बेइजिङ । चीनको सबैभन्दा ठुलो राजनीतिक भेलाको मञ्च तयार भएको छ, जसमा राजनीतिक सल्लाहकार निकाय र राष्ट्रिय विधायिकाको सावधानीपूर्वक व्यवस्थित वार्षिक बैठकहरू हुनेछन्। बिहीबारदेखि सुरु हुने र सामान्यतया एकदेखि दुई हप्तासम्म चल्ने यी दुई सत्रले विश्वको दोस्रो ठुलो अर्थतन्त्रको प्राथमिकतालाई सङ्केत गर्दछ।

आन्तरिक खपत बढाउन सङ्घर्ष गरिरहेको भए पनि चीनले महत्त्वाकाङ्क्षी आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य राख्छ कि राख्दैन भनेर पर्यवेक्षकहरूले नजिकबाट हेर्नेछन्। साथै, देशको लागि सी जिनपिङको मार्गचित्र बुझ्न नयाँ पञ्चवर्षीय योजनाको गहिरो अध्ययन गरिनेछ।

सीको लामो समयदेखि चलिरहेको भ्रष्टाचार विरोधी अभियानअन्तर्गत हालै बर्खास्त गरिएका उच्च-स्तरीय सैन्य अधिकारीहरूको बर्खास्तीले यस कार्यक्रममाथि छायाँ पारेको छ। यस भेलाको बारेमा तपाईंले जान्नैपर्ने कुराहरू यहाँ प्रस्तुत छन्:

• दुई सत्र (टू सेसन्स) भनेको के हो?

यो शब्दले दुई भिन्न बैठकहरूलाई जनाउँछ। पहिलो सल्लाहकार निकाय, चिनियाँ जन राजनीतिक परामर्शदात्री सम्मेलन (सीपीपीसीसी) को बैठक हो, जुन बिहीबारदेखि सुरु हुँदैछ। यसका २ हजारभन्दा बढी सदस्यहरू कम्युनिस्ट पार्टीबाट मात्र नभई विभिन्न क्षेत्रबाट छनोट गरिएका हुन्छन्। यो प्रभावशाली छ, र यसका छलफलहरूले प्रमुख नीतिगत बहसहरूको अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ, तर यसमा कुनै विधायकी अर्थात् कानुन बनाउने अधिकार हुँदैन।

प्राविधिक रूपमा त्यो अधिकार नेसनल पिपुल्स कंग्रेस (एनपीसी) सँग हुन्छ, जसको बैठक शुक्रबार बस्नेछ। यसको विस्तृत अधिकारभित्र कानुन बनाउने, संविधान संशोधन गर्ने र राज्यको बजेट पारित गर्ने कुराहरू पर्ने भए पनि, यसले कम्युनिस्ट पार्टीले बन्द कोठाभित्र गरेका निर्णयहरूलाई अनुमोदन गर्ने संसदको रूपमा मात्र काम गर्छ।

सन् १९५४ मा स्थापित एनपीसीको बैठक वर्षमा एकपटक मात्र बस्छ। सबै प्रान्त, स्वायत्त क्षेत्र, नगरपालिका र सशस्त्र बललगायत सरकारका विभिन्न शाखाहरूबाट करिब ३ हजार प्रतिनिधिहरू एनपीसीमा भाग लिन बेइजिङ पुग्नेछन्। 

तीमध्ये अधिकांश पार्टीका सदस्य वा सरकारी अधिकारी हुन्, र उनीहरू प्रत्येकको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ। यसको वास्तविक प्रभाव कंग्रेसका प्रतिनिधिहरूबाट निर्वाचित सानो स्थायी समितिमा रहन्छ, जसको बैठक हरेक दुई-दुई महिनामा बस्छ।

हालको स्थायी समितिमा १७५ सदस्य छन् र यसको अध्यक्षता झाओ लेजीले गरेका छन्, जो कम्युनिस्ट पार्टीको पोलिटब्युरो स्थायी समितिका (चीनको मन्त्रिपरिषद् सरहको निकाय) सदस्य पनि हुन्।

• के एनपीसी रबर-स्ट्याम्प मात्र हो ?

