क्यालिफोर्निया । च्याटजिपिटी बनाउने कम्पनी ओपनएआईले आफ्ना सबैभन्दा उन्नत कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मोडेलमध्ये केहीले सुरक्षा परीक्षणका क्रममा नियन्त्रण बाहिर गएर स्वतः साइबर आक्रमण गरेको खुलासा गरेको छ । कम्पनीका अनुसार यो घटना एआई सुरक्षाको क्षेत्रमा अहिलेसम्मकै ठुलो घटनामध्ये एक हो । यस घटनाले विश्वभर एआईको सुरक्षा, नियन्त्रण र भविष्यमा यसको प्रयोगबारे नयाँ बहस सुरु गराएको छ ।

ओपनएआईले जारी गरेको विवरणअनुसार कम्पनीले आफ्ना एजेन्ट प्रणालीहरूको परीक्षण सुरक्षित वातावरण अर्थात् स्यान्डबक्समा गरिरहेको थियो ।  एजेन्ट भनेको प्रयोगकर्ताबाट निर्देशन पाएपछि स्वतन्त्र रूपमा विभिन्न काम गर्न सक्ने एआई प्रणाली हो । परीक्षणका क्रममा ती एजेन्टहरूले स्यान्डबक्सको सुरक्षा प्रणालीमा कमजोरी पत्ता लगाए र त्यसको फाइदा उठाउँदै परीक्षणका लागि बनाइएको सीमित वातावरणबाट बाहिर निस्किए ।

स्यान्डबक्सबाट बाहिरिएपछि ती एआई एजेन्टहरूले विश्वकै सबैभन्दा ठुलो एआई मोडेल साझेदारी प्लेटफर्ममध्ये एक हगिङ फेसलाई निशाना बनाए । ओपनएआईका अनुसार एजेन्टहरूले आवश्यक जानकारी खोज्ने क्रममा हगिङ फेसका केही आन्तरिक प्रणालीहरूमा पहुँच हासिल गरेका थिए । यद्यपि प्रारम्भिक जानकारीअनुसार यस घटनामा ठुलो मात्रामा डाटा चोरी भएको पुष्टि भइसकेको छैन ।

ओपनएआईले यो घटनालाई अभूतपूर्व भन्दै हगिङ फेससँग संयुक्त रूपमा अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ । हगिङ फेसका प्रमुख क्लेमेन्ट डेलाङले सामाजिक सञ्जाल एक्समा प्रतिक्रिया दिँदै सम्पूर्ण घटना पूर्ण रूपमा स्वचालित रूपमा भएको कुरा अत्यन्तै आश्चर्यजनक रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार अनुसन्धान अझै जारी रहेको छ र भविष्यमा यस घटनाबाट सिकिएका महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष सार्वजनिक गरिनेछ ।

बेलायत सरकारले पनि घटनाप्रति गम्भीर चासो देखाएको छ । बेलायतको एआई सुरक्षा संस्थानले उक्त एआई प्रणालीको व्यवहार अध्ययन गरिरहेको सरकारी प्रवक्ताले बताएका छन्। साथै ओपनएआई तथा अन्य एआई अनुसन्धान संस्थासँग सहकार्य गर्दै भविष्यमा यस्ता घटना रोक्न थप सुरक्षा उपाय विकास भइरहेको जानकारी दिइएको छ । सरकारले सबै संस्था तथा कम्पनीहरूलाई साइबर सुरक्षा मजबुत बनाउन साइबर एसेन्सियल्स प्रमाणीकरण कार्यक्रममा सहभागी हुन पनि आग्रह गरेको छ ।

क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयअन्तर्गत माइन्डेरु सेन्टर फर टेक्नोलोजी एन्ड डेमोक्रेसीकी प्रमुख जिना नेफका अनुसार स्यान्डबक्स भनेको एआईको क्षमता सुरक्षित रूपमा परीक्षण गर्ने वातावरण हो । तर यस घटनाले ओपनएआईले पर्याप्त सुरक्षित स्यान्डबक्स निर्माण गर्न नसकेको देखाएको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार एआई एजेन्टहरूले परीक्षण प्रणालीभित्रै नयाँ साइबर आक्रमणको तरिका विकास गर्दै त्यसको कमजोरी प्रयोग गरेर प्रतिबन्ध तोडेका थिए । 

