वासिङ्टन डिसी । भविष्यमा पृथ्वीमा ठोक्किन आउन सक्ने खतरनाक क्षुद्रग्रहहरूलाई रोक्न सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने परीक्षण गर्न नासाले सञ्चालन गरेको डार्ट मिसनले नयाँ इतिहास रचेको छ। अन्तरिक्ष वैज्ञानिकहरूका अनुसार सन् २०२२ मा भएको उक्त ठक्करले डिमोर्फोस र डिडिमोस नामक दुई क्षुद्रग्रहको सौर्य कक्षलाई स्थायी रूपमा परिवर्तन गरिदिएको छ। 

यी दुई क्षुद्रग्रहले एकअर्कालाई परिक्रमा गर्दै सूर्यको चक्कर लगाउने गर्छन्। नयाँ तथ्याङ्कले ठक्करपछि यिनीहरूले सूर्यलाई एक फन्को लगाउने समय ७७० दिनमा झन्डै एक सेकेन्डको कमी आएको देखाएको छ।

अध्ययनका मुख्य लेखक डा. राहिल मकाडियाका अनुसार यो परिवर्तन सुन्दा निकै सानो लागे पनि अन्तरिक्षको विशाल दूरीमा यसले ठुलो अर्थ राख्छ। क्षुद्रग्रहको गतिमा प्रतिघण्टा १.७ इन्चको मात्रै फरक पर्दा पनि भविष्यमा कुनै विनाशकारी पिण्डलाई पृथ्वीसँग ठोक्किनबाट जोगाउन पर्याप्त हुने उनले बताएका छन्। यो परीक्षणले मानिसले चाहेमा प्रविधिको प्रयोग गरेर अन्तरिक्षका पिण्डहरूको दिशा बदल्न सक्छ भन्ने बलियो आधार खडा गरिदिएको छ।

डिडिमोस र डिमोर्फोस दुवै धुलो र चट्टानका थुप्रा हुन् जुन गुरुत्वाकर्षणका कारण आपसमा बाँधिएका छन्। नासाको यान डिमोर्फोसमा ठोक्किँदा त्यहाँबाट करिब १ करोड ६० लाख किलोग्राम भन्दा बढी भग्नावशेष अन्तरिक्षमा छरिएको थियो। वैज्ञानिकहरूका अनुसार अन्तरिक्ष यानले दिएको धक्काभन्दा पनि त्यहाँबाट उछिट्टिएका ढुङ्गा र धुलोको बलले क्षुद्रग्रहको गति परिवर्तन गर्न मद्दत गरेको हो। 

यसअघिको अनुसन्धानले डिमोर्फोसले डिडिमोसलाई परिक्रमा गर्ने समय ३३ मिनेटले घटेको देखाएको थियो भने अहिलेको नयाँ अध्ययनले यसको सूर्यको कक्षमै प्रभाव पारेको पुष्टि गरेको छ।

यो नतिजा निकाल्न विश्वभरका स्वयंसेवक खगोलविद्हरूले सन् २०२२ अक्टोबरदेखि २०२५ मार्चसम्म गरेको मेहनत प्रशंसनीय छ। उनीहरूले अन्तरिक्षका ताराहरूको अगाडिबाट क्षुद्रग्रह जाँदा हुने ब्लिङ्क वा प्रकाशको अवरोधलाई मिहिन ढङ्गले मापन गरेका थिए। यो प्रक्रियालाई स्टेलर अकल्टेसन भनिन्छ, जसका माध्यमबाट क्षुद्रग्रहको सही स्थान, गति र आकार पत्ता लगाउन सम्भव भएको हो।

यूरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको हेरा मिसनले यसै वर्षको अन्त्यतिर उक्त ठक्करपछिको अवस्थाको थप तस्बिर र भिडियोहरू सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। हेराले डिमोर्फोसको नजिकै पुगेर त्यहाँ भएको परिवर्तनको थप विस्तृत विवरण संकलन गर्नेछ। 

यसैबिच नासाले पृथ्वीको नजिक रहेका र हालसम्म नदेखिएका अँध्यारा र जोखिमपूर्ण क्षुद्रग्रहहरू पत्ता लगाउन अर्को नयाँ मिसनको पनि विकास गरिरहेको छ।