विज्ञका कुरा

‘कलेजो प्रत्यारोपणपछि ९५ प्रतिशतसम्म बिरामी सजिलै बाँच्छन्’

नेपालमा कलेजो प्रत्यारोपण न्यून मात्रामा हुने गरेको छ । खर्चिलो उपचार पद्यती, विशेषज्ञ चिकित्सकको अभाव, पर्याप्त पूर्वाधारको कमि र सरकारले कलेजो प्रत्यारोपणमा सहुलीयत नदिँदा प्रत्यारोपण दर न्यून छ । विशेषज्ञहरुका...

‘जलनले छालामात्र होइन, भित्री अङ्ग पनि बिगार्छ’

नेपालमा जलनको समस्या एक प्रमुख जनस्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा देखा परेको छ । पछिल्लो एक हप्तामा आत्मदाहका कारण दुई जनाको ज्यान गयो । सरकारले देशभर जलन उपचार सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य...

मनसुनसँगै बढ्दो ज्वरो

नेपालमा मनसुन भित्रिएसँगै ज्वरोका बिरामी पनि बढ्दै गएको छ । काठमाडौँमा हुने दैनिक वर्षा अनि कहिलेकाहीँ ढल निकास व्यवस्थित नहुँदा काठमाडौँ नै डुबाउला जस्तो गरी पानी जम्मा हुने अवस्था देखिन्छ,...

उपत्यकामा ‘काग फ्लु’ को त्रास : के यो मानव स्वास्थ्यका लागि घातक छ ?

हाल काठमाडौँका दर्जनौँ ठाउँमा बर्ड फ्लु देखिने क्रम जारी छ। यसबाट किसानहरूले ठुलो आर्थिक क्षति व्यहोर्नु परेको छ भने मानव स्वास्थ्यलाई लिएर पनि चिन्ता र चासो व्यक्त गर्न थालिएको छ। ...

गर्मी बढ्दै जाँदा ‘लू’ को उच्च जोखिम : के हुन् लक्षण र कसरी बच्ने?

काठमाडौँ । विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिसँगै नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा तापलहर (लू) को जोखिम बढ्न थालेको भन्दै स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले आवश्यक सतर्कता अपनाउन नागरिकलाई आग्रह गरेको छ। मन्त्रालयका सहायक प्रवक्ता डा....

‘अपरेसन थिएटरमा बिरामी सुतिरहेको बेला मलाई उसको परिवारको याद आउँछ’

काठमाडौँ । एक सर्जन (शल्य चिकित्सक)को मनमा बिरामीको शल्यक्रिया गर्नुअघि के-कस्ता कुरा खेल्छन् होला ? रातोपाटी पडकास्ट ‘टक फर्वार्ड’मा सुरूमै यही प्रश्न सोधिँदा सोही दिनको बिहानै मात्रै करिब सय जना...

इबोलाको नयाँ ‘आउटब्रेक’ : के नेपाल सुरक्षित छ?

हालै अफ्रिकी महादेशको कंगोमा बुन्दिबुग्यो भाइरसका कारण इबोला रोग तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ। इबोला भाइरस कंगोसँगै छिमेकी देश युगान्डामा पनि पुगिसकेको छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले मे १७ मा प्रकाशित गरेको...

उच्च रक्तचापको मापन के हो ?

सामान्यतया हाम्रो शरीरको रक्तचाप मापन गर्दा सिस्टोलिक १२० र डायस्टोलिक ८० हुनुपर्छ । यदी स्टिोलिक रक्तचाप १२० भन्दा माथि र डायस्टोलिक रक्तचाप ८० भन्दा कम हुनुलाई उच्च रक्तचाप भएको भनिन्छ...

अन्तिम चरणको क्यान्सरमा आयुर्वेदको सहयात्रा

‘अब घर लैजानुस्... सायद एक–दुई महिना मात्रै बाँकी छ होला ।’ काठमाडौंस्थित त्रिभुवन शिक्षण अस्पतालमा सर्जनले भनेका यी शब्दहरू मेरो जीवनका सबैभन्दा कठोर क्षणहरूमध्ये एक थिए । म चिकित्सक भएर पनि...

निको भइसकेपछि के कुनै बिरामीलाई फेरि स्तन क्यान्सर हुन सक्छ ?

