काठमाडौँ । काठमाडौँ उपत्यकामा दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको वायु प्रदूषणको समस्या समाधानका लागि इनड्राइभले काठमाडौँ क्लिन एयर डायलग आयोजना गरेको छ। यस कार्यक्रमले सरकारी प्रतिनिधि, वातावरण विज्ञ, अनुसन्धानकर्ता र निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर प्रदूषण न्यूनीकरणका दिगो र कार्यान्वयनयोग्य उपायहरूका बारेमा गहन छलफल गराएको छ। 

वायु प्रदूषणलाई साझा जिम्मेवारीको रूपमा स्वीकार गर्दै तथ्यमा आधारित निर्णय प्रक्रिया र ठोस कार्ययोजना निर्माण गर्ने उद्देश्यका साथ यो संवाद आयोजना गरिएको हो। सहभागीहरूले हालको वायु गुणस्तर, प्रदूषणका प्रमुख स्रोतहरू र विद्यमान नीतिहरूको प्रभावकारिताका साथै कार्यान्वयनमा देखिएका चुनौतीहरूबारे विस्तृत विमर्श गरेका छन्।

यो संवाद मुख्यतया चारवटा खम्बामा केन्द्रित थियो जसमा उच्चस्तरीय सरोकारवाला समन्वय, वर्तमान अवस्थाको नक्साङ्कन, अवरोधहरूको पहिचान र निजी क्षेत्रको सक्रिय सहभागिता रहेका छन्। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि वन तथा वातावरण मन्त्री माधव चौँलागाईले सरकारले प्रदूषण नियन्त्रणमा गरेका प्रयासबारे जानकारी दिँदै आगामी दिनमा अझ तीव्र र समन्वित कार्यको आवश्यकता रहेको बताए। उनले इनड्राइभ र एएआईले विभिन्न सरोकारवालालाई एउटै ठाउँमा जुटाएकोमा प्रशंसा समेत गरे। 

विशेषगरी जाडो याममा भौगोलिक अवस्थाका कारण काठमाडौँको वायुस्तर निकै खस्कने भएकाले भरपर्दो तथ्याङ्क र पारदर्शी अनुगमन प्रणालीको विकास गर्नु अनिवार्य रहेको निष्कर्ष निकालिएको छ। यस संवादले 'नेपाल ताजा पहल' को सुरुवातलाई समेत संकेत गरेको छ जुन कजाख भाषाको 'स्वच्छ' शब्दबाट प्रेरित छ। 

यो पहलले डाटामा आधारित प्रणालीको विकास गर्ने, वैज्ञानिक प्रमाणलाई सार्वजनिक बुझाइमा बदल्ने र विज्ञान एवं जनसमर्थनलाई दिगो नीतिमा रूपान्तरण गर्ने लक्ष्य राखेको छ। अल्माटी एयर इनिसिएटिभकी सीईओ जुलदिज साउलेबेकोभाले वायु गुणस्तर सुधार्न स्थानीय प्रणाली र सरकारसँगको सहकार्य महत्त्वपूर्ण हुने अनुभव सुनाउँदै काठमाडौँको यो यात्रामा सहयोग गर्न पाउँदा खुसी व्यक्त गरेकी छिन्। 

यस कार्यक्रमले स्वच्छ हावा र स्वस्थ नागरिकका लागि नीति, विज्ञान र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्यलाई बलियो बनाउने विश्वास लिइएको छ।