काठमाडौँ । साढे पाँच महिनामा फेरि पार्टीको जिम्मेवारीमा फर्केका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी(रास्वपा)का सभापति रवि लामिछानेले पार्टी संरचनामा व्यापक सुधार गर्ने चाहनामा छन् ।

सोमबार केन्द्रीय कार्यालय वनस्थलीमा बसेको केन्द्रीय समिति बैठकमा लामिछानेले पार्टी संरचनामा व्यापक सुधार गर्ने चाहना व्यक्त गरेका हुन् । सत्ता गठबन्धनबाट अर्को प्रहार हुन सक्ने भएकाले पार्टी संरचना अझै सबल र सशक्त हुन आवश्यक रहेको धारणा राखे ।

विभिन्न सहकारी ठगी आरोपमा चार वटा जिल्ला अदालतमा मुद्दा झेलिरहेका उनी ८४ दिन कास्की प्रहरीको हिरासतमा बसेका थिए । मंसिर १० गते जिल्ला अदालतले कैफियतसहित ६५ लाख धरौटीमा छोड्न आदेश दिएपछि लामिछाने रिहा भएका थिए । 

रिहापछि मौन बस्दै आएका उनी पार्टीको जिम्मेवारीमा पनि फर्किएका थिएनन् । पार्टी संरचना सुधार गर्ने लामिछानेको चाहनालाई लिएर रास्वपाभित्र बढ्दो अन्तरद्वन्द्वको रूपमा कतिपयले अर्थ्याएका छन् । बैठक बस्नुअघि कार्यकर्तामाझ सम्बोधन गरेका उनले आफ्नो पद र सानो लाभ लिएर हिँडे रास्वपा सकिने बताएका थिए । आफूहरू सकिए परम्परागत पार्टीहरूकै राज चलिरहने लामिछानेले चेतावनी दिएका थिए ।

यसै विषयमा रास्वपाका कार्यवाहक प्रवक्ता मनीष झा र कार्यवाहक महामन्त्री कवीन्द्र बुर्लाकोटीसँग चासो राखेका थियौँ । लामिछानेको अभिव्यक्ति विश्लेषण गर्दै कार्यवाहक प्रवक्ता झाले व्यक्तिको योग्यता, क्षमता र पार्टीमा काम गरेको प्रस्तुतिका आधारमा पार्टी संरचना सुधार गर्न लागिएको जिकिर गरे । 

स्थापनाकाल दिनदेखि नै रास्वपामा जसरी भित्रिए त्यसैगरी जिम्मेवारी दिँदा पार्टी कमजोर हुँदै गएको निष्कर्षका आधारमा सभापतिले अभिव्यक्ति दिएका उनको भनाइ थियो ।     

‘पार्टीमा स्थापना कालदेखि नै जो जसरी भित्रिए त्यही अनुसारको जिम्मेवारी पाए । तर पर्फमन्स राम्रो देखिएन । मेरो चाहना थिएन–पार्टीले नै जिम्मेवारी दिएको त हो नि भनेर पन्छिने प्रवृत्ति हाबी भयो’, उनले भने, ‘अब यसरी पार्टी चल्न सक्दैन भन्ने निष्कर्षका साथ उहाँले योग्यता, क्षमताको आधारमा जिम्मेवारी दिनुपर्छ भन्नुभएको हो । सबैको योग्यता, क्षमता र प्रस्तुति हेरेर जिम्मेवारी दिनेगरी गृहकार्य गर्न सबैलाई तीन दिनको समय दिएको छ । सोही आधारमा संरचनागत परिवर्तन हुन्छ ।’

बाहिर रास्वपालाई कमजोर बनाउन वा विभाजन गर्न सकिए आफूहरूको राजनीतिक भविष्य सुरक्षित हुन सक्छ कि भन्ने पुराना दलहरूको चाहना हुनसक्ने झाले बताए । यद्यपि त्यो चाहना पूरा नहुने उनको भनाइ थियो ।

उनले पार्टीलाई क्याडरबेस्डमा जानेबारे बैठकमा छलफल भए पनि निर्णय नभएको जिकिर गरे । केन्द्रीय समितिले नियन्त्रण र सन्तुलन गर्नेगरी मासबेस्ड पार्टी निर्माणको अवधारण साथ रास्वपा खुलेको नेताहरूले दाबी गर्दै आएका छन् । यद्यपि अन्य दलको तुलनामा रास्वपा मासबेस्ड पार्टी भए पनि खासमा मिक्सबेस्ड(क्याडर र मास) पार्टी भएको कार्यवाहक महामन्त्री बुर्लाकोटीले बताएका छन् ।  

