काठमाडौँ । गर्मीको लामो बिदा बालबालिकाका लागि खेल्ने र आराम गर्ने समय मात्र होइन, यो उनीहरूको व्यक्तित्व विकासको एउटा सुनौलो अवसर पनि हो। यस समयमा बालबालिकालाई सही दिशा देखाउँदै साना-साना जीवनोपयोगी सीपहरू सिकाइयो भने, उनीहरू भविष्यमा अझ बढी आत्मनिर्भर, आत्मविश्वासी र समझदार बन्न सक्छन्। 

‘मनि कन्ट्रोल’को रिपोर्टअनुसार, खेल्दै-रमाउँदै सिकाइएका यस्ता सीपहरूले बालबालिकालाई कुनै बोझविना नै नयाँ कुरा सिक्न मद्दत गर्छन् र यी सीपहरू उनीहरूलाई जीवनभर काम लाग्छन्। वास्तवमा, जीवनोपयोगी सीपहरू किताबी ज्ञानबाट मात्र आउँदैनन्, यी त दैनिक जीवनका अनुभवहरूबाट विकसित हुन्छन्। 

गर्मी महिनाको बिदामा बालबालिकासँग प्रशस्त समय र स्वतन्त्रता दुवै हुन्छ। यसको सदुपयोग गर्दै उनीहरूले नयाँ कुराहरू सिक्न, आफ्नो सिर्जनशीलता बढाउन र जिम्मेवारी वहन गर्न सिक्न सक्छन्। यिनै सीपहरूले उनीहरूलाई भविष्यमा आइपर्ने समस्याहरूको सामना गर्न, सही निर्णय लिन र आत्मनिर्भर बन्न मद्दत गर्छन्।

यहाँ केही महत्त्वपूर्ण सीपहरू उल्लेख गरिएका छन्, जुन तपाईंले आफ्ना बालबालिकालाई सिकाउन सक्नुहुन्छ:

१. खाना पकाउने आधारभूत सीप 

बालबालिकालाई भान्साका साना-साना कामहरू सिकाउनु निकै फाइदाजनक हुन्छ; जस्तै- स्यान्डविच बनाउने वा सलाद तयार पार्ने। यसले उनीहरूमा आत्मनिर्भरता र आत्मविश्वास बढाउँछ, साथै उनीहरूले जीवन व्यवस्थापनको आधारभूत ज्ञान पनि सिक्छन्।

२. सरसफाइ र व्यक्तिगत हेरचाह 

बालबालिकालाई सरसफाइको बानी बसाल्नु अत्यन्तै जरुरी छ। फलफूल पखाल्ने, हात सफा राख्ने र आफ्नो शरीरको हेरचाह आफैँ गर्ने बानीले उनीहरूलाई स्वस्थ रहने तरिका सिकाउँछ। यसले उनीहरूमा स्वास्थ्यप्रतिको जागरूकता र जिम्मेवारीबोध पनि बढाउँछ।

३. समस्या समाधान गर्ने सीप

दैनिक जीवनमा आइपर्ने सानातिना समस्याहरू आफैँ सुल्झाउन बालबालिकालाई प्रेरित गर्नुपर्छ। जस्तै- बिग्रिएको कुनै सामान बनाउने प्रयास गर्ने वा कुनै अप्ठ्यारो परिस्थितिमा आफैँ समाधान खोज्ने। यसले उनीहरूको सोच्ने क्षमता र आत्मविश्वास दुवैलाई बलियो बनाउँछ।

४. वित्तीय साक्षरता 

बाल्यकालदेखि नै पैसाको महत्त्व बुझाउनु निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। बालबालिकालाई पकेट मनी दिएर त्यसलाई कसरी बचत गर्ने र कसरी सही ठाउँमा खर्च गर्ने भनेर सिकाउन सकिन्छ। यसबाट उनीहरूले आर्थिक जिम्मेवारी र योजना बनाउन सिक्छन्।

५. सिर्जनात्मक सीप 

लुगाको टाँक लगाउन, सामान्य च्यातिएको लुगा सिलाउन वा कुनै नयाँ कुरा बनाउन सिकाउँदा बालबालिकामा धैर्यता र सिर्जनशीलताको विकास हुन्छ। यी सीपहरूले उनीहरूलाई आत्मनिर्भर मात्र बनाउँदैनन्, "गरेर सिक्ने" अमूल्य अनुभव पनि प्रदान गर्छन्।

६. घरायसी सरसफाइ र जिम्मेवारी

घरका सानातिना कामहरू जस्तै- कुचो लगाउने, आफ्नो ओछ्यान मिलाउने वा भाँडा माझ्ने कामले बालबालिकालाई जिम्मेवारी र अनुशासन सिकाउँछ। जब यस्ता कामहरूलाई रमाइलो तरिकाले सिकाइन्छ, तब बालबालिकाले यसलाई बोझको रूपमा लिँदैनन्।

७. आधारभूत औजारहरूको प्रयोग 

बालबालिकालाई स्क्रुड्राइभर, हथौडा जस्ता आधारभूत औजारहरूको सुरक्षित प्रयोग गर्न सिकाउनु पनि जरुरी छ। यसले उनीहरूमा आत्मविश्वास बढाउँछ र घरका सानातिना मर्मतका कामहरू आफैँ गर्न सक्ने क्षमताको विकास हुन्छ।