विश्वभर धेरै महिलाहरू स्तन क्यान्सरसँग जुधिरहेका छन्। यो यस्तो रोग हो जसले युवादेखि वृद्ध महिलासम्म सबैलाई ठुलो मात्रामा प्रभावित गरिरहेको छ। स्तन क्यान्सर र यसको उपचारलाई लिएर मानिसहरूमा अझै पनि...

कस्ता समस्या र कस्ता दम्पतीलाई आवश्यक पर्छ आईभीएफ ?

आईभीएफ भनेको ‘इन भिट्रो फर्टिलाइजेसन’ हो। महिलाको डिम्ब (अण्डा) र पुरुषको शुक्रकीटलाई प्रयोगशालामा मिलन गराई भ्रूण तयार गरी महिलाको गर्भाशयमा राख्ने प्रक्रिया नै आईभीएफ हो। यसलाई चलनचल्तीमा कृत्रिम गर्भाधान प्रविधि पनि...

रेबिज खोपको अभाव !

१७ वर्षीय एक पुरुष कुकुरको टोकाइबाट घाइते भई टेकु अस्पतालमा खोप लगाउन आइपुगेका थिए । ती घाइते युवकलाई रेबिजविरुद्धको अन्तिम खोप लगाउन मात्र बाँकी थियो । अन्तिम खोप मात्र लगाउन...

सुलभ फार्मेसीको परिकल्पना, कार्यान्वयन र चुनौती

नेपाल विकासशील राष्ट्र हो, जहाँ विभिन्न आधारभूत सेवाहरूको उपलब्धतामा कमी हुनुका साथै स्वास्थ्य सेवाको पहुँच अझै पनि प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेको छ । देशको भौगोलिक विविधता, आर्थिक असमानता र राजनीतिक...

बेलैमा चिनौँ, लुकेको क्षयरोग

मैले आँखा अस्पतालमा काम गर्ने बेला भेटेका सिन्धुपाल्चोकका दाजु रमेश चुँदाली (नाम परिवर्तन गरिएको) धेरै ठाउँमा जचाउन जानु भएछ। तर ठीक हुनुको सट्टा आँखा झन्–झन् धमिलो हुँदै गएपछि उहाँ हामीकहाँ...

नौ वर्षभित्र क्षयरोगमुक्त नेपाल बनाउन सम्भव छ ?

काठमाडौँ । सन् २०३५ सम्ममा क्षयरोग (टीबी)मुक्त मुलुक बनाउने सरकारी लक्ष्य छ । तर अहिले पनि नेपालमा दैनिक ४४ जनाले क्षयरोगकै कारण ज्यान गुमाउने गरेको तथ्यांक छ । दैनिक १९०...

अहिले मर्निङ्गवाक नगरौँ, मस्तिष्कघात र हृदयघातको जोखिम बढ्छ: डा. रक्षा गौतम

काठमाडौँ । काठमाडौँ उपत्यकामा वायु प्रदुषणको स्तर खतराको बिन्दुमा पुगेको छ । लामो समयदेखि वर्षा नहुनु र जाडोयाममा हावाको बहाव कम हुनुले उपत्यकाको आकाश तुवाँलोले ढाकिएको छ । विश्वव्यापी र्याङ्किङमा...

के–के हुन् नसामा देखिने समस्या ? समाधान के ?

नसा भन्नाले के बुझिन्छ ? मस्तिष्क र मेरुदण्डका सन्देश शरीरका विभिन्न भागमा पुर्‍याउने संरचना नै नसा (Nerve) हो । यो शरीरको सबै भागमा हुन्छ । कुहिना ठोक्किँदा औँलाहरूमा हुने झमझमाहट वास्तविक...

कतै निपाह भाइरस नेपालमा पनि उडिरहेको त छैन ?

निपाह भाइरसको मुख्य (प्राथमिक) स्रोत मानिने चमेरो हो। हाल यो भाइरस भारतको कोलकाता नजिकैको एक सहरमा फैलिएको पुष्टि भएको छ। त्यहाँको एक स्वास्थ्य संस्थामा चिकित्सकसहित अन्य स्वास्थ्यकर्मी गरी कम्तीमा पनि...

योग विज्ञान मात्रै होइन, महाविज्ञान हो : डा क्षितिज बराकोटी

आज राष्ट्रिय योग दिवस । ‘स्वस्थ समाज, समृद्ध नेपाल र विश्व शान्तिका लागि योग’ भन्ने आदर्श वाक्यका साथ देशव्यापीरुपमा राष्ट्रिय योग दिवस मनाइँदैछ । विसं २०७२ साउन २८ गतेको मन्त्रिपरिषद्...

