काभ्रे–झारफुक र जोखाना हेरेर रोग ठीक पार्ने धामीझाँक्रीहरु ‘सामाजिक डाक्टर’का रुपमा आफूलाई विकास गर्दै छन् । ‘गाउँमा सल्लाह दिने डाक्टर हुँदैनन् हामी नै समाजका डाक्टर हौँ, फलामेटार गाविस ५ धार्नेका माइला तामाङले भने, ‘झारफुक मात्र गर्दिन, डाक्टरकहाँजँचाउन छिटो जान भनेर पठाउने गरेको छ । ’ अहिले पनि गाउँमा स्वास्थ्यकर्मी नहँुदा धामीझाँक्रीको पहुँच भने घटेको छैन । उनीहरुले उचित सल्लाह नदिए धेरै सर्वसाधारणको जीवन जोखिममा पर्ने स्थिति छ । डाँडापारि क्षेत्रमा पर्ने साल्मेचाक गाविस वडा नं. ५ का आइत सिं तामाङले पनि आफूले जोखिममा परेका बिरामीलाई बचाएको अनुभव सुनाए । उनले भने, ‘एक महिला पहिले दिसा गर्ने स्थानबाट मकैको ढोड परेर घाइते भएका बिरामीलाई झारफुक गर्न बोलाए मैले तुरुन्त अस्पताल पठाएँ नत्र मर्ने रहेछन् ।’ काभ्रेको विभिन्न गाविसमा सिडियो नेपाल संस्थाले स्वस्थ्य सम्बन्धि तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरु सञ्चलान गरि विगत २ वर्ष अघिदेखि सचेत गराउँदै आएको थियो । ‘ आफ्नो झारफुकको काम सकिएपछि तुरुन्त अस्पताल जान सल्लाह दिने काम हामीले १ वर्ष अघि देखि गर्दै आएका छौँ’, च्यासिङ्खर्क गाविस वडा नं. ५ दोमनडाँडा राजन बुढाथोकीले भने । धेरै धामीझाँक्रीको झारफुकले रोग ठीक नहुने कुरा आफूहरुलाई पनि ज्ञान भइसकेको बुढाथोकीले बताए । धामीझाँक्रीहरुले झारफूक गरेपनि परम्परागत जडीबुटीबाट रोग ठीक गर्ने गरेको अनुभव उनले सुनाए । कामीडाँडाका सुकराम ब्लोनले झारफूकसँगै गाउँघरमा पाइने जडीबुटी दिएर बिरामीलाई ठीक गर्ने गरेको बताए । अर्का स्थानीय कामीसिं लोप्चनले पहिले पहिले बोक्साबोक्सी पहिचान गर्ने गरेको भए पनि कानूनले सजाय गर्ने थाहाँ भए पछि आफूले कसैलाई पनि किटान नगर्ने गरेको जानकारी दिए । ‘ पहिले पहिले अन्धविश्वासका कारण यहाँका महिलाहरुले अकालमै धेरै ज्यान गुमाउनु परेको थियो अहिले धेरै नै कम भएको छ बिरामीहरु एपचारको लागि नजिकैको उप–स्वास्थ्य चौकीमा जाने गरेको देखिन्छ’, महिला स्वयंसेविका लालकुमारी तामाङले भनिन् । गैर सरकारी संस्था सिडियो नेपाल ललितपुरका कार्यक्रम संयोजक आरती बस्नेतले अहिले पनि समाजमा धामीको प्रभाव कायम रहेकाले काभ्रेको विभिन्न गाविसहरुमा विगत २ वर्ष अघिदेखि स्वास्थ्य शिविर र जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको बताइन् ।