संसार वाईफाईमा चल्छ। तर यसको बाटोमा तपाईंको खानासहित अन्य अनौठा कुराहरू तगारो बन्न सक्छन्।

एलेक्स हिल्स एक पथप्रदर्शक हुन्। पृथ्वीमा वाईफाई कनेक्सनको समस्यासँग जुध्ने पहिलो व्यक्तिहरूमध्ये उनी पनि पर्छन्।

अमेरिकाको कार्नेगी मेलन युनिभर्सिटीका प्राध्यापकको रूपमा सन् १९९३ मा उनले पहिलो ठुलो वाईफाई नेटवर्क बनाउने टोलीको नेतृत्व गरेका थिए।

हिल्सले यो कथा आफ्नो पुस्तक ‘वाईफाई एन्ड द ब्याड ब्वाइज अफ रेडियो’ मा सुनाएका छन्। तर यहाँ ‘ब्याड ब्वाइज’ भनेर इन्टरनेट चलाउने अव्यवस्थित युवाहरूको समूहलाई भनिएको होइन। यो त उनले वाईफाईलाई राम्ररी चल्न नदिने वस्तु र प्रक्रियाहरूलाई दिएको नाम हो।

तपाईंको घरमा पनि यस्ता ‘ब्याड ब्वाइज’ हरू भरिएका हुन सक्छन्। जसले तपाईंलाई इन्टरनेट चलाउन अवरोध पुर्‍याउन सक्दो प्रयास गरिरहेका हुन्छन्। यस्ता कतिपय अवरोधहरू सामान्य लाग्न सक्छन्, जस्तै बाक्लो पर्खाल। तर अन्य कुराहरू अलि अनौठा हुन्छन्।

यी समस्याहरू पहिचान गर्दा तपाईंलाई कनेक्सन सुधार्न मद्दत पुग्न सक्छ। साथै यसले तपाईंको जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्रविधिप्रतिको सोच नै बदल्न पनि सक्छ।

• माइक्रोवेभ

अस्ट्रेलियाका खगोलविद्हरूलाई १७ वर्षसम्म रहस्यमय रेडियो सिग्नलले चकित पारेको थियो। कतिपयले सौर्य ज्वाला (सोलार फ्लेयर) लाई दोष दिए। सर्वसाधारणले एलियनको आशङ्का गरे। 

तर पछि उनीहरूले मुख्य दोषी आफ्नै घरवरपर रहेको थाहा पाए। खाजा खाने समयमा अफिसको माइक्रोवेभबाट निस्कने ऊर्जाको झट्कालाई उनीहरूको टेलिस्कोपले टिपिरहेको रहेछ।

टेलिस्कोप मात्र माइक्रोवेभबाट प्रभावित हुने प्रविधि होइन। यसले तपाईंको वाईफाईलाई पनि बिगार्न सक्छ।

अधिकांश वायरलेस सञ्चार प्रविधि जस्तै वाईफाईले पनि रेडियो तरङ्गको माध्यमबाट जानकारी आदानप्रदान गर्छ। सरकारहरूले अधिकांश रेडियो फ्रिक्वेन्सीलाई प्रहरी प्रशासन, हवाई ट्राफिक नियन्त्रण तथा एएम र एफएम रेडियो स्टेसन जस्ता विशिष्ट उद्देश्यका लागि सुरक्षित राखेका हुन्छन्। तर केही फ्रिक्वेन्सी सार्वजनिक प्रयोगका लागि निःशुल्क हुन्छन्।

उदाहरणका लागि, वाईफाई नेटवर्क र ब्लुटुथ डिभाइसहरूले प्रयोग गर्ने सबैभन्दा सामान्य फ्रिक्वेन्सी २.४ गिगाहर्ज हो। संयोगवश, तपाईंको माइक्रोवेभले बाँकी रहेको खाना तताउन प्रयोग गर्ने फ्रिक्वेन्सी पनि यही हो।