रेबिजका कारण ज्यान गुमाएका बालकको त्यो मार्मिक वाक्य

केही हप्ता अगाडि ललितपुरकी एक महिला आफ्नो छोरालाई रेबिजविरुद्धको खोप लगाउन भनेर अस्पताल आइपुग्नुभएको थियो। उहाँको भनाइअनुसार अन्दाजी १२ वर्षीय एक बालकसँग उहाँको छोराको भेट घरबाहिर खेल्न जाँदा भएको थियो।...

जाडो महिनामा छालामा बढी समस्या किन देखिन्छ ?

छाला हाम्रो शरीरको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो । मौसम परिवर्तन भइरहन्छ तर छालालाई सधैँ एउटै किसिमको मौसम चाहिन्छ । मौसम परिवर्तन हुँदा छालाको बाक्लोपन, हाइड्रेसन तथा बाहिरी तहमा विभिन्न प्रभाव...

कति खतरनाक छ सुपर फ्लु ?

पछिल्लो समय विश्वमा फ्लु भाइरस तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ। नेपालमा पनि रुघाखोकीको लक्षण भएका बिरामीहरू बढेका छन्। नेपालमा विशेषतः फ्लु ‘ए’ र ‘बी’ भाइरस हरेक वर्ष देखिने गर्छन्। फ्लु ‘ए’ अन्तर्गत...

मौसमी रुघाखोकीबाट जोगिन के गर्ने ?

चिसो मौसम सुरु भइसकेको छ । चिसोका कारण केही स्वास्थ्य समस्याहरू देखा पर्ने समस्या हुन्छ । मौसम परिवर्तनको समयमा मानिसहरूमा खास गरी रुघाखोकीको समस्या बढी हुने गर्छ । मौसमी रुघाखोकी...

नेपालमा फ्लु ‘ए’ भाइरसको अज्ञात उपप्रजातिको उदय ?

हाल धेरैलाई रुघाखोकी लागेको हुनुपर्दछ वा देखिन्छ । जाडो महिना लाग्दैगर्दा धेरैले रुघाखोकी लाग्नुलाई स्वाभाविक पनि मानेको हुनुपर्छ । रुघाखोकी रोगको लक्षण भएकाले यसको धेरै कारकमध्ये फ्लु भाइरस पनि एक हो...

कुकुरले ‘क्याक्क’ पार्ला है !

नेपालीको दसैँ पछिको अर्को महान् चाड तिहार सबैको घर आँगनमा आइसकेको छ । तिहारको एक महत्त्वपूर्ण दिन लक्ष्मी पूजासँगै कुकुर तिहार पनि आजै परेकोले नेपालमा मनाइँदैछ। कुकुरलाई घर पालुवा जनावरको...

श्वा-श्वा अनि ज्वरो आयो ? त्यो स्क्रब टाइफस हुनसक्छ है !

हाल किटजन्य रोगहरू बिच एक अर्कासँग तीव्र प्रतिस्पर्धा गरेको जस्तो देखिन्छ। विशेषतः डेंगु प्रकोपको अनुमान मनसुन सुरु भए देखि नै गरिएको हो। र त्यही अनुसार चर्चा, बहस अनि योजनाहरू बनाइएका...

उच्च रक्तचापको खतरा बढ्दो, मुटु जोगाउने ७ सरल टिप्स

काठमाडौँ । पछिल्लो समय नेपालमा उच्च रक्तचापको समस्याले मुटु रोगीको संख्या बढाइरहेको छ । उपचारमा हुने हेल्चक्य्राइँले यो समस्यालाई झनै गम्भीर बनाएको सहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदयरोग केन्द्रका पूर्वनिर्देशक तथा मुटु...

काठमाडौँमा देखियो घातक डेंगु

बर्सेनि नेपालमा गर्मी अनि मनसुन सुरु भए लगत्तै विभिन्न प्रकारका सङ्क्रामक रोगहरू देखिने गर्दछ। यसपटक पनि शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा झाडापखाला, सर्पदंश, अनि ज्वरोका बिरामीहरू भर्ना हुने र...

परिवार नियोजनका साधनले बाँझोपन निम्तन्छ ?

