काठमाडौँ । स्ट्रोकलाई पहिले वृद्धावस्थाको रोग मानिन्थ्यो । तर अहिले ३५ देखि ५० वर्ष उमेरका पुरुषहरूमा समेत द्रुत गतिमा स्ट्रोक देखिन थालेका छन् । कार्यालयमा लामो समयसम्म बसेर काम गर्नु, तनावपूर्ण जीवनशैली, धूम्रपान, मदिरा सेवन, उच्च रक्तचाप र मधुमेहले पुरुषहरूमा स्ट्रोकको जोखिम बढाएको छ । 

यदि स्ट्रोकका प्रारम्भिक लक्षणहरू चाँडै पहिचान भएमा चाँडै उपचार सुरु गर्न सकिन्छ । पछिल्लो समय विश्वभर युवा र मध्यम उमेरका पुरुषहरूमा स्ट्रोकका घटनाहरू निरन्तर बढिरहेका छन् । आजको यस लेखमा स्ट्रोकको जोखिम कसरी बढ्छ र यसको प्रारम्भिक लक्षणहरू के के हुन् भनेर कुराकानी गर्नेछौँ ।

किन बढ्दै छ पुरुषहरूमा स्ट्रोकको जोखिम ?
उच्च रक्तचापलाई बेवास्ता गर्नु: उच्च रक्तचाप स्ट्रोकको प्रमुख कारण हो । धेरै पुरुषहरूले नियमित रूपमा आफ्नो रक्तचाप जाँच गराउँदैनन् र समयमै आफ्नो औषधि लिँदैनन्। लामो समयसम्म, अनियन्त्रित रक्तचापले मस्तिष्कको रक्तनलीहरूलाई क्षति पुर्‍याउँछ ।

धूम्रपान र सुर्तीजन्य पदार्थ: चुरोट र सुर्तीजन्य पदार्थले रक्तनलीहरू साँघुरो बनाउँछ, रगत जम्ने जोखिम बढाउँछ, जसले स्ट्रोकको जोखिम बढाउँछ ।

तनाव: तनावपूर्ण र अनियमित दिनचर्या, कामको चाप, पर्याप्त निद्राको अभाव, र निरन्तर मानसिक तनावले पनि रक्तचाप बढाउँछ र मुटु र मस्तिष्क दुवैमा नकारात्मक असर पार्छ ।

मधुमेह र कोलेस्ट्रोलः मधुमेह र कोलेस्ट्रोलले रगतमा चिनीको मात्रा अनियन्त्रित बनाउँछ र बढेको कोलेस्ट्रोलले धमनीहरूमा अवरोधहरू निम्त्याउन सक्छ । यसले मस्तिष्कमा रक्त प्रवाहलाई असर गर्छ र स्ट्रोकको जोखिम बढाउँछ ।

निष्क्रियता: शारीरिक गतिविधिको अभाव, लामो समयसम्म बसिरहनु, व्यायामको अभाव र मोटोपना पनि स्ट्रोकको जोखिम कारक हुन् ।

यसरी गर्नुस् स्ट्रोकको प्रारम्भिक लक्षण

• अनुहारको एक छेउ लच्किनु
• एउटा हात वा खुट्टामा कमजोरी वा झनझनाहट
• बोल्न वा शब्दहरू बुझ्न कठिनाइ
• एउटा आँखामा अचानक दृष्टि धमिलो हुनु वा दृष्टि गुमाउनु  
• हिँड्दा सन्तुलन गुमाउनु वा चक्कर लाग्नु
• कुनै कारण बिना गम्भीर टाउको दुख्नु ।

यदि यी मध्ये कुनै पनि लक्षण देखा परेमा, बिरामीलाई तुरुन्तै अस्पताल लैजानुपर्छ । स्ट्रोकको उपचारमा पहिलो ४.५ घण्टा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । यस समयमा उपचार गर्दा मस्तिष्कको क्षतिलाई उल्लेखनीय रूपमा रोक्न सकिन्छ ।

कुन पुरुषहरू बढी सतर्क हुनुपर्छ?
४० वर्षभन्दा माथिका पुरुषहरू, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रोल र मोटोपना भएकाहरूलाई स्ट्रोकको जोखिम बढ्छ । थप रूपमा, सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने, धूम्रपान गर्ने, स्ट्रोकको पारिवारिक इतिहास भएका वा अनियमित मुटुको धड्कन भएकाहरूलाई पनि जोखिम बढ्छ । 

(अस्वीकरणः सल्लाहसहितको यो सामग्रीले सामान्य जानकारी मात्र प्रदान गर्दछ, थप जानकारीका लागि सधैँ विशेषज्ञ वा आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस् ।)