सकेका छैनन् ।

प्रत्येक पसलहरूमा नेपालीहरूकै भीड छ । नेपालबाट किनमेलका लागि जोगवनी जानेहरूको ताँती र सामान लिएर नेपालतर्फ आउँदै गरेका नेपालीहरू अत्यधिक देखिन्छन् । प्रत्येक जसो पसलमा दर्जनसम्म कामदारहरू राखेर व्यापारीले आफ्नो व्यापार गरिरहेका छन् । काउन्टरमा नेपाली रुपैयाँ बुझाउनेको लाइन देखिन्छ ।

विराट व्यापार संघका पूर्व अध्यक्ष सुजन थापाले जोगवनीमा यतिबेला ४ देखि ५ करोडसम्मको दैनिक कारोबार भइरहेको अनुमान गरिएको बताए । विराटनगरमा पनि पसलहरूमा किनमेल गर्ने मानिसको कमी छैन । यद्यपि जोगवनीमा जस्तो भीड भने देखिँदैन । विराटनगरको सेन्टरमल, भाटभटेनी जस्ता सुपरमार्केटहरुमा भने मानिसको चाप अत्यधिक देखिन्छ । 

उद्योगी, व्यापारीहरूको सधैँको एजेण्डा बनेको जोगवनीको बजार केही वर्ष अगाडि सरकारले न्यून विजकीकरण जारी गरेपछि भने केही शिथिल भएको थियो । जोगवनीको भीडलाई कम गर्नका लागि संक्षिप्त विजक जारी गर्नुपर्ने उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय सदस्य अविनाश बोहरा बताउँछन् । तर, त्यो निर्णय सरकारले लामो समय कार्यान्वयन गर्न सकेन । जसको कारण पुनः जोगवनी बजार गुलजार देखिन्छ । 

‘सरकारले नीति बनाएर लागू गर्नुपर्छ, न्यून विजकीकरणलाई केही वर्ष अगाडि कर लागू गरेजस्तै पुनः सुरु गर्नुपर्छ,’ बोहरा भन्छन्, ‘त्यसो हुँदा विराटनगरको बजार पनि केही राम्रो हुन्छ ।’