काठमाडौँ । कलेजो हाम्रो शरीरको एक महत्त्वपूर्ण अंग हो । यसले पाचनमा मद्दत गर्ने, विषाक्त पदार्थहरू हटाउने र ऊर्जा भण्डारण गर्ने जस्ता धेरै महत्त्वपूर्ण प्रक्रियाहरूमा प्रमुख भूमिका खेल्छ ।  

सामान्यतया, खराब खाने बानीलाई कलेजो स्वास्थ्यको लागि सबैभन्दा ठूलो खतरा मानिन्छ । तर, के तपाईंलाई थाहा छ कि आहार बाहेक, तपाईंको कलेजोको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने केही अन्य कारकहरू छन ? यद्यपि, आज पनि धेरै मानिसहरूले आफ्नो नराम्रो बानी र कलेजोलाई क्षति पु‍र्‍याउने कारकहरूमा ध्यान दिइरहेका छैनन्, जसले पछि उनीहरूलाई ठूलो समस्यामा पार्न सक्छ । 

आजको यस लेखमा ती प्रमुख कारकहरू र कलेजोलाई स्वस्थ राख्ने तरिकाबारे कुराकानी गर्नेछौं । 

१. अत्यधिक मदिरा सेवन

अत्यधिक र नियमित मदिरा सेवन कलेजोको लागि अत्यन्तै हानिकारक छ । यसले कलेजोको सुन्निने, फ्याटी लिभर र सिरोसिस जस्ता गम्भीर अवस्थाहरू निम्त्याउन सक्छ । मदिरा सेवन सकेसम्म कम गर्नुहोस् वा पूर्ण रूपमा त्याग्नुहोस् । 

२. निद्राको कमी

अपर्याप्त निद्राले कलेजोको कार्यलाई असर गर्न सक्छ । निद्राको कमीले कलेजो सुन्निन सक्छ र विषाक्त पदार्थहरू हटाउने क्षमतालाई कमजोर बनाउँछ । दैनिक ७–८ घण्टा गुणस्तरीय निद्रा लिनुहोस् ।

३. तनाव र मानसिक दबाब

लामो समयसम्म तनावले कलेजोको कार्यलाई बिगार्न सक्छ । तनाव हर्माेनले कलेजोमा अतिरिक्त दबाब दिन्छ, जसले गर्दा यसको स्वास्थ्यमा असर पर्छ । तनाव कम गर्न ध्यान र योग गर्नुहोस् ।

४. औषधिको अत्यधिक प्रयोग

दुखाइ निवारक वा एन्टिबायोटिक जस्ता केही औषधिहरूको अत्यधिक प्रयोगले कलेजोलाई क्षति पु‍र्‍याउन सक्छ । डाक्टरको सल्लाह अनुसार औषधि लिनुहोस् । 

५. हानिकारक रसायनहरूको सम्पर्कमा आउनु

लामो समयसम्म कीटनाशक वा औद्योगिक रसायन जस्ता विषाक्त रसायनहरूको सम्पर्कमा रहियो भने, यो कलेजोको लागि हानिकारक हुन सक्छ । यी रसायनहरूबाट बच्न, सुरक्षित उपायहरू अपनाउनुहोस् । 

६. मोटोपना र शारीरिक निष्क्रियता

मोटोपन र शारीरिक गतिविधिको कमीले कलेजोमा फ्याटी लिभर जस्ता रोगहरू निम्त्याउन सक्छ । यो कलेजोको स्वास्थ्यको लागि ठूलो खतरा हो । नियमित व्यायाम गर्नुहोस् अनि स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनुहोस् । 

यी हुन् कलेजो स्वस्थ राख्ने तरिका

१. हाइड्रेशनको ख्याल राख्नुहोस्ः 
पर्याप्त पानी पिउनाले कलेजो सफा हुन्छ र विषाक्त पदार्थहरू बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ ।

२. एन्टिअक्सिडेन्टले भरिपूर्ण आहारको सेवनः

फलफूल, तरकारी, हरियो चिया जस्ता एन्टिअक्सिडेन्ट युक्त खानेकुराले कलेजोलाई क्षतिबाट बचाउँछ ।

३. नियमित जाँच गराउनुहोस् 

कलेजोको स्वास्थ्यमाथिन निगरानी राखन समय–समयमा डाक्टरबाट परीक्षण गराउनुहोस्

४. धूम्रपान नगर्ने

चुरोटमा पाइने विषाक्त पदार्थ कलेजोको लागि हानिकारक हुन सक्छ । 

आहार बाहेक, धेरै कारकहरूले कलेजोको स्वास्थ्यलाई असर गर्न सक्छ । रक्सी, तनाव, निद्राको कमी र रसायनहरूको सम्पर्कले तपाईंको कलेजोको स्वास्थ्यलाई हानि पु‍र्‍याउन सक्छ ।

यिनीहरूलाई पहिचान गरेर र रोकथामका उपायहरू अपनाएर तपाईं आफ्नो कलेजोलाई स्वस्थ र सक्रिय राख्न सक्नुहुन्छ ।