केही समयअघि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ३० वर्ष भित्रै तीन वटा बच्चा जन्माउन सुझाव दिनुभयो । प्रधानमन्त्रीले यस्ता सुझाव दिए पनि कुनै पनि दम्पतीले कति बच्चा जन्माउने भन्ने निर्णय स्वयम्ले...

उच्च रक्तचापका बिरामीलाई हृदयघातको जोखिम कति ?

काठमाडौँ । उच्च रक्तचापको समस्याबाट अहिले धेरै जना पीडित छन् । आधुनिक जीवनशैली, अस्वस्थकर खानपान, व्यायामको कमी लगायत कारणले यसका बिरामी बढिरहेका छन् । उच्च रक्तचाप हुनु भनेको हृदयघातको जोखिम...

भारत र चीनमा चिकुनगुनिया भाइरसको महामारी, नेपाल कति जोखिममा ?

मनसुन सुरु भए यता हामी सम्भावित डेंगु प्रकोपको बहसमा छौँ । डेंगु भाइरस एडिस जातको लामखुट्टेले सार्ने गर्दछ । हाल लामखुट्टेको लार्भा खोज र नष्ट गर्ने योजना अगाडि बढाइरहेका पनि...

‘किन रिस्क लिने भनेर शल्यक्रिया गर्नेहरू बढे’

नेपालमा शल्यक्रिया (सिजेरियन सेक्सन) मार्फत बच्चा जन्माउने दर ह्वातै बढेको छ । निजी अस्पतालहरूमा त ९० प्रतिशतभन्दा धेरैलाई शल्यक्रियामार्फत प्रसूति गराइने गरेको पाइन्छ भने सरकारीमा पनि बढ्न थालेको छ । ...

शल्यक्रियामार्फत बच्चा जन्माउनुका कारणहरू

पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा सिजेरियन सेक्सन (शल्यक्रिया) मार्फत हुने बच्चाको जन्मदर उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । यो वृद्धि केवल चिकित्सकीय आवश्यकताले नभई सामाजिक, व्यक्तिगत र प्रणालीगत कारणहरूको एक जटिल मिश्रणको परिणाम...

अनुहार प्रयोगशाला होइन : चायापोतोको समस्या निम्त्याउन कहिल्यै नगर्नुस् यस्ता गल्ती

काठमाडौँ । धेरै महिलाहरू अनुहारमा आउने चायापोतोले हैरान छन् । पहिले यो समस्या ३० वर्षपछि मात्र देखिन्छ भन्ने सोच थियो तर, अहिले यस्तो समस्या त्यसभन्दा कम उमेरकालाई पनि देखिन थालेको...

गर्भवती महिलालाई छोरा पाउने प्रेसर त दिइरहनुभएको छैन ?

आफ्नो बुहारी, श्रीमती, भाउजू वा अन्य कुनै परिवारको सदस्य गर्भवती भएको खबर सुनेपछि परिवारमा खुसी छाउँछ । यो खुसीसँगै गर्भवती महिलाले गर्भ रहेको समयदेखि नौ महिनाको अवधिसम्म परिवारको साथ, सहयोग...

‘हिमालसम्मै डेंगु पुगिसक्यो, यो सरकारी उदासीनताको भयावह परिणाम हो’

सन् २००४ मा पहिलोपटक नेपालमा डेंगु सङ्क्रमण देखिएको थियो । तर त्यसको १८ वर्षको अवधिमै देशका ७७ वटै जिल्लामा सङ्क्रमितहरू भेटिइसकेका छन् । यस्तो हुनुमा सरकारको पर्याप्त लगानी तथा सचेतनामूलक...

डेंगुप्रतिको दृष्टिकोणमा ‘बिग ट्विस्ट’ देखिएको छ

नेपालमा पहिलो पटक सन् २००४ मा डेंगु पुष्टि भएको थियो । मैले मेडिकल शिक्षा सकेर शुक्रराज ट्रोपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा सेवा दिन सुरु गर्दासम्म नेपालमा डेंगु पुष्टि भइसकेको थिएन...

‘बच्चालाई मात्र होइन, सुत्केरी आमालाई धेरै माया चाहिन्छ’

बधाई छ । ‘तपाईँको छोरा वा छोरी भयो,’ नर्सको मुखबाट यो आवाज सुन्ने बित्तिकै बुबाको मुहारमा खुसी छाउँछ । अनि वरिपरि भएका आफन्तहरू सोध्न थाल्छन्, बच्चालाई कस्तो छ ? तर...

काठमाडौँमा कोब्रा !