माइक्रोवेभ ओभनभित्र खाना तताउने तरङ्गहरू बाहिर ननिस्किऊन् भनेर यसलाई सुरक्षित रूपमा बन्द गरिएको हुन्छ। तर तपाईंसँग पुरानो माइक्रोवेभ छ भने, वा खाना तात्न नपाउँदै ढोका खोल्नुभयो भने, यसले तपाईंको वाईफाई सिग्नलसँग जुध्न सक्ने हिल्स बताउँछन्।

‘मानिसहरूले चर्चा गर्ने अवरोधका मुख्य स्रोतहरूमध्ये यो पनि एउटा हो,’ हिल्स भन्छन्। फ्लोरोसेन्ट बत्ती वा कार स्टार्ट गर्ने प्रणालीबाट बाहिरिने फ्रिक्वेन्सीबाट पनि यस्तै समस्या आउन सक्छ।

हिल्स भन्छन्, ‘आजकाल माइक्रोवेभहरूले कम समस्या निम्त्याउँछन्।’ ती पहिलेभन्दा राम्रा बनेका छन्। वाईफाई पनि २.४ को सट्टा ५ गिगाहर्जमा चल्न सक्छ। तर यदि तपाईंसँग पुरानो वाईफाई सेटअप वा पुरानो माइक्रोवेभ छ भने, खाना तताउँदा तपाईंको इन्टरनेटमा अवरोध आउन सक्छ।

• माछा पाल्ने भाँडो

यदि तपाईंले घरमा पानीमा बस्ने जीवजन्तु पाल्नुभएको छ भने, त्यसले पनि समस्या निम्त्याउन सक्छ।

हिल्स भन्छन्, ‘दूरी बढ्दै जाँदा रेडियो सिग्नल स्वाभाविक रूपमा कमजोर हुन्छ। तर कहिलेकाहीँ यो कुनै यस्तो वस्तुबाट छिर्छ, जसले सिग्नललाई कमजोर बनाइदिन्छ। हामी यसलाई ‘स्याडोइङ’ भन्छौँ।’

वाईफाई र पानीको खासै मेल खाँदैन। अन्य समस्याहरूका साथै पानीका अणुहरूले ससाना चुम्बकको रूपमा काम गरेर रेडियो सिग्नलको शक्ति सोस्न सक्छन्। यदि तपाईं र राउटरको बिचमा फिस ट्याङ्क छ भने, यसले वाईफाई नटिप्ने क्षेत्र (डेड जोन) बनाउन सक्छ।

वाईफाई नेटवर्कमा मानिसहरूले भोग्ने सबैभन्दा ठुलो समस्या नै ‘स्याडोइङ’ भएको हिल्स बताउँछन्। तर यो फिस ट्याङ्कको कारणले मात्र भने हुँदैन।

काठ र जिप्सम बोर्ड जस्ता केही सामग्रीबाट रेडियो तरङ्ग सजिलै छिर्न सक्छन्। तर यदि इँटा वा कङ्क्रिटजस्ता बाक्लो सामग्रीबाट बनेका पर्खाल छन् भने, त्यसबाट छिर्न गाह्रो हुन्छ।

हिल्स भन्छन्, ‘तपाईंको राउटर र तपाईंले इन्टरनेट चलाउन खोजिरहनुभएको डिभाइसको बिचमा एउटा सिधा बाटो छ भनेर कल्पना गर्नुहोस्।’ सिग्नल कोठामा ठोक्किएर वस्तुहरूको वरपरबाट अन्य बाटो खोज्न सक्छ। तर बाटोमा जति धेरै अवरोध हुन्छन्, सिग्नल त्यति नै कमजोर हुँदै जान्छ।

कम दुरीले पनि वाईफाईको कामलाई सजिलो बनाउँछ। आफ्नो राउटरलाई घरको बिच भागमा र सकेसम्म माथि राख्नु एउटा राम्रो सुरुवात हो।

यदि त्यतिले पनि काम गरेन भने, तपाईं वाईफाई एक्स्टेन्डर प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ। यसले तपाईंको सिग्नल बढाउँछ। वा तपाईं आफ्नो राउटरको सट्टा ‘मेस नेटवर्क’ राख्न सक्नुहुन्छ, जसले ससाना डिभाइसहरूको शृङ्खलामार्फत तपाईंको वरपर वाईफाई वितरण गर्छ। यसरी तपाईंले ती बिचरा माछाहरूलाई दुःख दिइरहनु पर्दैन।