परम्परागत राजनीतिक दलहरूलाई चुनौती दिँदै लामिछानेले २०७९ साल असार ७ गते वैकल्पिक शक्तिको रूपमा रास्वपा गठन गरेका थिए । सुरुमा २१ जना केन्द्रीय समिति गठन गरेको रास्वपाले विभिन्न चरणमा विस्तार गरी अहिले ६० सदस्यीय बनाइएको छ । गोरखा मिडिया प्रालिका तत्कालीन प्रबन्धक निर्देशकसमेत रहेका लामिछानेविरुद्ध सरकारले सहकारी ठगी, संगठित अपराध र सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दा लगाएको छ । सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दाका कारण उनको सांसद पदसमेत निलम्बित भएको छ । अहिले चार वटा अदालतमा कुल दुई करोड ७९ लाख धरौटी बुझाएर उनी छुटेका छन् । सहकारी ठगीमा पर्सा जिल्ला प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको भएपनि अहिलेसम्म अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छैन । आफूलाई कमजोर बनाउन सरकारले टाउकोमाथि तरबार झुण्ड्याएको बताएका थिए ।

‘म मौन बसेको सरकारले फाइदा उठाउँदै टाउकोमाथि तरबार झुण्ड्याउँछु भनेर एउटा जिल्लामा मुद्दासमेत नबुझाएर राखेको छ । यिनीहरूलाई लागेको होला यसको टाउकोमा तरबार राख्यो भने चुपचाप बस्छ’, उनले भनेका थिए, ‘कुनै पनि वेला शिरमाथि राखेको तरबार म थाप्न तयार छु । म लड्छु जुनसुकै शक्तिसँग पनि लड्छु । तर यो लुटतन्त्रलाई टुलुटुलु हेरेर बस्ने म लाछि मान्छे होइन ।’

यसै सिलसिलालाई जोडेर लामिछानेले अब पार्टीको संरचनामा काम गरी नेताहरूलाई गृहकार्य दिएका छन् । सबैको लागि आफू सङ्गठनमा भारी रूपमा फेरबदल र पुनर्संरचनामा जान चाहेकाले सोहीअनुसार तयार रहन उनले आग्रह गरेका थिए । 

पछिल्लो समय अर्का उपसभापति डा.स्वर्णिम वाग्लेसँग सम्बन्ध बिग्रिएको चर्चा चलेको छ । लामिछाने हिरासतमा रहँदा कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारीमा नपाएकोमा वाग्ले असन्तुष्ट रहेको राजनीतिक वृत्तमा विश्लेषण हुन थालेको छ । लामो समय कांग्रेसमा रहेर काम गरेका वाग्ले गतवर्ष मात्र विद्रोह गरी रास्वपा प्रवेश गरेका थिए । अहिले उनी पार्टीको तेस्रो स्थानमा रहेका छन् । वाग्ले केन्द्रीय कार्यालय र केन्द्रीय समिति बैठकमा समेत नदेखिएपछि आशंकालाई बल पुगेको थियो । तर उनी काम विशेषले म्यानमारमा भएकाले बैठकमा सहभागी नभएको सचिवालयले जानकारी दिएको छ । बाहिर आएको जस्ता पार्टीभित्र वाग्लेको असन्तुष्टि नभएको उनका सचिवालय सदस्य खुम अधिकारीले जिकिर गरे ।

‘पार्टीको परामर्शमा नै म्यानमार जानुभएको छ । बाहिर हल्ला गरेजस्तो पार्टीभित्र उहाँको असन्तुष्टि छैन । निराधार हल्ला हो । स्वदेश फर्किएपछि पार्टीको नियमित काममा सहभागी हुनुहुन्छ’, अधिकारीले भने ।

बुर्लाकोटीले लामिछानेको धारणा पार्टीभित्र कुनै नेतामाथि लक्षित नभई दूरगामी दृष्टिकोणबाट आएको जिकिर गरे । बुर्लाकोटीले अन्य पार्टीको जस्तै भविष्यमा दुर्घटना नहोस् भन्ने उद्देश्यका साथ संरचना सुधारको अवधारणा ल्याएको स्पष्ट पारे ।  