छोटोमा भन्नुपर्दा, होइन। तर यसको अर्थ चीन कता जाँदैछ भनेर बुझ्न चाहनेहरूका लागि यो महत्त्वपूर्ण छैन भन्ने पक्कै होइन।

यद्यपि यो पार्टीद्वारा अनुमोदित भाषणहरू र पहिले नै छनोट गरिएका प्रश्नहरू सोधिने पत्रकार सम्मेलनहरूसहितको उच्च व्यवस्थित कार्यक्रम हो, तैपनि यी सन्देशहरूले चीनका लागि पार्टीका लक्ष्य र महत्त्वाकांक्षाहरूको बारेमा सङ्केत दिन्छन्। साथै, यसले चिनियाँ सरकारको कार्यप्रणालीको दुर्लभ झलक पनि प्रस्तुत गर्छ।

विगतका दशकहरूमा, जब कम्युनिस्ट पार्टीले अर्थतन्त्रलाई खुला गर्न बजार सुधारको थालनी गर्‍यो, यसको उद्देश्य यिनै वार्षिक बैठकहरूबाट बाहिर आएको थियो । सीले अर्थतन्त्रमाथि राज्यको नियन्त्रण विस्तार गर्न सुरु गर्दा पनि त्यही कुरा लागू भएको थियो।

आर्थिक नीतिहरूका अतिरिक्त, विगतका प्रतिवेदनहरूमा सरसफाइको अवस्था सुधार गर्ने चीनको अभियान र देशको 'सफ्ट पावर' बढाउने आह्वानहरू पनि समावेश थिए।

• यो बाँकी विश्वका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ?

विद्युतीय सवारी साधन र सोलार प्यानलदेखि ह्युमनोइड रोबोट र एआई एपहरूसम्म, हालैका वर्षहरूमा चीनको औद्योगिक र प्राविधिक प्रभाव तीव्र गतिमा विस्तार भएको छ। यी विकासक्रमहरूले देशको हैसियतलाई विश्वको कारखानाबाट विश्वव्यापी प्राविधिक शक्तिमा रूपान्तरण गर्ने राज्य-सञ्चालित मार्गचित्रलाई पछ्याउँछन्।

यो संयोगले मात्र भएको होइन, बरु जानीबुझी बनाइएको सरकारी रणनीतिको परिणाम हो। यो कुरा अघिल्ला एनपीसीहरूमा प्रयोग गरिएका भाषाहरूबाट स्पष्ट भएको थियो, त्यसैले विश्लेषकहरूले अब के हुन्छ भन्ने सुराक पाउन यस वर्षको कंग्रेसलाई नजिकबाट नियाल्नेछन्।

चीनमा सुन्दा साना लाग्ने नीतिगत परिवर्तनहरूले तरङ्ग ल्याउन सक्छन्, जसले अन्ततः विश्वभर नै ठुलो छालको रूप लिन सक्छ। भाषणहरू लामा र नीरस लाग्न सक्छन्, तर तिनमा जोड दिइएका बुँदाहरू हुन्छन् जसले उदाहरणका लागि, विशिष्ट उद्योगहरूका लागि ठुलो ध्यान र आर्थिक समर्थनलाई देखाउन सक्छन्।

यसबाहेक, ट्रम्पको दोस्रो राष्ट्रपतीय कार्यकाल कति अप्रत्याशित छ भन्ने कुरालाई ध्यानमा राख्दै, विश्वका नेताहरूले बेइजिङसँग स्थिर सम्बन्ध खोजिरहेको बेला यस वर्षको एनपीसी हुन गइरहेको छ। बेलायती प्रधानमन्त्री कियर स्टार्मर र क्यानडाका मार्क कार्नीलगायत पश्चिमी नेताहरू हालैका महिनाहरूमा बेइजिङतर्फ लामबद्ध भइरहेका छन्।

• यस वर्ष के अपेक्षा गर्ने?

