काठमाडाैँ । थाइल्यान्डले जङ्गली हात्तीको तीव्र रूपमा बढ्दै गएको जनसङ्ख्या नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले पहिलो पटक गर्भनिरोधक खोप प्रयोग गरेको छ । वन्यजन्तु संरक्षण विभागका एक वरिष्ठ अधिकारीले बुधबार यसबारे जानकारी दिएका हुन् ।

वन्यजन्तु अधिकारी तथा पशु चिकित्सकहरूको टोलीले सोमबार दक्षिण–पूर्वी त्रात प्रान्तमा रहेका तीनवटा पोथी जङ्गली हात्तीलाई गर्भनिरोधक खोप लगाएको विभागका निर्देशक सुखी बुनसाङले जानकारी दिए। उनका अनुसार यो कदम जङ्गली हात्तीको जनसङ्ख्यालाई व्यवस्थित रूपमा नियन्त्रण गर्नका लागि चालिएको हो ।

पूर्वी थाइल्यान्डका पाँच प्रान्तमा हात्तीको जन्मदर वार्षिक आठ प्रतिशतले बढिरहेको छ, जबकि अन्य क्षेत्रमा यो दर करिब तीन प्रतिशत मात्र रहेको उनले बताए । यदि यही दर कायम रहिरहेमा दीर्घकालमा मानिस र हात्तीबीचको द्वन्द्व झन् गम्भीर बन्ने चेतावनी पनि उनले दिए।

यस हप्ता पशु चिकित्सक र वन्यजन्तु अधिकारीहरूले एनेस्थेसिया प्रयोग नगरी डार्ट गनमार्फत खोप लगाएका थिए । संरक्षण विभागका अनुसार यो प्रक्रिया सुरक्षित रूपमा सम्पन्न गरिएको हो ।

थाइल्यान्डमा जङ्गली हात्तीको सङ्ख्या सन् २०१५ मा ३३४ मात्र रहेकोमा गत वर्षसम्म आइपुग्दा करिब ८०० पुगेको छ । सन् २०१२ यता मानव–हात्ती द्वन्द्वका कारण झन्डै २०० जनाको ज्यान गएको छ भने १०० भन्दा बढी हात्तीले पनि ज्यान गुमाएका छन् ।

एसियाली हात्ती थाइल्यान्डको राष्ट्रिय जनावर हो र प्रकृति संरक्षणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घले यसलाई विश्वव्यापी रूपमा खतरामा परेको प्रजातिका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ ।

सुखीले खोप लगाइएका तीनवटै हात्तीमा कुनै पनि सङ्क्रमणको लक्षण नदेखिएको, तिनीहरू स्वस्थ रहेको र सामान्य रूपमा आफ्नो जीवन बिताइरहेको बताए। उनका अनुसार प्रत्येक छ महिनामा रगत परीक्षण गरेर अवस्थाको निगरानी गरिनेछ ।

यसअघि दुई वर्षअघि उत्तरी चियाङ माई क्षेत्रमा सातवटा बन्दी हात्तीमा यो खोपको परीक्षण गरिएको थियो । त्यसको सकारात्मक नतिजाका आधारमा अहिले जङ्गली हात्तीमा प्रयोग सुरु गरिएको उनले स्पष्ट पारे ।

यस वर्षको मे महिनादेखि वर्षायाम सुरु हुनुअघि अन्य क्षेत्रका गोठाला तथा वन आसपास रहेका हात्तीमा थप १५ डोज खोप प्रयोग गर्ने तयारी गरिएको पनि उनले जानकारी दिए।