काठमाडाैँ । सन् २०२५ मा विश्वभर १२९ जना पत्रकार र सञ्चारकर्मी मारिएका छन् । यी घटनामा इजरायलले गाजाबाट रिपोर्ट गर्ने पत्रकारहरूको ठूलो हिस्सा मारिएर सबैभन्दा बढी भूमिका खेलेको देखिएको पत्रकार संरक्षण समिति (सीपीजे) ले बुधबार जनाएको छ ।

सन् २०२५ मा पत्रकारहरूको मृत्युको सङ्ख्या अत्यधिक बढेको छ र सीपीजेले तीन दशकअघि डेटा सङ्कलन सुरु गरेदेखि यो सबैभन्दा घातक वर्ष बनेको छ, जुन लगातार दोस्रो वर्ष हो ।

सीपीजेका प्रमुख जोडी गिन्सबर्गले विज्ञप्तिमा भनेका छन्, “सूचनाको पहुँच पहिलेभन्दा बढी महत्त्वपूर्ण भएको समयमा पत्रकारहरूको हत्या हुनु हामी सबैका लागि जोखिम हो । सन् २०२५ मा भएका मृत्युको तीन चौथाईभन्दा बढी द्वन्द्वका कारण भएको छ ।”

सन् २०२५ मा इजरायली गोली हानाहानबाट मारिएका ८६ पत्रकारमध्ये ६० प्रतिशतभन्दा बढी गाजामा रिपोर्ट गर्ने प्यालेस्टिनी थिए । इजरायली सेनाले पत्रकारहरूलाई जानाजानी लक्षित नगर्ने दाबी गरेको छ ।

युक्रेन र सुडानमा पनि पत्रकारको मृत्यु बढेको छ । सिपिजेले ड्रोन प्रयोगबाट भएका ३९ घटना दस्तावेज गरेको छ, जसमा गाजामा इजरायलले २८ र सुडानमा अर्धसैनिक बलले पाँच पत्रकारको हत्या गरेको थियो । युक्रेनमा रुसी सैन्य ड्रोनले चार पत्रकारको हत्या गरेको छ । यो सन् २०२२ पछि युद्ध क्षेत्रमा पत्रकारको सबैभन्दा ठूलो वार्षिक मृत्यु हो ।

सीपीजेले दण्डहीनताको निरन्तर संस्कृतिका कारण पत्रकारहरू बढ्दो जोखिममा रहेको बताएको छ । मेक्सिकोमा छ र फिलिपिन्समा तीन पत्रकार मारिएका थिए । भ्रष्टाचार रिपोर्टिङका कारण बङ्गलादेशी पत्रकारको हत्या भएको र भारत र पेरुमा सङ्गठित अपराधसँग सम्बन्धित मृत्युहरू रेकर्ड गरिएको छ ।

साउदी अरबमा प्रमुख स्तम्भकार तुर्की अल–जस्सरलाई राज्यद्वारा मृत्युदण्ड दिइएको थियो । सीपीजेले यसलाई पत्रकारलाई दबाउन प्रयोग भएको ‘नक्कली राष्ट्रिय सुरक्षा र वित्तीय अपराध’ सँग तुलना गरेको छ । सन् २०१८ मा जमाल खशोग्जीको हत्या भएयता यो पहिलो दस्तावेजित घटना भएको वर्ष हो ।

विश्वभर प्रेस स्वतन्त्रताको सङ्कट र युद्ध तथा राजनीतिक दबाबले पत्रकारहरूको सुरक्षा अझ चुनौतीपूर्ण बनेको छ, जसले सूचना पहुँच र मानवअधिकार दुवैमा खतराको सङ्केत दिएको छ ।