• ऐना

माइक्रोवेभले वाईफाई सिग्नलमा अवरोध पुर्‍याउन सक्छ। माछा पाल्ने भाँडोले त्यसलाई सोस्न सक्छ। तर अर्को सामान्य समस्या पनि छ: परावर्तन (रिफ्लेक्सन)।

रेडियो प्रकाशकै अर्को रूप हो। जसरी प्रकाश ऐनाजस्तो परावर्तक सतहबाट ठोक्किएर फर्किन्छ, त्यसैगरी तपाईंको वाईफाई सिग्नल पनि फर्किन सक्छ।

टिभी जस्तो कुनै पनि समतल र परावर्तक सतहले यस्तै समस्या निम्त्याउन सक्छ। तपाईंको घर बनाउँदा पर्खालमा धातुको पाता (मेटल सिट) प्रयोग गरिएको छ भने पनि यस्तै समस्या आउन सक्छ।

यदि तपाईंको घरमा वाईफाई नटिप्ने ठाउँ छ भने, तपाईं र राउटरबिचको एउटा सिधा रेखाको कल्पना गर्नुहोस्। अनि विचार गर्नुहोस्, कतै त्यहाँ कुनै ऐना वा ठुलो टिभी त छैन, जसले सिग्नललाई उतै फर्काइरहेको छ।

तपाईं ती परावर्तक सतहहरूलाई अन्तै सार्ने विचार गर्न सक्नुहुन्छ। तर यदि तपाईं आफ्नो कोठाको सजावट बिगार्न चाहनुहुन्न भने, वाईफाई एक्स्टेन्डरले समाधान गर्न सक्ने यो अर्को विकल्प हो।

• जाडो मौसम

पानी पर्दा तपाईंको वाईफाईमा अवरोध आउनु हुँदैन। खुला ठाउँले छुट्याएको अर्को भवनमा रहेको नेटवर्क प्रयोग गर्दा मात्र यस्तो हुन सक्छ। तर जब मौसम निकै खराब हुन्छ, तब अवस्था बिग्रिन सक्छ।

हिमपातले घर, छिमेक वा सिङ्गै सहरलाई सेवा दिने पूर्वाधारलाई नै ध्वस्त पार्न सक्छ। अत्यधिक चिसोले केबलभित्रको धातुलाई बिगार्ने होस् वा हिउँ थुप्रिएर स्याटेलाइट सिग्नल छेक्ने कुरा होस्, दुवै अवस्थामा समस्या आउन सक्छ।

गर्मीले पनि यस्तै समस्या निम्त्याउन सक्छ। मौसमले नै समस्या नल्याएको भए पनि, घरका सबै जना भित्रै बसेर एकैसाथ युट्युब हेर्न थाले भने नेटवर्क सुस्त हुन सक्छ।

यसको अर्थ, इन्टरनेट नचल्नु पनि जलवायु परिवर्तनको अर्को परिणाम हुन सक्छ। यसको समाधान के त ? पृथ्वीका लागि आफ्नो तर्फबाट गर्नुपर्ने कामबाहेक, तपाईंले टेलिकम कम्पनी र स्थानीय अधिकारीहरूलाई अग्रिम उपाय अपनाउन दबाब दिन सक्नुहुन्छ।

एलेक्स हिल्सको कुरा गर्ने हो भने, उनी हिजोआज अलास्कामा बस्छन्। उनले आफ्नो करियरको ठुलो समय त्यहाँका दुर्गम सहर र गाउँलाई इन्टरनेटमा जोड्न मद्दत गर्दै बिताएका छन्।

स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाले त्यो कामलाई धेरै सजिलो बनाएको छ। तर यसका आफ्नै छुट्टै वाईफाई ‘ब्याड ब्वाइज’ हरू छन्।

कहिलेकाहीँ, जब हिमपातले तपाईंको स्याटेलाइट डिसलाई हिउँले ढाक्छ, तब तपाईंले बेल्चा निकालेर हिउँ पन्छाउनुपर्ने हुन्छ।