यस वर्ष छलफलको विषय जातीय एकता सम्बन्धी कानुन रहेको छ, जसलाई मानव अधिकारवादीहरूले अल्पसंख्यक समूहहरूमाथिको दमनलाई अझ मजबुत बनाउन प्रयोग गरिने चेतावनी दिएका छन्।

तिब्बत, सिन्जियाङ र भित्री मंगोलियाका अधिकारीहरूले स्थानीय भाषाहरूमा दिइने शिक्षामा पहिले नै उल्लेख्य कटौती गरिसकेको अवस्थामा, यसले अन्य अल्पसंख्यक भाषाहरूको मूल्यमा म्यान्डारिनको महत्त्व बढाउन खोजेको छ।

यसले बहुसंख्यक हान चिनियाँ र जातीय अल्पसंख्यकहरूबिचको अन्तरजातीय विवाहलाई पनि प्रोत्साहित गर्छ र जातीय एकतालाई हानि पुर्‍याउने कुनै पनि कार्यमाथि प्रतिबन्ध लगाउँछ। मस्यौदा कानुनअनुसार, आमाबाबु र अभिभावकहरूले नाबालिगहरूलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीलाई माया गर्न सिकाउन र मार्गदर्शन गर्न आवश्यक छ।

यस कंग्रेसले प्रदूषण नियन्त्रण, पारिस्थितिक संरक्षण र न्यून-कार्बन विकासलगायत अन्य पक्षहरूलाई समेट्ने पारिस्थितिक र वातावरणीय संहिता पनि पारित गर्ने तयारी गरेको छ।

एनपीसीको मुख्य आकर्षण प्रधानमन्त्रीले प्रस्तुत गर्ने सरकारी कार्य प्रतिवेदन हो, जसले अघिल्लो वर्षको कार्यसम्पादनको समीक्षा गर्छ र आगामी वर्षको लागि नीतिगत एजेन्डा र आर्थिक लक्ष्यहरू तय गर्छ।

प्रतिवेदनमा यस वर्षको आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य समावेश हुनेछ। विगत केही वर्षहरूमा यो लक्ष्य करिब ५% रहेको थियो। यो भन्दा कम लक्ष्य तय हुनुले चीनमा सुस्त तर उच्च गुणस्तरको वृद्धिका लागि ठुलो दबाब रहेको सङ्केत गर्छ।

यस वर्षको एनपीसी यस कारणले पनि महत्त्वपूर्ण छ किनभने प्रतिनिधिहरूले आगामी पञ्चवर्षीय योजनालाई अनुमोदन गर्नेछन्, जुन मार्गचित्र चीनले सन् २०२६ देखि २०३० सम्म पछ्याउनेछ।

यस दस्तावेजले विश्वलाई बेइजिङको दीर्घकालीन आर्थिक लक्ष्यहरू, विशेषगरी उच्च-प्रविधि र नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रका साथै सुस्त आन्तरिक खपत बढाउने योजनाहरूबारे स्पष्ट जानकारी दिनेछ।

चीनका मामिलालाई नजिकबाट नियाल्ने पर्यवेक्षकहरूले कंग्रेसमा खाली सिटहरूको खोजी गर्नेछन्। यस्तो प्रमुख राजनीतिक भेलामा प्रतिनिधिहरूको अनुपस्थिति कहिलेकाहीँ उनीहरू समस्यामा परेका छन् भन्ने सङ्केत हो।

सीले पछिल्ला महिनाहरूमा सेनाको माथिल्लो तहका धेरै अधिकारीहरूलाई पहिले नै हटाइसकेका छन्, जसमा गत हप्ता आफ्नो एनपीसी प्रतिनिधिको हैसियत गुमाएका नौ जना र यस हप्ता सीपीपीसीसी प्रतिनिधिको हैसियत गुमाएका तीन जना सामेल छन्।

अन्य धेरै क्षेत्रका अधिकारीहरू पनि बेपत्ता भएका छन्, तर जनमुक्ति सेना (पीएलए) ले यस कार्यकालका सबै एनपीसी प्रतिनिधिमण्डलहरूमा सबैभन्दा धेरै बर्खास्ती र राजीनामा देखेको छ।