काठमाडौँ । हड्डी बलियो र स्वस्थ राख्न क्याल्सियम सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । तर क्याल्सियम मात्र होइन, अन्य पोषक तत्त्वको कमीले पनि हड्डी कमजोर हुन सक्छ । 

के तपाईँलाई यसबारे थाहा छ ? हड्डी बलियो बनाउन शरीरमा भिटामिन डी, म्याग्नेसियम, फस्फोरस र प्रोटिनजस्ता तत्त्वहरू सही मात्रा हुनु जरुरी छ । यी तत्त्वको कमीले हड्डीको संरचना कमजोर हुन्छ । अनि भाँचिनेलगायत समस्या पनि हुन सक्छन् । आज हामी यी पोषक तत्त्वको कमीले के–कस्ता समस्या उत्पन्न हुन सक्छन् भनेर चर्चा गर्दैछौँ । 

भिटामिन ‘डी’को कमी
भिटामिन ‘डी’ले शरीरमा क्याल्सियमको अवशोषण बढाउन मद्दत गर्छ । यसको कमीले हड्डीमा क्याल्सियमजम्मा हुन सक्दैन । जसले गर्दा हड्डी कमजोर हुन थाल्छ । यसले ओस्टियोपोरोसिस, हड्डी दुख्ने र सुन्निने जस्ता समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ ।

म्याग्नेसियमको कमी
म्याग्नेसियमले हड्डीको संरचनालाई बलियो बनाउँछ । हड्डीहरूलाई स्वस्थ राख्न यसले क्याल्सियमसँग मिलेर काम पनि गर्छ । यसको कमीले हड्डी कमजोर हुन सक्छ । यसले हड्डीको घनत्व घटाउँछ र जोर्नी दुख्न सक्छ ।

फस्फोरसको कमी

फस्फोरस हड्डीको संरचना र बलका लागि आवश्यक छ । क्याल्सियमसँग मिलेर यसले हड्डीहरूलाई सहारा दिन्छ । यसको कमीले हड्डी कमजोर हुन सक्छ र चाँडै भाँचिने जोखिम पनि हुन्छ । 

प्रोटिनको कमी

प्रोटिनले हड्डीका कोषहरू निर्माण र मर्मत गर्न मद्दत गर्छ । यसको कमीले हड्डीको तागत घट्छ । प्रोटिनको कमीले हड्डी भाँचिने र मांसपेशी कमजोर पनि हुन सक्छ ।

त्यसो भए के खानुपर्छ ? 

• भिटामिन ‘डी’को लागि:

घाममा समय बिताउनुस् ।

फोर्टिफाइड दूध र अन्न खानुस् । 

साल्मन र टुना आदिको सेवन गर्नुस् ।

• म्याग्नेसियमको लागि: 

पालुंगो, ब्रोकाउली जस्ता हरियो पातदार तरकारी खानुस् । 

बदाम र नट्सको सेवन गर्नुस् । 

बोक्रा नफ्याँकी अन्न खानुस् । 

• फस्फोरसको लागि:

दूध, दही, चीज जस्ता दुग्धजन्य पदार्थ सेवन गर्नुस् । 

मासु र माछा खानुस् । 

फलफूल खानुस् । 

• प्रोटिनको लागि:

अण्डा र कुखुराको मासु खानुस् । 

भटमास र दाल खानुस् । 

दही र चिज पनि खानुहोस् । 

हड्डी बलियो बनाउन क्याल्सियम मात्र होइन, भिटामिन डी, म्याग्नेसियम, फस्फोरस र प्रोटिन पनि आवश्यक हुन्छ । यी पोषक तत्वहरू सही मात्रामा प्राप्त गर्न, सन्तुलित र स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनुपर्छ । यसबाहेक हड्डी बलियो बनाउन पोषक तात्वले भरिपूर्ण आहार खानुपर्छ । नियमित रूपमा व्यायाम र योगले हड्डी बलियो बनाउन मद्दत गर्छ । धूम्रपान र मदिरा सेवन नगर्नुस् । यी बानीले हड्डीहरूलाई कमजोर बनाउन सक्छ । 

अस्वीकरणः यहाँ दिइएका सल्लाह अनलाइनबाट तयार  पारिएको हो । यसले सामान्य जानकारी मात्रै दिन्छ । यसलाई पालना गर्नु अघि आफ्नो चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु होला ।