काठमाडौँ । अवैध सुन कारोबारमा नेपाल अग्रपङ्क्ति नै पर्छ । कडा सुरक्षा घेरा रहेको भनिएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट समेत क्विन्टल क्विन्टल सुन भित्रिरहेको घटना सार्वजनिक भइरहेकोमा झन् खुल्ला बोर्ड सिमानाहरूबाट कति अवैध सुन कारोबार भइरहेको होला ? अनुमान लगाउन गाह्रो छ । 

तथापि, वैधानिक च्यानलबाट कति सुन आयात भइरहेको छ त ? नेपालले एक वर्षमा सुन आयातमा कति खर्च गरिरहेको छ त ?

नेपाल राष्ट्र बैङ्कले हालै सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८०÷८१ को वित्तीय रिपोर्टअनुसार पछिल्लो वर्ष नेपालले २५ अर्ब ९५ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको गैरमौद्रिक सुन आयात गरेको छ । यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४०.९ प्रतिशतको गिरावट हो । 

अघिल्लो वर्ष २०८० असार मसान्तसम्ममा नेपालले ४३ अर्ब ८९ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको सुन भित्र्याएको थियो । आर्थिक शिथिलताको असर केन्द्रीय बैङ्कले काँचो सुन आयातमा घटाएको कोटा र आयात नियन्त्रणले यस वर्ष कम आयात हुन गएको हो । 

सुन आयातका लागि तोकिएको वाणिज्य बैङ्कहरूले दैनिक २० किलोग्रामसम्म आयात गर्न सक्छन् । यसअघि तरलता अभावसँगै विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा समेत दबाब पर्दा राष्ट्र बैङ्कले सुन आयातको कोटामा ५० प्रतिशतले कटौती गर्दै दैनिक १० किलोग्राममा झारेको थियो । तर, वातावरण सहज भएसँगै पुनः सुन आयातको कोटालाई पूर्ववत् अवस्थामा फर्काइएको छ । 

यस्तै समीक्षा अवधिमा नेपालले २८ अर्ब ८७ करोड ४७ लाख रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरेको छ । अघिल्लो वर्ष ३० अर्ब ५५ करोड ७२ लाख रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात भएकोमा पछिल्लो वर्ष ४.९ प्रतिशतले गिरावट आएको हो ।