काठमाडौँ । होआट्जिन नामको यो चरा अत्यन्त अनौठो छ। अमेजनको ब्याकवाटर क्षेत्रमा पाइने यो चराको बच्चा हुँदा पखेटामा नङ हुन्छ । यो करिब ६४ मिलियन वर्षअघि छुट्टिएको प्राचीन चराहरूको वंशको अन्तिम जीवित सदस्य हो। 

यसको आहारमा मात्र बिरुवाहरू पर्छन्, जुन चराहरूका लागि निकै दुर्लभ कुरा हो। तर, यो चरा विशेष गरी गन्हाउने बानीका कारण प्रख्यात छ, जसका लागि यसलाई प्रायः ‘स्टिंकबर्ड’ अर्थात् ‘गन्धे चरा’ भनेर चिनिन्छ।

होआट्जिन एक मात्र यस्तो चरा हो जसको पाचन प्रणाली गाईको जस्तै छ, अगाडिको पेटमा खाना फर्मेन्टेसन हुने प्रणाली। गाईहरू जस्तै, होआट्जिनले पातलाई फर्मेन्टेसन गर्दा धेरै मात्रामा मिथेन ग्यास उत्सर्जन गर्छ, जुन डकारको रूपमा बाहिर निस्कन्छ। यी डकार र यसको विशेष रूपमा गन्हाउने दिसा मिलेर यसको ‘स्टिंकबर्ड’ को उपनाम पाएको गन्ध बनाउँछन्।

धेरैजसो चराहरूमा, क्रप भन्ने अङ्ग एउटा सानो थैलीजस्तो हुन्छ जसले खाना थोरै संचित गरेर बच्चालाई खुवाउन सहयोग गर्छ। तर, होआट्जिनमा, क्रप निकै ठुलो हुन्छ र खाएको पातहरूलाई फर्मेन्टेसन गर्ने च्याम्बरको रूपमा काम गर्छ। 

भित्र विशेष प्रकारका ब्याक्टेरियाहरू हुन्छन् जसले पातहरूलाई टुक्र्याउँछन्। यो पाचन प्रक्रिया पूरा हुन करिब ४५ घण्टा लाग्छ। यस अवधिमा, चराले बारम्बार डकारको रूपमा ग्यास निकाल्छ जसले यसको विशेष गन्ध बनाउँछ।

होआट्जिनको क्रप यति ठुलो हुन्छ कि यसले उड्न आवश्यक मांसपेशीहरूका लागि थोरै मात्र ठाउँ छोड्छ। त्यसैले, प्रौढ होआट्जिनहरू लामो समयसम्म उड्न सक्दैनन् – प्रायः एउटा रुखबाट अर्को रुखमा मात्रै अलि अलि उड्छन्। प्रायः रुखमा चढ्न र हाम फाल्नु नै

उनीहरूको प्रमुख गतिविधि हो। यस क्रममा उनीहरूको पखेटामा भएका नङहरू निकै उपयोगी हुन्छन्।