लन्डन । सत्तारुढ लेबर पार्टीलाई ऐतिहासिक बहुमतसहित निर्वाचन जिताएको करिब दुई वर्षपछि बेलायतका प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टि र विद्रोहबिच आफ्नो राजीनामाको घोषणा गरेका छन् ।

यससँगै बेलायतले पछिल्ला १० वर्षमा सातौँ प्रधानमन्त्री पाउने दौड औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ ।

सोमबार एक भावुक सम्बोधन गर्दै स्टार्मरले नयाँ लेबर नेता तथा त्यससँगै नयाँ प्रधानमन्त्री चयन नभएसम्म आफू पदमा कायम रहने बताएका छन् । लेबर पार्टीको नयाँ नेतृत्व चयन प्रक्रिया जुलाई ९ देखि सुरु हुने र बेलायती संसदको ग्रीष्मकालीन अवकाशअघि नै सम्पन्न गरिने जनाइएको छ ।

स्थानीय निर्वाचनमा अपेक्षाभन्दा कमजोर नतिजा आएपछि पछिल्ला केही सातादेखि पार्टीभित्र स्टार्मरमाथि दबाब बढिरहेको थियो । यसैबिच चुनौतीकर्ता तथा ग्रेटर म्यानचेस्टरका मेयर एन्डी बर्नहमले मेकरफिल्ड संसदीय उपनिर्वाचनमा निर्णायक जित हासिल गरेपछि स्टार्मरको राजीनामाको मार्ग प्रशस्त भएको बताइएको छ ।

पछिल्ला १० वर्षमा बेलायतलाई कसले नेतृत्व गरे ?

सन २०१६ यता बेलायतमा छ जना प्रधानमन्त्री भइसकेका छन् । यस अवधिमा औसतमा प्रत्येक डेढदेखि दुई वर्षमा प्रधानमन्त्री परिवर्तन भएको देखिन्छ । यसविपरीत पूर्वप्रधानमन्त्री मार्गरेट थ्याचर र टोनी ब्लेयरले भने एक दशकभन्दा बढी समय देशको नेतृत्व गरेका थिए । गत ५० वर्षमा बेलायतमा १० जना प्रधानमन्त्री भएका छन् ।

डेभिड क्यामरुनले सन २०१६ मा युरोपेली संघमा बेलायतलाई कायम राख्न अभियान चलाएका थिए । तर, ब्रेक्जिट जनमतसंग्रहमा पराजित भएपछि उनले राजीनामा दिएका थिए । थेरेसा मेले सन २०१९ मा ब्रेक्जिटसम्बन्धी आफ्नो सम्झौताले पटक–पटक संसदको स्वीकृति प्राप्त गर्न नसकेपछि पद त्याग गरेकी थिइन् । 

बोरिस जोन्सनले सन २०२२ मा विभिन्न विवाद र मन्त्रीहरूको सामूहिक राजीनामाका कारण सरकार कमजोर बनेपछि राजीनामा दिएका थिए । लिज ट्रसले आफ्ना आर्थिक योजनाका कारण वित्तीय बजारमा अस्थिरता सिर्जना भएपछि सन २०२२ मा केवल ४९ दिनमै पद त्याग गरेकी थिइन् । 

ऋषि सुनकले सन २०२४ को आमनिर्वाचनमा कन्जरभेटिभ पार्टीले ठुलो हार बेहोरेपछि पद छाडेका थिए । किर स्टार्मरले स्थानीय निर्वाचनमा खराब प्रदर्शनपछि लेबर पार्टीभित्र बढेको दबाबका कारण सोमबार राजीनामा दिएका हुन् ।

सबैभन्दा लामो र छोटो कार्यकाल भएका प्रधानमन्त्री

बेलायतको इतिहासमा सबैभन्दा लामो समय प्रधानमन्त्री रहने व्यक्ति रोबर्ट वाल्पोल हुन् । उनले सन १७२१ देखि १७४२ सम्म, अर्थात् दुई दशकभन्दा बढी समय सरकारको नेतृत्व गरेका थिए । हालको इतिहासमा मार्गरेट थ्याचरले सन १९७९ देखि १९९० सम्म ११ वर्षभन्दा बढी समय प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन भने टोनी ब्लेयरले सन १९९७ देखि २००७ सम्म १० वर्ष देशको नेतृत्व गरेका थिए । 

अर्कोतर्फ, लिज ट्रस बेलायती इतिहासकै सबैभन्दा छोटो समय प्रधानमन्त्री रहने व्यक्ति हुन् । उनले सन २०२२ मा केवल ४९ दिन मात्र पदमा रहेकी थिइन् ।

अब के हुन्छ ?

एन्डी बर्नहम पुनः तल्लो सदन अर्थात् हाउस अफ कमन्समा फर्किएसँगै उनी स्टार्मरका सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा सबैभन्दा अगाडि देखिएका छन् । यद्यपि, पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री वेस स्ट्रिटिङलगायत अन्य लेबर नेताहरूले पनि नेतृत्वका लागि दाबी गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

नेतृत्वको प्रतिस्पर्धामा उम्मेदवार बन्न कुनै पनि इच्छुक नेताले लेबर पार्टीका ८१ सांसदको समर्थन प्राप्त गर्नुपर्नेछ । यसले या त पूरै गर्मीयामभरि नेतृत्व अभियान सञ्चालन हुन सक्छ,अथवा पार्टीभित्र सहमति बनेमा कुनै प्रतिस्पर्धाबिनै नयाँ नेतृत्व हस्तान्तरण हुन सक्नेछ ।