न्युयोर्क । विश्वकपको समूह चरणमा अहिलेसम्म वास्तविक रोमाञ्चकता वा खतराको तत्त्व महसुस हुन सकेको छैन। 

बुधबार दक्षिण अफ्रिकासँग १-० को अप्रत्याशित हारपछि दक्षिण कोरिया यसमा सहमत नहुन सक्छ। उक्त हारले ‘बफाना बफाना’ लाई पहिलो पटक नकआउट चरणमा पुर्‍यायो।

तर यो खतरा सीमित छ, किनभने दक्षिण कोरिया अझै पनि उत्कृष्ट तेस्रो हुने आठ टोलीमध्ये एक बनेर अन्तिम ३२ मा पुग्ने सम्भावना धेरै छ। तीन अङ्क र ‘-१’ गोल अन्तरको नतिजा सम्भवतः त्यसका लागि पर्याप्त हुनेछ।

तर दक्षिण अफ्रिकासँगको यो हार २०२२ को विश्वकपमा भएको भए दक्षिण कोरिया घर फर्किने विमानमा चढिसकेको हुन्थ्यो। त्यतिबेला समूहका शीर्ष दुई टोली मात्र छनोट हुन्थे।

तेस्रो स्थानमा रहने टोलीहरू पनि छनोट हुने व्यवस्था यो नयाँ ढाँचाको एउटा आवश्यक विशेषता हो। नकआउट चरणमा ३२ टोली पुर्‍याउन यसो गरिएको हो। तर यसले यस्तो अवस्था सिर्जना गरेको छ, जहाँ टोलीहरू छनोट हुन वा आफ्ना विपक्षी छान्न अनुकूल नतिजाका लागि मात्र खेल्न सक्छन्।

यस हप्ता हुने दुईवटा खेलले यो ढाँचाको वास्तविक परीक्षण गर्नेछन्।

• के टोलीहरू आफूलाई सहज हुने गरी बराबरी खेल्न सक्छन् ?

विश्वकपमा ४८ टोली सहभागी गराउने निर्णयले सधैँ एउटा स्पष्ट समस्या निम्त्याएको थियो। कुनै पनि प्रतियोगिताका लागि यो एउटा अपूर्ण सङ्ख्या हो।

३२ टोली हुँदा गणित सरल थियो। चार-चार टोलीका आठ समूह, शीर्ष दुई टोली अन्तिम १६ मा पुग्ने, त्यसपछि क्वार्टरफाइनल, सेमिफाइनल र फाइनल।

थप १६ राष्ट्र थपेपछि फिफाले नकआउट चरणलाई सन्तुलित बनाउने उपाय खोज्नुपर्ने भयो। तर पुरानो ढाँचाको रोमाञ्चकता जोगाइराख्न कुनै आदर्श समाधान थिएन।

सुरुवाती योजना तीन-तीन टोलीका १६ समूह बनाउने थियो। प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोली अघिल्लो चरणमा प्रवेश गर्ने थिए। तर त्यहाँ एउटा समस्या थियो। तीन टोलीको समूह हुँदा अन्तिम खेल खेल्ने टोलीहरूलाई छनोट हुन के गर्नुपर्छ भन्ने ठ्याक्कै थाहा हुन्थ्यो। राष्ट्रहरूले नकआउट चरणमा पुग्न निश्चित नतिजाका लागि मात्र खेल्न सक्थे।

सन् १९८२ को विश्वकपमा भएको मिलेमतो काण्डबारे फिफालाई राम्ररी थाहा थियो। त्यतिबेला चार टोलीको समूह हुँदा पनि अन्तिम खेलहरू एकै समयमा हुँदैनथे।

छुट्टै खेलाइएको अन्तिम खेलमा पश्चिम जर्मनीले अस्ट्रियाको सामना गरेको थियो। जर्मनीको सामान्य जितले अल्जेरियालाई बाहिर राख्दै दुवै टोलीलाई अघि बढाउने पक्का थियो। खेल पश्चिम जर्मनीको पक्षमा १-० ले सकियो र अल्जेरिया बाहिरियो।

