सर्लाही – धेरैलाई सायदै थाहा होला सर्लाही जिल्लाको नेत्रगञ्ज गाविस वार्ड नम्बर ७, नवलपुरमा एउटा ठूलो फलफूल बगैँचा छ । १ सय ८४ दशमलव ५ हेक्टर अर्थात् झण्डै ३ सय बिगाह क्षेत्रफलमा फैलिएको बगैँचा नेपालमा हालसम्म भएका सरकारी बगैँचा मध्ये सबैभन्दा ठूलो हो । बगैँचा उष्ण प्रदेशीय वागवानी केन्द्र, नवलपुरका नामले परीचित छ ।

विदेशमा कृषि विज्ञान पढेर आएका तत्कालिन राजपरीवारका मामा विरेन्द्र विक्रम शाहले २०२९ साल असार १२ गते सर्लाही जिल्लाको नेत्रगञ्ज गाविस वार्ड ७, नवलपुरमा एउटा फलफूल बँगैचा स्थापना गरेका थिए ।

शुरुमा आँप र लिचिको विरुवा रोपेर शुरु गरेको बगैँचामा अहिले तराई क्षेत्रमा उत्पादन हुन सक्ने उष्ण प्रदेशीय ५० भन्दा बढी जातिका डेढ लाख फलफूल फलिरहेका छन् । विभीन्न फलफूल र फूलका गरी एकलाख जति विरुवा छन् ।

शुरुमा राजपरिवारका सदस्यले घुमघाम र रमाईलोका लागि स्थापना गरेको बँगैचा अहिले नेपालकै ठूलो बागवानी केन्द्रको रुपमा स्थापित छ । बगैचामा अहिले आँप, लिचि, केरा, अम्बा, कटहर, एवोकाडो, अनार, मेवा, कागती, नरिवल, अमला लगायतका पचासौँ जातका फलफूलका विरुवा छन् ।

बगैचाबाट फल, बिरुवा, फूल, तरकारीको बिउ लगायतका उत्पादन बिक्री गरेर १ करोड भन्दा बढी आम्दानी सरकारलाई हुन्छ ।

बगैचाभित्र विभिन्न जातका चराचुरुङ्गी, निलगाई, भालु, मृग, खरायो, बाँदर लगायतका जंगली जनावर देख्न सकिन्छ । पञ्चायतकालसम्म पर्याप्त बजेट र कार्यक्रम आउने यो बगैचा देशमा प्रजातन्त्र आएपछि भने विस्तारै ओझेल पर्दैछ ।

२०२९ सालमै जापान सरकारको सहयोगमा स्थापना भएका संरचनाबाट अहिलेसम्म सञ्चालन भैरहेको बगैचा अहिले भने जीर्ण बन्दै छन् ।

नीजि क्षेत्रले कृषि पर्यटनका लागी करोडौ लगानी गरिरहेको अवस्थामा यो सरकारी बगैँचलाई सरकारले व्यवस्थापन गर्ने हो भने कृषि पर्यटनको राम्रो संभावना छ ।