काठमाडौँ । पूर्वी प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो (डीआरसी)मा हालै एम२३ विद्रोही समूहले सहर छोडेपछि १७१ शवसहित दुई सामूहिक चिहान फेला परेको छ । 

अमेरिकी मध्यस्थतामा भएको शान्ति सम्झौतापछि पनि यो क्षेत्रको द्वन्द्व बढिरहेको छ । ‘यस चरणमा, हामीले दुई साइट पहिचान गरेका छौंः किरोमोनीमा एउटा सामूहिक चिहानमा लगभग ३० शवहरू छन्, यो कङ्गोली पक्षको बुरुन्डियन सीमाबाट टाढा छैन, र अर्काे काभिमभिराको चिहानमा १४१ शवहरू भेटिएका थिए,’ दक्षिण किभु प्रान्तका गभर्नर जिन–ज्याक्स पुरुसीले एपीलाई फोनमा भने ।

स्थानीय नागरिक सुरक्षा नेटवर्क नामक नागरिक समाज समूहले पनि चिहानहरू अवलोकन गर्न चाहेको थियो, तर कंगोले यसलाई रोकेको बताइएको छ । समूहका उपाध्यक्ष यवेस रामधानीका अनुसार मृतकहरू एम२३ का विद्रोहीहरू हुन् । मृतकहरूलाई डीआरसीसेना वा सरकारी पक्षीय मिलिसियामा संलग्न भएको शंका गर्दै मारिएको अनुमान गरिएको छ ।

डीआरसी सेनासमेत एम२३को विरुद्ध मानव अधिकार उल्लंघन र अनधिकृत हत्या आरोपमा रहेको छ । तथापि, रिपोर्टका दावी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन । 

एम२३ विद्रोही समूह पूर्वी डीआरसीको खनिज प्रशस्त मात्रामा पाइने क्षेत्र र रुवाण्डासँगको सिमानामा सक्रिय सबैभन्दा प्रमुख समूह हो । यसले त्यहाँको सरकारसँग करिब एक दशकदेखि द्वन्द्व जारी राखेको छ । पहिलो ठूलो झडप २०१२ मा सुरु भयो, २०१३ मा केही कम भएको भए पनि २०२१ मा पुनः सक्रिय भयो ।
 
२०२५ को जनवरीमा समूहले उत्तर किभको राजधानी गोमा कब्जा गरी दक्षिण किभुको राजधानी बुकाभु पनि कब्जा गर्याे । डिसेम्बरमा यूभिरा सहर कब्जा गर्दा १ हजार ५०० भन्दा बढी मारिएका थिए भने झन्डै ३ लाख मानिस विस्थापित भए । एम२३ले तुत्सी अल्पसंख्यक समुदायका अधिकारका लागि लडेको दाबी गर्छ । डीआरसीसरकारले विद्रोहीहरू र तिनलाई सहयोग गरेको आरोपमा रहेको रुवाण्डालाई पनि कडा आलोचना गरेको छ ।

गत वर्ष कतारको मध्यस्थतामा डीआरसी–एम२३ बीच वार्ता भएको थियो । अमेरिकी मध्यस्थतामा डीआरसी र रुवाण्डाबीच पनि वार्ता भएको थियो । वार्तामा सहमति भएको भएपनि पूर्वी डीआरसीमा झडप निरन्तर जारी छ । 

एम२३ले सहर छोड्ने निर्णय अमेरिकाको अनुरोधमा विश्वास निर्माणको उपाय भनेर बताएको थियो । पूर्वी डीआरसीमा जारी हिंसात्मक संघर्षले मानव जीवन, विस्थापित व्यक्तिहरूको संख्या र स्थानीय सुरक्षा स्थितिमा गम्भीर असर परेको बताउँदै विशेषज्ञहरूले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई तत्काल हस्तक्षेप आवश्यक भएको चेतावनी दिएका छन् ।