त्यसपछि फिफाले सबै अन्तिम खेलहरू एकैपटक खेलाउने गरी ढाँचा परिवर्तन गर्‍यो। तर तीन-तीन टोलीको समूहमा यो सम्भव हुँदैनथ्यो।

कतार विश्वकपको समूह चरणको अन्त्य निकै रोमाञ्चक भएका कारण फिफाले आफ्नो निर्णयमा पुनर्विचार गर्‍यो। चार-चार टोलीका १२ समूह हुनुपर्ने र को छनोट हुन्छ तय गर्न दुईवटा खेल एकै समयमा खेलाउनुपर्ने कुरा फिफाले स्वीकार गर्‍यो।

यसमा एउटा मात्र महत्त्वपूर्ण भिन्नता थियो, जसले अघिल्लो विश्वकपलाई रोचक बनाउने खतराको तत्त्वलाई नै हटाइदियो। नकआउट चरणमा ३२ टोली पुर्‍याउन तेस्रो हुने आठवटा टोली पनि छनोट हुनैपर्ने भयो। यसले गर्दा अघिल्लो चरणमा पुग्नुभन्दा प्रतियोगिताबाट बाहिरिन गाह्रो भयो।

यस हप्ता हुने दुई खेलले यो समस्यालाई स्पष्ट पार्नेछन्। चार अङ्क भएको घाना र तीन अङ्क भएको क्रोएसिया रहेको समूह ‘एल’ को अवस्था रोचक छ। यहाँ चार अङ्क पर्याप्त हुन्छ वा हुँदैन भन्ने टोलीहरूले राम्रोसँग थाहा पाइसकेका हुनेछन्।

सबैभन्दा अन्त्यमा सकिने समूह ‘जे’ का लागि यो अझ फाइदाजनक छ। उत्कृष्ट तेस्रो टोली बन्न कस्तो नतिजा चाहिन्छ अस्ट्रिया र अल्जेरियालाई पक्कै थाहा हुनेछ। सन् १९८२ मा मारमा परेको अल्जेरिया २०२६ मा भने लाभान्वित हुन सक्छ।

आफूहरू छनोट हुँदैछौँ भन्ने थाहा पाएपछि समूह चरणको अन्तिम १० मिनेटमा आक्रामक खेल नखेलेका धेरै उदाहरण छन्। पक्कै पनि यसको अर्थ यी दुई टोलीले यस हप्ता एक अङ्कका लागि मात्र खेल्नेछन् भन्ने होइन, तर यसले त्यस्तो अवसर भने प्रदान गर्छ।

यूरो २०२० मा पनि यस्तै अवस्था थियो। युक्रेन र अस्ट्रिया तीन-तीन अङ्कसहित क्रमशः दोस्रो र तेस्रो स्थानमा रहेर आफ्नो अन्तिम खेलमा उत्रेका थिए। उनीहरूलाई तेस्रो स्थानमा रहेर अघि बढ्न सम्भवतः चार अङ्क पर्याप्त हुनेछ भन्ने थाहा थियो।

तर ती टोलीले बराबरी खेलेनन्। अस्ट्रिया १-० ले विजयी हुँदै दोस्रो स्थानमा उक्लियो, भने युक्रेन पनि मुस्किलले अन्तिम १६ मा पुग्यो। युक्रेनको गोल अन्तर फिनल्याण्डको भन्दा एक गोलले बढी थियो। फिनल्याण्डले त्यही दिन पछि भएको अन्तिम खेल हारेको थियो।

सट्टेबाजहरू पक्कै पनि कुनै जोखिम मोल्न चाहँदैनन्। नर्वे-फ्रान्सबिचको खेल बराबरी हुने सम्भावनाको अनुपात ‘३-१’ देखि ‘४-१’ सम्म छ। तर अस्ट्रिया-अल्जेरियाको खेल बराबरी हुने सम्भावना लगभग बराबर राखिएको छ।