ही दिन अगाडि मेरो साथीले ललितपुर जिल्लाको गोट्टीखेल जाने क्रममा कोब्रा सर्प देखेछन् । उनले कोब्रा सर्पको फोटो अनि भिडियो पनि खिचेका रहेछन्, जुन मैले पनि हेर्न पाएँ । मेरालागि...

डा. जस्मिन श्रेष्ठलाई प्रश्न : गर्भवती महिलाले कुनै पनि औषधि खानै मिल्दैन हो ?

‘आमा’ सुन्दै आत्मीय लाग्ने शब्द हो । आमा बन्न एउटा महिलाले कति धेरै सङ्घर्ष गर्नुपर्छ भन्ने कुरा एउटा आमा बनिसकेकी महिलालाई मात्रै थाहा हुन्छ । तर कतिपय अवस्थामा गर्भमा रहेको...

गेउरिया खोलामा पक्की पुल बनेसँगै आवागमन सहज

विद्यार्थी कुटपिट गरी घाइते बनाएको आरोपमा शिक्षक पक्राउ

भारतबाट ल्याउँदै गरेको खैरो हेरोइनसहित युवक पक्राउ

नेकपा मोरङको एकता भेला, ७९९ सदस्यीय जिल्ला कमिटी गठन

‘अम्लेखगञ्ज–रक्सौल रेल्वे र चिनी मिलको जग्गा सरकारी जमिनमा बस्नेहरूलाई वितरण गर्न सकिन्छ’

मधेसमा तीन दलीय गठबन्धन कायम रहने मुख्यमन्त्री यादवको दाबी

रौतहटमा खोलामा डुबेर बालकको मृत्यु

लागुऔषधसहित भारतमा दुईजना पक्राउ

दुई हजार एम्बुलेन्स थन्किए

थानाभर्‍याङ क्षेत्रमा पुरुष मृत अवस्थामा फेला

होस्टललाई नियमन गर्दै स्थानीय प्रशासन

भोटेकोसीमा गाडी खसेपछि खोजी तथा उद्धारमा खटेकालाई हौसला दिन गृहमन्त्री घटनास्थलमै पुगे

गण्डकीमा सत्ताको चाबी बोकेर के गरिरहेको छ राप्रपा–प्रलोपा ?

एमाले लुम्बिनी प्रदेश कमिटीको आठौँ पूर्ण बैठक कपिलवस्तमा

मोबाइल नदिएको निहुँमा साथीको हत्या

महानगरको प्रतिवेदनप्रति पोखराका सुकुमबासी असन्तुष्ट

रोल्पामा पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका दुई जनाको शव भेटियो

लुम्बिनीमा नयाँ सरकारबारे अझै औपचारिक छलफल सुरु भएन

यात्रुलाई बासी खाना खुवाउने होटललाई २५ हजार जरिवाना

लुम्बिनी प्रदेश : कांग्रेसका मन्त्रीहरूले भोलि सामूहिक रूपमा राजीनामा बुझाउने

प्रदेश चलाउने केन्द्रीकृत मानसिकता भत्काउनुपर्छ : शाही

एमाले कर्णालीले भन्यो- ‘नेकपाकै कारण मुख्यमन्त्रीले राजीनामा दिनुपर्‍यो, केन्द्रको निर्णय हामीलाई पचेको छैन’

कर्णालीमा नयाँ मुख्यमन्त्री नियुक्तिका लागि प्रक्रिया अघि बढ्यो, प्रदेश प्रमुखद्वारा आह्वान

कँडेलले भने- तपाईं पहल गर्नुस् म तयारै छु भनेकै हो

शहीद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयका उपकुलपति र रजिस्ट्रार नियुक्ति विवादमा

गौरीफन्टा नाकामा ‘बोर्डर इन्टरयाक्सन टिम’ परिचालन

‘२५ गतेभित्र सुदूरपश्चिममा नयाँ सरकार बन्छ'

बेड मागेर विश्वविद्यालय चलाउने कि आफ्नै अस्पतालबाट सुरु गर्ने ?

कर्णाली नेकपाका सचेतक भन्छन्‌ : एमालेसँगको सहकार्य सहज तरिकाले अघि बढ्ला जस्तो लाग्दैन

'हामीलाई अपराधी बनाइयो, माग पूरा नभए श्रमिक पठाउने सम्पूर्ण प्रक्रिया ठप्प पार्छौँ'