तेहरान। अमेरिकाले इरानमाथि लगातार नवौं रात आक्रमण गरेको छ। 

अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमाण्ड (सेन्टकम) ले उत्तरी इराकमा एक अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको घोषणा गरेपछि यो आक्रमण भएको हो। 

खसालिएको इरानी ड्रोनको नपड्किएको विष्फोटक पदार्थलाई नियन्त्रित रूपमा पड्काउने क्रममा ती सैनिकको ज्यान गएको थियो।

• इरानमा कहाँ-कहाँ आक्रमण भयो?

सोमबार इरानविरुद्धको नवौं चरणको आक्रमण पूरा भएको सेन्टकमले एक्समार्फत जारी गरेको विज्ञप्तिमा जनाएको छ। सेन्टकमले भनेको छ, ‘हामीले इरानी सेनाका कमाण्ड सेन्टर, हवाई प्रतिरक्षा र तटीय निगरानी स्थलहरूलाई निशाना बनाएका छौं।’ 

उसले अगाडि भनेको छ, ‘यसका साथै सामुद्रिक क्षमता, मिसाइल र ड्रोन प्रक्षेपण स्थल तथा सञ्चार सञ्जालमा पनि प्रहार गरिएको छ।’ 

स्ट्रेट अफ होर्मुज हुँदै यात्रा गर्ने व्यावसायिक पानीजहाज र सर्वसाधारण नाविकमाथि आक्रमण गर्ने इरानको क्षमतालाई थप कमजोर बनाउन यसो गरिएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

अमेरिकी सेनाले इरानभित्र आक्रमण गरिएका वास्तविक स्थानहरूको विस्तृत विवरण भने दिएको छैन।

सोमबार तस्निम समाचार एजेन्सीले सार्वजनिक गरेको रिपोर्टअनुसार आइतबार राति दक्षिणी स्ट्रेट अफ होर्मुजमा दुईवटा तेल ट्याङ्कर विष्फोट भई रोकिएका छन्। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले यस्तो जानकारी दिएको हो।

ती पानीजहाजहरू अमेरिकाको दबाबमा उक्त रणनीतिक जलमार्ग हुँदै अघि बढ्ने प्रयास गरिरहेको आईआरजीसीले जनाएको छ।

‘यो जलमार्ग रासायनिक मल वा एक थोपा तेल र ग्यास ढुवानीका लागि पनि असुरक्षित छ,’ उक्त समूहले चेतावनी दिएको छ। यस क्षेत्रमा अमेरिकी सैन्य कारबाही जारी रहेसम्म यो कोरिडोर असुरक्षित नै रहने उनीहरूले थपेका छन्।

मेहर समाचार एजेन्सीले सोमबार दिएको जानकारीअनुसार पश्चिमी इरानको केरमानशाह प्रान्तस्थित एस्लामाबाद-ए घर्बमा एउटा एमक्यु-९ ड्रोनलाई रोकेर खसालिएको छ। आईआरजीसी एयरोस्पेस फोर्सद्वारा सञ्चालित अत्याधुनिक हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले उक्त ड्रोनलाई निशाना बनाएको मेहरले जनाएको छ।

इरानको अर्ध-सरकारी तस्निम समाचार एजेन्सीले एक स्थानीय अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै सोमबार जनाएअनुसार अमेरिकी आक्रमणले दक्षिण-पश्चिमी इरानको खोरमोज सहरको एउटा क्षेत्रलाई निशाना बनाएको थियो।

इरानले कहाँ आक्रमण गर्‍यो र कहाँ-कहाँ चेतावनी जारी गरियो?