• पछि खेल्ने टोलीले सहज विपक्षी रोज्न सक्छन्

तेस्रो स्थानका टोली छनोट हुने नियम आउनुअघि पनि टोलीहरू निश्चित नतिजाका लागि खेल्न सक्थे। युरो २००४ को एउटा घटना हेरौं, जसले गर्दा इटालीका गोलकिपर जियानलुइजी बुफोन र इटालियन फुटबल महासङ्घका अध्यक्ष फ्रान्को क्यारारोले म्याच फिक्सिङको आरोप लगाएका थिए।

यदि स्वीडेन र डेनमार्कले कम्तीमा दुई-दुई गोल गर्दै बराबरी खेलेमा इटाली तेस्रो हुने थियो। यी तीन टोलीबिचको खेलमा इटालीले कम गोल गरेको थियो। खेलको ८९ औँ मिनेटमा स्वीडेनले बराबरी गोल फर्कायो। अन्तिम नतिजा स्वीडेन २-२ डेनमार्क रह्यो। तर यूईएफएले उक्त नतिजामा कुनै शंकास्पद कुरा नभएको दाबी गर्‍यो।

यस विश्वकपमा अर्को एउटा मोड पनि छ।

तेस्रो स्थानमा रहने टोलीको खेल कुन समूहबाट को छनोट हुन्छ भन्ने आधारमा तय हुन्छ। चाँडै खेल्ने टोलीलाई तेस्रो भए आफ्नो यात्रा कस्तो हुन्छ पत्तो हुँदैन। तर पछि खेल्ने टोलीलाई आफ्नो बाटो स्पष्ट थाहा हुन्छ।

• वास्तवमा यसको अर्थ के हो त?

समूह ‘जे’ को उपविजेताले समूह ‘एच’ को विजेतासँग खेल्नेछ। अहिले समूह ‘एच’ को शीर्ष स्थानमा स्पेन छ। तर समूह ‘जे’ को तेस्रो हुने टोली कहाँ पुग्छ? उनीहरूले समूह ‘एल’ को विजेता वा समूह ‘बी’ को शीर्ष टोलीसँग खेल्न सक्छन्।

अस्ट्रिया र अल्जेरियालाई अन्तिम ३२ को समीकरण कस्तो हुन्छ भन्ने थाहा हुनेछ। उनीहरू दोस्रो हुनुभन्दा तेस्रो हुनु बढी फाइदाजनक हुने स्थितिमा हुन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा अस्ट्रियाले बराबरी खेल्नुभन्दा हारेर अर्कै विपक्षीसँग खेल्नु आफ्ना लागि राम्रो भएको महसुस गर्न सक्छ।

यसमा मौसमले पनि भूमिका खेल्न सक्छ। फिफाका अनुसार, यदि आँधीहुरीका कारण एउटा खेल रोकिए पनि समूहको अर्को खेल रोकिने छैन। त्यसैले, चट्याङ वा खराब मौसमका कारण एउटा खेल केही घण्टाका लागि स्थगित हुन सक्छ। जब टोलीहरू मैदानमा फर्किन्छन्, छनोट हुन के गर्नुपर्छ उनीहरूलाई स्पष्ट थाहा भइसकेको हुन्छ।

यदि अस्ट्रिया-अल्जेरियाले बराबरी खेले भने पक्कै पनि यो नयाँ ढाँचाको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठ्नेछ।

तर यो फिफाकै रोजाइ हो। विश्वकपको विस्तार आवश्यक थिएन, तर यो सन् २०१६ मा जियानी इन्फान्टिनो निर्वाचित हुँदाको घोषणापत्रको एक हिस्सा थियो। सायद यसले इन्फान्टिनोलाई प्रतियोगिता फेरि एउटा पूर्ण सङ्ख्यामा फर्काउने बहाना दिनेछ। ३२ मा घटाएर होइन, ६४ मा बढाएर।