काठमाडौं । तपाईंको फोनमा यस्ता एपहरू छन् जुन तपाईंले महिनौंदेखि प्रयोग गर्नुभएको छैन ? यदि छन् भने तिनलाई हटाउने समय आएको छ । मानिसहरू प्रायः कुनै विशेष उद्देश्यका लागि एप डाउनलोड गर्छन्, तर काम सकिएपछि यी एपलाई मेटाउन बिर्सन्छन् वा फोनमा त्यस्तो कुनै एप छ भन्ने कुरा नै भुल्छन् । यी बेकार एपहरूले फोनको स्टोरेज त खान्छन् नै तपाईका व्यक्तिगत जानकारी, फोनको कार्यसम्पादन र अनलाइन सुरक्षामा पनि ठूलो जोखिम निम्त्याउन सक्ने साइबरसुरक्षा विज्ञहरू बताउँछन् ।

किन खतरनाक हुन्छन् पुराना र बेकार एपहरू ?

धेरै एपहरू यस्ता हुन्छन् जुन प्रयोगकर्ताले एक वा दुई पटक प्रयोग गर्छन्, तर त्यसपछि तिनीहरूको आवश्यकता पर्दैन वा बिर्सिँन्छन् । यद्यपि, यी एपहरू पृष्ठभूमिमा चलिरहन्छन् र क्यामेरा, माइक्रोफोन, स्थान, सम्पर्क र फोटोजस्ता संवेदनशील अनुमतिको प्रयोग गरी राख्न सक्छन् ।

यदि यस्ता एपमा पछि सुरक्षा जोखिम पत्ता लाग्यो वा यसमा भएका डेटा लीक भयो भने तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी जोखिममा पर्न सक्छ ।

यी एपहरूले कस्ता खतराहरू निम्त्याउन सक्छन ?

 साइबरसुरक्षा विज्ञहरू फोनमा इन्ष्टल गरिएका सबै एपहरूको समय–समयमा समीक्षा गर्न सिफारिस गर्छन् । अनावश्यक एपहरू तुरुन्तै हटाउनु पर्छ ।

 लामो समयसम्म प्रयोग नगरिएका एपहरू पनि साइबर अपराधीहरूको लागि सजिलो लक्ष्य बन्न सक्छन् ।

फोनको गति र ब्याट्रीको आयुलाई गर्छ असर

यति मात्र होइन, प्रयोग नगरिएका एपहरूले पृष्ठभूमिमा इन्टरनेट प्रयोग गर्न, सूचनाहरू पठाउन र स्वचालित रूपमा अपडेटहरू डाउनलोड गर्न जारी राख्छन् ।

यसले ब्याट्री छिटो खपत गर्छ, बढी मोबाइल डेटा खपत गर्छ र फोनको कार्यसम्पादनमा असर गर्छ ।

प्रयोगमा नभएको बेला पनि एपहरूले डेटा सङ्कलन गर्न जारी राख्छन्

  धेरै मोबाइल एपहरूले प्रयोगकर्ताको स्थान, फोन प्रयोगको बानी र अन्य जानकारी निरन्तर सङ्कलन गर्छन् । तपाईंले महिनौंसम्म तिनीहरूलाई खोल्नुभएको छैन भने पनि एपले यी जानकारी संकलन गरिरहेका हुन्छन् ।

 यसैले अनावश्यक एपहरूलाई आफ्नो फोनमा राख्नुलाई गोपनीयताको ठीक मानिँदैन । 

भण्डारण खाली गर्ने सजिलो तरिका

पछिल्लो समय धेरै एपहरूको आकार ५०० एमबीदेखि १ जीबी वा सोभन्दा बढी हुन्छ । तपाईंले अब प्रयोग नगर्ने एपहरू हटाउनाले महत्त्वपूर्ण स्टोरेज ठाउँ खाली गर्न र उपकरणको कार्यसम्पादन सुधार गर्न सक्छ ।

यदि तपाईंलाई भविष्यमा एपको आवश्यकता पर्न सक्छ भन्ने लाग्छ भने, यसलाई पूर्ण रूपमा मेटाउनुको सट्टा, आईफोनमा एप अफलोड सुविधा र एन्ड्रोइडमा एप आर्काइभ सुविधा प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले एप हट्नेछ तर यसको डेटा सुरक्षित रहनेछ र आवश्यक परेमा सजिलै पुनः स्थापना गर्न सकिन्छ ।

कति समयमा गर्नु पर्छ एपको सफाई ?

•  साइबर सुरक्षा विशेषज्ञहरूले प्रत्येक तीन महिनामा एक पटक आफ्नो फोनको एप सूची जाँच गर्न सिफारिस गर्छन् ।
• आफ्नो फोन सुरक्षित, छिटो र व्यवस्थित राख्न तपाईंले लामो समयदेखि प्रयोग नगरेका एपहरू हटाउनुहोस् ।
• लामो समयदेखि प्रयोग नगरेका एपमा खाता पनि बन्द गर्नुस्

मानिसहरूले प्रायः एउटा गल्ती गर्छन् । एपलाई सिधैं अनइन्ष्टल गरिदिन्छन् । तपाईंले कुनै एप लामो समयसम्म चलाउनु भएको छैन भने सो एपबाट लग आउट गर्नुहोस्, । यदि तपाईंलाई अब यसको आवश्यकता छैन भने सम्बन्धित खाता नै डिलिट गरिदिनुहोस् । यसले तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी कम्पनीको सर्भरमा लामो समयसम्म स्टोर वा बचत गरिएको छैन भनेर सुनिश्चित गर्नेछ, जसले गर्दा डाटा चुहावटको जोखिम कम हुनेछ ।