• जोर्डन: आईआरजीसीले सोमबार अकाबा विमानस्थलमा रहेका अमेरिकी सी-१७  यातायात विमान र पी-८ विमानमा ब्यालेस्टिक मिसाइल प्रहार गरेको जनाएको छ। यसबाट केही विमानमा ठुलो क्षति पुगेको उसको दाबी छ। राज्य नियन्त्रित आईआरआईबी प्रसारकमार्फत जारी विज्ञप्तिमा अजरकस्थित मुवाफाक साल्टी एयर बेसमा अमेरिकी सेना बस्ने २० वटा ह्याङ्गर नष्ट गरिएको पनि आईआरजीसीले बताएको छ।
• बहराइन: बहराइनस्थित अमेरिकी दूतावासले इरानले मध्य मनामाका केही खुला नगरिएका स्थानहरूलाई निशाना बनाउन सक्ने सूचना प्राप्त भएको जनाएको छ। दूतावासले अमेरिकी नागरिकहरूलाई सतर्क रहन र स्थानीय अधिकारीहरूको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेको छ। साथै, चेतावनीको साइरन बजेमा वा विष्फोटको आवाज सुनिएमा तुरुन्तै सुरक्षित स्थानमा जान भनिएको छ।
• इराकमा अमेरिकी सैनिक: इरानी ड्रोनको नपड्किएको विष्फोटक पदार्थलाई शनिबार उत्तरी इराकमा नियन्त्रित रूपमा पड्काउने क्रममा एक अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको सेन्टकमले जनाएको छ।

स्ट्रेट अफ होर्मुजमा के भयो?

युनाइटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन्स एजेन्सीले आइतबार राति ओमानको कुम्जारबाट करिब ८ नटिकल माइल (१५ किलोमिटर) उत्तरपश्चिममा रहेको एउटा पानीजहाजमा आगलागी भएको जनाएको छ।

इरानको आक्रमणका कारण यस्तो भएको हो वा होइन भन्ने स्पष्ट छैन। आगलागीको कारण पुष्टि नभएको युकेएमटीओले बताएको छ। अधिकारीहरूले अनुसन्धान गरिरहेको बेला सो क्षेत्र हुँदै यात्रा गर्ने जहाजहरूलाई सावधानी अपनाउन र कुनै शंकास्पद गतिविधि देखेमा खबर गर्न सल्लाह दिइएको छ।

• इरानी र अमेरिकी नेताहरूले के भनेका छन्?

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ज्यान गुमाएका अमेरिकी सैनिकहरूको सम्मानमा अमेरिकाले इरानमाथि प्रहार गरिरहेको आइतबार बताएका छन्।

न्यु जर्सीमा भएको विश्वकप फाइनलपछि वासिङ्टन डीसी फर्किने क्रममा ट्रम्पले पत्रकारहरूसँग भने, ‘हामीले आज राति फेरि उनीहरूमाथि धेरै सशक्त प्रहार गरेका छौं।’ 

उनले थपे, ‘हामीले हाम्रा तीन जना महान् देशभक्तहरूको सम्मानमा यसो गरेका हौँ।’

गत हप्ता जोर्डनस्थित अमेरिकी अखडामा इरानी मिसाइल खस्दा कम्तीमा दुई अमेरिकी सैनिक मारिएका थिए। ट्रम्पले संकेत गरेका तेस्रो सैनिकको इराकमा इरानी ड्रोन पड्किँदा मृत्यु भएको थियो।

सैनिकहरूको मृत्युको बारेमा सोधिएको प्रश्नमा उनले भने, ‘हामीलाई धेरै नराम्रो लागिरहेको छ।’ 

ज्यान गुमाउनेहरूले इरानले परमाणु हतियार प्राप्त गर्न नसकोस् भनेर लडिरहेको उनले जिकिर गरे।

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले राज्यको सञ्चारमाध्यमलाई दिएको अन्तर्वार्तामा आफूहरू ‘रणभूमिमा बलियो अवस्थामा’ पुगेपछि अमेरिकासँगको युद्ध अन्त्य गर्ने बताएका छन्। स्थानीय समाचारमा सोमबार यो कुरा उल्लेख गरिएको छ।

इर्ना समाचार एजेन्सीसँग कुरा गर्दै अराघचीले संकट व्यवस्थापनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण निर्णय भनेको लडाइँ रोकेर वार्ता सुरु गर्ने सही समय पहिचान गर्नु रहेको बताए।

अराघचीले भने, ‘युद्धको अन्त्य पूर्ण सैन्य विजय वा वार्ताबाट मात्र सम्भव छ । वार्ता गर्ने सही समय त्यही हो, जतिबेला तपाईंले सैन्य मोर्चामा भरपर्दो र रणनीतिक उपलब्धि हासिल गर्नुभएको हुन्छ।’

‘तपाईं जनताको ज्यान र सम्पूर्ण देशको भाग्यसँग जोखिम मोल्न सक्नुहुन्न,’ अराघचीले भने, ‘सही र पूर्ण आँकलनको आधारमा मात्र निर्णय लिनुपर्छ।’