काठमाडौँ । चीनको एक सुपर कम्प्युटरले विश्वकै सबैभन्दा शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरको उपाधि हासिल गरेको छ । यससँगै झण्डै एक दशकदेखि कायम रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रभुत्व अन्त्य भएको छ भने स्वदेशी प्रविधिमार्फत अत्याधुनिक कम्प्युटिङ क्षमता विकास गर्ने चीनको प्रयास थप बलियो बनेको छ ।

जर्मनीको ह्याम्बर्गमा सोमबार आयोजित प्रमुख कम्प्युटिङ सम्मेलन ‘आइएससी’ २०२६मा सार्वजनिक गरिएको चर्चित शीर्ष पाँचसयको सूचीमध्ये ‘लाइनशाइन’ नामक चिनियाँ प्रणाली शीर्ष स्थानमा पुगेको हो ।

सन् २०१७ पछि पहिलो पटक कुनै चिनियाँ सुपर कम्प्युटरले यो सूचीको नेतृत्व गरेको हो । सन् १९९३ देखि वर्षमा दुई पटक सार्वजनिक हुँदै आएको शीर्ष पाँच सय सूचीलाई विश्वका कम्प्युटिङ शक्तिको अनौपचारिक प्रतिस्पर्धात्मक सूचकका रूपमा हेरिन्छ ।

लाइनशाइनले यसअघिको शीर्ष स्थानमा रहेको अमेरिकी ऊर्जा विभागअन्तर्गतको ‘एल क्यापिटन’ सुपर कम्प्युटरलाई पछि पार्दै पहिलो स्थान हासिल गरेको हो ।

दक्षिणी चिनियाँ सहर शेन्जेनमा रहेको यो मेसिनले निरन्तर कार्यसम्पादनमा दुई दशमलव दुई एक्साफ्लप्स गति हासिल गरेको छ । एक्साफ्लप्सले कम्प्युटरले एक सेकेन्डमा गर्न सक्ने गणनाको सङ्ख्या मापन गर्छ ।

विशेष रूपमा, लाइनशाइन पूर्णरूपमा चिनियाँ डिजाइन गरिएका प्रोसेसर प्रयोग गरेर निर्माण गरिएको बताइएको छ । यसले विश्वका धेरैजसो शक्तिशाली प्रणालीमा प्रयोग हुने अमेरिकी प्रविधिमा आधारित चिपको विकल्पका रूपमा चीनको स्वदेशी क्षमता देखाएको छ ।

यद्यपि अमेरिका अझै पनि शीर्ष चारमध्ये तीन स्थानमा रहेको छ । क्यालिफोर्नियास्थित लरेन्स लिभरमोर राष्ट्रिय प्रयोगशाला मा रहेको एल क्यापिटन दोस्रो स्थानमा छ ।

युरोपमा जर्मनीको जुपिटर बूस्टर प्रणालीले शीर्ष पाँचमा स्थान बनाएको छ ।