‘सभापतिज्यूको अभिव्यक्ति कुनै व्यक्ति विशेषभन्दा पनि दूरदृष्टिकोणबाट राख्नुभएको हो । अन्य पार्टी जस्तै रास्वपा पनि दुर्घटना पर्न सक्छ भनेर संकेत गर्नुभएको हो । म्यासिभ रिर्फमको कुरा पनि यही नै हो’, उनले भने, ‘सभापति हिरासतमा भएका वेला कसैले गलत रिपोर्टिङ गरेको हुन सक्छ । तर बैठकमा उहाँले कोही कसैप्रति लक्षित गर्नुभएको छैन । पार्टीलाई पछिसम्म एकताबद्ध र बलियो बनाएर लैजाने विषयमा आफ्नो धारणा राख्नुभएको हो ।’

यस्तै विभाग घटाउने विषयमा छलफल भएको भए पनि कुनै निर्णय नभएको उनले जानकारी दिए । रास्वपामा ३८ वटा विभाग छन् तर प्रभावकारी काम भएको छैन । कार्यवाहक प्रवक्ता झाले विभागलाई सानो आकारमा चुस्तदुरुस्त बनाउन सकिन्छ भनेर छलफल भएको स्पष्ट पारे ।

केन्द्रीय समिति बैठकमा लामिछानेले भनेका थिए– ‘सबैको लागि म सङ्गठनमा भारी रूपमा फेरबदल र पुनर्संरचनामा जान चाहन्छु, यसको लागि सबैलाई तयार रहन भन्न चाहन्छु । अरू दलमा अवसर नपाएर मात्रै आउने ठाउँ हैन राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, यो देश बनाउनको लागि एक ठाउँमा आएर अभियानमा लाग्ने पार्टी हो ।’

पार्टी बनाउन आफूले के गर्नुपर्ने हो तयार रहेको भन्दै उनले १५ दिनभित्र के भएन के गर्नुपर्छ त्यसको खाका ल्याउन आग्रह गरेका थिए । साथै, गएको असोजमा भएको रास्वपाको भेलाबाट घोषणा गरेकै समयमा प्रथम ऐतिहासिक राष्ट्रिय महाधिवेशन आयोजना गर्ने प्रतिबद्धतासहित निर्देशन दिएका थिए ।

यसैगरी मुलुकमा विकसित राजनीतिक घटनाक्रमप्रति रास्वपाको कित्ता क्लियर नभएकोमा चौतर्फी आलोचना भइरहेको छ । केही दिनअघि प्रचण्डले बोलाएको विपक्षी दलहरूको बैठकमा समेत गणतन्त्रवादी वा राजावादी कुन कित्तामा हो स्पष्ट नभएकोमा आलोचना भएको थियो । आलोचनापछि उपाध्यक्षद्वय डीपी अर्याल र वाग्लेले आफूहरू गणतन्त्रप्रति कटिबद्ध रहेको र लोकतन्त्रको विकल्प उन्नत लोकतन्त्र नभएको स्पष्टीकरण दिएका थिए । तर विश्लेषकहरूले रास्वपा भिडबाट जन्मिएको पपुलिस्ट पार्टी भएकाले कुनै भर नहुने आरोप लगाएका थिए ।

यस्ता आरोपको खण्डन गर्दै सभापति लामिछानेले आफूहरू लोकतान्त्रिक गणतन्त्रप्रति प्रतिबद्ध रहेको बताएका थिए ।

‘पटकपटक हाम्रो डीएनए टेस्ट गर्ने कुरा हुन्छ । तिमीहरू कुनै वादी हो भनेर रास्वपाले कतिपटक जाँच दिनुपर्छ ? हामी वर्तमान संविधानलाई मानेर, व्यवस्थालाई स्वीकार गरेर आएको दल हो । गणतन्त्रवादी छैनौँ कि भनेर लुटतन्त्रलाई प्रसय दिन जुन हिलो छ्याप्ने प्रयास भइराखेको छ । म भन्न चाहन्छु– जहाँ तपाईं उभिरहनुभएको छ, त्यो गणतन्त्र होइन । त्यो गणतन्त्रको खोल ओडिरहनुभएको छ । रास्वपा खोल ओड्दैन’, स्पष्टीकरण दिँदै उनले भनेका थिए ।