न्युयोर्क । अमेरिका र इरानबिचको युद्ध अन्त्यका लागि भएको प्रारम्भिक सम्झौताका विस्तृत विवरणहरू स्पष्ट नहुँदा र विश्वकै प्रमुख जलमार्ग स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट तेल आपूर्ति सुचारु हुन सोचेभन्दा बढी समय लाग्ने देखिएपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मंगलबार तेलको मूल्य फेरि बढेको छ। 

बजारमा देखा परेको यस चिन्ताका कारण ब्रेन्ट क्रुड फ्युचर्सको मूल्य प्रतिब्यारेल २६ सेन्ट अर्थात् शून्य दशमलव ३ प्रतिशतले बढेर ८३.४२ डलर पुगेको छ। त्यसैगरी, अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्लूटीआई) को मूल्य पनि प्रतिब्यारेल ४६ सेन्ट अर्थात् शून्य दशमलव ३ प्रतिशतले वृद्धि भई ८१.१२ डलर कायम भएको छ।

यसअघि सोमबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इजरायलको इरानसँग भइरहेको युद्ध अन्त्यका लागि एक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको बताएपछि तेलको मूल्यमा करिब ५ प्रतिशतको ठुलो गिरावट आएको थियो, जुन गत मार्च ४ यताकै न्यून विन्दु थियो। यस युद्धका कारण स्ट्रेट अफ हर्मुज पूर्ण रूपमा बन्द भएको थियो, जहाँबाट युद्ध सुरु हुनुअघि विश्वको कुल तेल आपूर्तिको एक चौथाइ अर्थात् २० प्रतिशत हिस्सा ओसारपसार हुने गर्दथ्यो। द्वन्द्वका कारण बजारमा दैनिक करिब १ करोड ४० लाख ब्यारेल तेलको उत्पादन ठप्प भएको थियो।

सम्झौताको घोषणाले बजारमा सुरुमा उत्साह ल्याए पनि यस समझदारी पत्रको पूर्ण पाठ सार्वजनिक नगरिएको र स्थायी शान्ति सम्झौता अझै तय हुन बाँकी रहेकाले लगानीकर्ताहरूमा संशय पैदा भएको हो। प्रारम्भिक सङ्केतहरू अनुसार यो सम्झौताले नाकाबन्दीमा परेको स्ट्रेट अफ हर्मुजलाई पुनः खोल्नेछ र युद्धविरामलाई ६० दिनका लागि लम्ब्याउनेछ, जसले गर्दा सहजकर्ताहरूलाई इरानको आणविक कार्यक्रमको भविष्य जस्ता जटिल मुद्दाहरूमा छलफल गर्न समय मिल्नेछ। 

सोमबार इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियानले पनि अमेरिका–इरान समझदारी पत्रलाई लडाइँ रोक्नका लागि एक महत्त्वपूर्ण कदम भनेका छन्, तर स्थायी शान्तिका लागि अन्तिम सम्झौताले अझै मूर्त रूप लिन बाँकी रहेको स्पष्ट पारेका छन्।

केसीएम ट्रेडका मुख्य बजार विश्लेषक टिम वाटररका अनुसार मुख्य चुनौती सम्झौताका भित्री सर्तहरूमा हुन सक्छ र ती विवरणहरू बाहिर नआएसम्म ऊर्जा बजारले जोखिम व्यवस्थापनका लागि थप पर्ख र हेरको नीति अपनाउने सम्भावना छ। एक वरिष्ठ इरानी अधिकारीले अन्तिम सम्झौता नभएसम्म इरानले आफ्ना आणविक गतिविधिहरू रोक्ने, युरेनियम संवर्द्धन थप नगर्ने र आणविक सुविधाहरूको विस्तार नगर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। तर, यो सम्झौता हुँदाहुँदै पनि युद्धका कारण रोकिएको तेल आपूर्ति कति चाँडो बजारमा फर्किन सक्छ भन्ने कुरा अझै अस्पष्ट छ।

आईजीका बजार विश्लेषक टोनी साइकामोरले तेल आपूर्तिको प्रवाहलाई पुरानै अवस्थामा फर्काउने बाटो सोचे जस्तो सहज नभएको बताएका छन्। उनले समुद्री मार्गमा बिछ्याइएका एम्बुस वा बारुदहरू हटाउन, सामुद्रिक बीमाको पूर्ण कभरेज पुनः स्थापित गर्न, र जहाज तथा तिनका सञ्चालकहरूलाई खाडी क्षेत्रमा फर्किन सुरक्षित महसुस गराउन निकै समय लाग्ने उल्लेख गरे। 

यसका साथै युद्धका कारण बन्द गरिएका तेलका इनारहरू र क्षतिग्रस्त क्षेत्रीय पूर्वाधारहरूलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन पनि समय लाग्ने हुनाले तत्कालै तेल आपूर्ति साबिककै गतिमा नफर्किने उनको विश्लेषण छ।