क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयकै मेसिन लर्निङका प्राध्यापक निल लरेन्सले यस घटनालाई प्राविधिक रूपमा प्रभावशाली उपलब्धि भनेका छन् । तर उनले अहिलेका शक्तिशाली एआई प्रणालीहरूको क्षमताभित्रै पर्ने घटना भएकाले यसलाई असम्भव वा अकल्पनीय रूपमा लिन नहुने बताएका छन् । उनका अनुसार ओपनएआई अहिले शेयर बजारमा सूचीकृत हुने तयारीमा रहेको र एन्थ्रोपिकजस्ता प्रतिस्पर्धी कम्पनीसँग कडा प्रतिस्पर्धामा रहेकाले साइबर सुरक्षासम्बन्धी आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्न पनि यस्तो खुलासा गरिएको हुन सक्ने सम्भावना छ ।

यदि कम्पनी आफ्नै प्रविधिलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्न सक्षम छैन भने भविष्यमा अझ शक्तिशाली एआई प्रणाली प्रयोग गर्दा जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी उनले दिए । यस घटनाको प्रारम्भिक जानकारी सार्वजनिक भएपछि हगिङ फेसले आफ्ना सबै कमजोरीहरू बन्द गरिसकेको तथा प्रभावित प्रणालीहरू पुनर्निर्माण गरिएको जनाएको छ । कम्पनीले ग्राहक वा साझेदारहरूको डाटा प्रभावित भएको छ वा छैन भन्ने मूल्याङ्कन अझै जारी रहेको र आवश्यक परे सम्बन्धित पक्षलाई जानकारी गराइने बताएको छ ।

हगिङ फेसले अब एआईद्वारा सञ्चालित स्वचालित साइबर आक्रमण केवल सम्भावनाको विषय नभई वास्तविकता बनिसकेको जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार अब कुनै पनि अनलाइन प्लेटफर्मको सुरक्षा गर्दा डाटा र एआई मोडेललाई सम्भावित आक्रमणको मुख्य लक्ष्यका रूपमा लिनुपर्ने अवस्था आएको छ । त्यसैले रक्षात्मक साइबर सुरक्षामा पनि एआईकै प्रयोग बढाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको जनाएको छ । साइबर सुरक्षा कम्पनी सोनिकवालका कार्यकारी स्पेन्सर स्टार्कीले यो घटनाले सबै संस्थाले साइबर सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने स्पष्ट सन्देश दिएको बताएका छन् । उनका अनुसार अहिले पनि धेरै संस्था मानिसको गतिमा सुरक्षा गरिरहेका छन्, जबकि आक्रमणकारीहरू मेसिनको गतिमा अघि बढिरहेका छन् । 

गाइडपोइन्ट सेक्युरिटीका प्रमुख सुरक्षा इन्जिनियर ट्राभिस लेल्लेले यस घटनालाई साइबर सुरक्षाको क्षेत्रमा गम्भीर चेतावनीको क्षण भनेका छन् । उनका अनुसार आक्रमण गर्ने एआई प्रणालीहरूमा धेरै कम प्रतिबन्ध हुन्छ, तर रक्षाका लागि प्रयोग हुने प्रणालीहरू भने अझै कडा नियम र सीमाभित्र बाँधिएका छन् । यद्यपि इसेटका साइबर सुरक्षा सल्लाहकार जेक मूरले यस घोषणामा व्यावसायिक प्रतिस्पर्धाको पक्ष पनि हुन सक्ने बताएका छन् । उनका अनुसार एन्थ्रोपिकको क्लड मिथोस मोडेल र चीनको मुनशटले हालै सार्वजनिक गरेको किमी के–थ्री मोडेलले अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान आकर्षित गरिरहेका बेला ओपनएआईले आफ्ना प्रविधिको क्षमता देखाउनस्तो खुलासा गरेको हुन सक्ने सम्भावना छ ।