काठमाडौँ । बालबालिकाले मोबाइल वा अन्य डिजिटल उपकरण धेरै प्रयोग गर्नु चिन्ताको विषय बन्दै आएको छ । तर नयाँ अध्ययनले समस्या बालबालिकाको मात्र नभई आमाबुबाको स्क्रिन प्रयोग पनि उनीहरूको मानसिक र भावनात्मक विकासका लागि हानिकारक हुन सक्ने देखाएको छ । 

हालै प्रकाशित एक अध्ययनअनुसार, आफ्ना आमाबुबा सधैं मोबाइल वा अन्य डिजिटल उपकरणमा व्यस्त रहने महसुस गर्ने बालबालिकामा असुरक्षित भावनात्मक सम्बन्ध विकसित हुने सम्भावना बढी हुन्छ । यसले उनीहरूको आत्मविश्वास, सामाजिक सम्बन्ध र भावनात्मक स्वास्थ्यमा दीर्घकालीन असर पार्न सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन् ।

यो अध्ययन फ्रन्टियर्स इन साइकोलोजी नामक वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित भएको छ । अनुसन्धानका क्रममा अमेरिकाका १२ देखि १७ वर्ष उमेर समूहका करिब ६०० किशोरकिशोरीको सर्वेक्षण गरिएको थियो । अध्ययनमा सहभागी धेरै किशोरकिशोरीले आमाबुबासँग समय बिताउँदा पनि उनीहरू मोबाइलमा व्यस्त हुने, आफूलाई बेवास्ता गरिएको वा प्राथमिकतामा नराखिएको महसुस हुने बताएका थिए ।

अमेरिकन साइकोलोजिकल एसोसिएसनका मनोवैज्ञानिक तथा फेलो डन ग्रान्टका अनुसार यस्तो अवस्थाले बालबालिकामा असुरक्षित भावनात्मक सम्बन्ध विकास गर्न सक्छ । यसको प्रभावले भविष्यमा उनीहरूको आत्मविश्वास कमजोर हुने, घनिष्ठ सम्बन्ध बनाउन कठिनाइ हुने तथा व्यक्तिगत वा व्यावसायिक सफलताका लागि आवश्यक जोखिम लिन हिच्किचाउने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ ।

अनुसन्धानले “टेक्नोफेरेन्स’ भन्ने अवधारणालाई पनि जोड दिएको छ । यसको अर्थ, आमनेसामने कुराकानी वा पारिवारिक समयका क्रममा मोबाइल वा अन्य डिजिटल उपकरणले सम्बन्धमा अवरोध सिर्जना गर्नु हो । यसअघि यस्तो प्रभाव वयस्कहरूको सम्बन्धमा बढी अध्ययन गरिएको भए पनि यसपटक बालबालिका र किशोरकिशोरीमा यसको असरलाई विशेष रूपमा विश्लेषण गरिएको छ ।

अध्ययनले आमाबुबा र बालबालिकाको दृष्टिकोणमा पनि ठूलो अन्तर रहेको देखाएको छ । सन् २०२४ को प्यू रिसर्च सेन्टरको तथ्यांकअनुसार करिब आधा अमेरिकी किशोरकिशोरीले आफ्ना आमाबुबा कुराकानीका बेला मोबाइलका कारण ध्यान भंग हुने बताएका छन् । तर धेरैजसो आमाबुबाले भने आफूहरूको यस्तो बानी नियमित समस्या हो भन्ने स्वीकार गरेका छैनन् ।